ЗАЛУУ НАС

Iron, Vitamin D May Lead to Smarter, Healthier Children

2012-01-25T03:53:00.000-08:00

Many people have low iron in their blood. But pregnant women need extra iron for their own health and their baby's health. Iron is important to the development of a baby's brain and central nervous system.

In poor countries, however, providing all pregnant women with iron supplements can be a financial issue. Some experts say giving supplements to babies after they are born is enough.

Someone who disagrees is Parul Christian, a nutritionist at the Johns Hopkins School of Public Health in Maryland. She and other scientists have been doing research in Nepal. She says their latest findings should settle any question about the value of making sure every pregnant woman receives iron supplements.

Iron is a micronutrient. Micronutrients are important substances that are found in small amounts in foods.

The researchers first completed a study among poor women in Nepal ten years ago. During pregnancy some of the women received supplements containing iron and another micronutrient, folic acid.

Professor Christian says that study showed the supplements could improve child survival.

Now the children are older. The researchers returned to Nepal and tested their neurological development. They found improved intellectual and fine motor abilities among those whose mothers had received iron and folic acid during pregnancy and for three months after.

The findings appear in the Journal of the American Medical Association.

Another new study, published in the journal Pediatrics, looks at levels of vitamin D in babies. It says newborns with the lowest levels were twice as likely to develop respiratory infections as those with normal levels of vitamin D.

Vitamin D helps build strong bones and strengthens the body's defenses against disease. The vitamin is commonly added to cow's milk and also found in supplements. But vitamin D is called the sunshine vitamin. The body naturally produces it from sunlight.

Carlos Camargo from Harvard Medical School in Massachusetts and other researchers did the study. It followed more than nine hundred children in New Zealand until they were five years old.

CARLOS CAMARGO: "And what we found was that children who had the lowest levels of vitamin D had a high risk of developing infections and wheezing throughout childhood."

He says the problem of vitamin D deficiency is not limited to countries with the least sun.

CARLOS CAMARGO: "People are moving more and more indoors. And they work indoors. They play indoors. Everything's indoors. And so we're actually starting to see low levels of vitamin D in areas where the sun is plentiful."

VOA Health Report

What Do You Know About the Common Cold?

2012-01-14T03:14:00.000-08:00

VOA Special English Health Report.

Do you think getting cold can give you a cold? Is it bad to drink milk when you have a cold? Can chicken soup cure a cold?

Ranit Mishori is a family medicine doctor at Georgetown University Medical Center in Washington. She says colds are more common in winter, but not because of low temperatures. The cold weather just means people stay inside more.

RANIT MISHORI: "People tend to congregate and be together and the way the common cold virus is transmitted from one person to another is through handshakes, through sneezing, or coughing on one another."

Adults generally get two to three colds a year. Children are likely to catch four or five. Dr. Mishori says some people mistakenly believe they can become resistant to colds.

RANIT MISHORI: "There are about two hundred different viruses that cause the common cold. People think that once you get infected one time you develop immunity for the rest of your life. This is wrong."

There is still no cure for the common cold. But Dr. Mishori says there are ways to feel better sooner.

RANIT MISHORI: "So if you get a cold and on day one and you start taking about two grams of vitamin C a day, there is evidence that it might shorten the number of days that you will be suffering with these symptoms."

She says honey can also help.

RANIT MISHORI: "There is increased evidence that it helps shorten the duration of the common cold sometimes even by two to three days."

Dr. Mishori says honey seems to be especially effective in children with colds. But the Agriculture Department says never to feed honey to babies less than one year old. It says even honey in prepared foods may contain substances that can make babies very sick.

Some people believe in treating a cold with chicken soup. Does it work?

RANIT MISHORI: "Chicken soup has anti-inflammatory properties, so it helps reduce the duration of the cold but also it helps clear the mucus."

Mucus is the sticky substance that can make you cough and have trouble breathing during a cold.

Have you ever heard the old saying "feed a cold, starve a fever"? Dr. Mishori says this is not necessarily a good guideline to follow. She says if you have a cold but do not feel hungry, then don't eat.

RANIT MISHORI: "But you have to drink a lot and you can drink water or you can drink tea -- anything that gets fluids into your body. That's very important."

But what about drinking milk during a cold? Some people think it only causes more mucus. Dr. Mishori says yes and no.

RANIT MISHORI: "Dairy products do not cause increased secretions, but they can thicken the secretions. So it's possible that discomfort is somewhat more enhanced when you drink milk. But obviously, if you’re a baby and that's all you drink, you should not stop giving babies milk."

World's Oldest Man Turns 113

2012-01-06T23:12:00.000-08:00

In Japan, Tomoji Tanabe turned 113, but he says he intends to stick around for at least another 5 years. He avoids alcohol and cigarettes, but, he loves to drink milk.

Nice Japan

2011-12-08T05:37:00.001-08:00

Sayahan neg delguurees heseg yum avaad tuuniigee hunsnii bolon ger ahuin zuils gej 2 angilj uutlaad, egch hunsnii zuilstei uutaa tsunhendee hiij avaad (ideh yum bolohoor martahgui ee) nuguu tortoigoo martaad garaad irjee. Tegeed 5 honogiin daraa genethen avsan ugaalgiin nuntagaa heregleh geed gertee oir toirnoor hailaa algaa, bodood bsn delguurt taviad martsanaas gartsaagui bolj taarlaa. Tegeheer ni nuguu delguurtee ochood uuchlaarai yumaa martaj dotor ni tiim tiim yum buhii martsan zuil baisan uu? gesen chin jaahan huleegeerei asuugaadahya gesen chin tud udalgui minii tortoi zuil deer tsaas naasan baisnaa tuuniig avaad l nadad ugluu. Bi bayarlasanaa ilerhiileed yumaa avah zuur ene Japanchuud neeree hariltsaanii soyoltoi saihan humuus shuu gesen bodol turuud l yumaa avch odov. Manai mongold bol oldoh ni yu l bol, barag teneg mangaraar ni duudah biz... Japand uilchilgeenii baiguullaguud gej bur neg uilchluulegchiinhee tuluu umnuus ineemseglej tongolzood l, yugaar tuslahav geed l, ajliin hariutslaga gedgiig buren uhamsarlasan yos deglemee chand sahih yum. Zamiin hudulguund ch gesen negnee hundleed l zam tavij ugnu hariud ni nuguu hun tolgoi dohij talarhsanaa ilerhiileed l..., haana ch yavsan yumaa aldchih vii gej aih gaihah zuilgui uneheer safe, ene met setgel tatagdah, japanaas surch zanshmaar zuils mongolchuud bidend zunduu l baih yum.

How Much Screen Time Is Too Much for Children?

2011-11-23T03:15:00.001-08:00

Children can spend hours a day looking at computer screens and other digital devices. Some eye care professionals say this leads to an increase in “computer vision syndrome.”

Nathan Bonilla-Warford is an optometrist in Tampa, Florida. He says he has seen an increase in problems in children.

“I see a lot more children who are coming into the office either because their parents have noticed that they have headaches or red or watery eyes or discomfort, or because their prescription, their near-sightedness, appears to be increasing at a fast rate and they're worried.”

Dr. Bonilla-Warford says part of the problem is that children may be more likely than adults to ignore early warning signs.

“Even if their eyes start to feel uncomfortable or they start to get a headache, they’re less likely to tell their parents, because they don’t want to have the game or the computer or whatever taken away.”

He says another part of the problem is that people blink less often when they use digital devices.

“The average person who uses a computer or an electronic device blinks about a third as much as we normally do in everyday life. And so that can result in the front part of the eye drying and not staying moist and protected like normal.”

Eye doctors offer suggestions like following which is known as the 20/20/20 rule. “Every twenty minutes, look away twenty feet or more for at least twenty seconds from whatever device you’re using.”

Other suggestions include putting more distance between you and the device and using good lighting. Of course, another way to avoid eye strain is to spend less time looking at screens. Many experts say children should spend no more than two hours a day using digital devices -- with no screen time for children under two.

But not all eye doctors have noticed an increase in problems in children. Dr. David Hunter is a pediatric ophthalmologist at Children’s Hospital Boston. He also is a spokesman for the American Academy of Ophthalmology. He has not seen an increase in his practice.

“While it is possible to develop fatigue looking at various screens for a long period of time, there’s certainly no evidence that it actually causes any damage to the eyes.”

“Tokyo Sky Tree” телевизийн цамхаг Гиннесийн номд бичигдлээ

2011-11-20T00:12:00.001-08:00

Японы нийслэл Токиод баригдсан “Tokyo Sky Tree” телевизийн цамхаг дэлхийн хамгийн өндөр цамхгаар тодорч Гиннесийн дээд амжилтад бичигдсэн байна. “Tobu Tower Sky Tree Co” компанийн захирал Митиаки Сүзүки “Японы соёл, технологийн хөгжлийг илтгэсэн уг цамхаг Гиннесийн дээд амжилтад бүртгэгдсэнд их баяртай байна” хэмээн онцолжээ. 634 метр өндөр энэ цамхгийн нээлт ирэх оны тавдугаар сард болох аж. Дашрамд сонирхуулахад, дэлхийн хамгийн өндөр барилгаар АНЭУ-ын Дубай хотод орших 828 метр өндөр байгууламж тодорсон билээ.

Eh survalj: Unuudur sonin

Аргалын утаа 300-аад нянг устгах чадвартайг Японы эрдэмтэд судалж тогтоожээ

2011-11-20T00:06:00.001-08:00

Аргалын утаа боргилсон малчны гэрт төрсөн би Атар хээр нутгаа өлгий минь гэж боддог... гэж бид хүүхэд байхдаа энэ шүлгийг мөн ч их уншдаг байлаа. Одоо ч энэ шүлгийг сонсохоор аргалын тэр “тансаг” гоё утаа үнэртэх шиг болдог юм. Хотын бид ч сүүлийн үед нүүрсний хорт утаагаар амьсгалсаар байгаад аргалын утааныхаа үнэрийг мартаж байх шиг байна даа. Аргалд ариусгах олон шинж байдаг гэсэн. Бид үүнийгээ мэдэхгүй малын баас гэж сэжиглэн тойрч зугтдагаа нуугаад яахав. Хэн хүнгүй л мэдэж байгаа юм чинь. Аргал ямар шидтэй юм бол гээд асуухаар мэдэх эрдэмтэн доктор тун ховор байх юм. Хүн хүнтэй уулзаад аргалын тухай асууж явтал нэг танил маань “Аргалыг судлах цаг нь болсон шүү. Биднээс түрүүлээд Япончууд аргалыг судлаад ид шидийг нь мэдээд ирээдүйн сумочдоо бэлтгэлд гарахаас нь өмнө аргалын утаагаар 15 минут утдаг болсон байна” гэж ярилаа.

Одоогоос 7 жилийн өмнө Японы нэг эрдэмтэн манай улсад ирээд аргал авч явжээ. Нөгөө Япон доктор 4 жилийн дараа дахин ирээд танил эрдэмтэндээ “-Танай монголчууд 3 жил хөдөө хэвтсэн үхрийн баасыг хөх аргал гэж нэрлэдэг гэнэ. Түүнээсээ олж өгөөч” гэж гуйжээ.

Найз нь ч түүний хүсэлтийг дор нь биелүүлжээ. Нөгөө эрдэмтэн 3 жил хөдөө хэвтсэн хөх аргалыг судлаад агаар дахь 300 гаруй микроб вирусийг устгадаг юм байна гэж дүгнэлт гаргажээ. Уг нь харийн энэ эрдэмтнээс өмнө өвөг дээдэс маань аргалын нянг устгах чадварыг мэддэг байсан байна. Тиймдээ ч тэд махыг аргалын утаагаар утдаг байсан. Энэ уламжлал одоо ч хадгaлагдаж байгааг бид мэднэ. Бас өеөдөж ядарсан мал, тамирдаж ядарсан хүмүүсийг эхлээд аргалын утаагаар утаад дараа нь чөмөгний ясыг цохиод өтгөн хар цайнд чанаж ууранд нь утдаг байжээ. Ингэснээрээ гадаад дотоод энерги нь идэвхжиж оюун санаа нь цэлмэн сэтгэл санаа нь тайвширдаг байсан байна. Тэр байтугай уралдах морио өглөө нь аргалын утаагаар утдаг уламжлалтай байжээ. Энэ бүхнийг мэдэх монгол хүн бараг байхгүй болсон нь харамсалтай.

Сүүлийн үед бид хий гүйдэл чөтгөр шулмас гэж их ярих болсон. Энэ нь огт байдаггүй биш байдаг зүйл юм байна. Шөнөд 3 удаа хий үзэгдэл гүйдэг гэнэ. Эрт дээр үеийн эрдэм ухаант хөгшид үүнийг мэддэг учраас өглөөд аргал түлж утаагаар нь гэрт хоргодсон хар хүчийг хөөж ариулдаг байжээ. Монголчууд бид аргал, аргалын утааны арц, гангаас ч илүү ариусгах шидэт чанарыг мэдэж өвөг дээдсийнхээ бүтээсэн ахуй орчныг эргэж сэргээх юмсан гэсэн өөдрөг бодол тээж явтал сэтгэл гонсойлгосон мэдээ сонслоо. Монголчууд сүүлийн үед сайн таньдаг болоод байгаа Төгс гэгээрсэн их багш Чин Хай “-Монголын малын өтөг бууцнаас ялгарч байгаа хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолж дэлхийд дулаарал үүсэх нэг үндэс болж байна” гэж дэлхий дахинаа тунхаглалаа. Өөрийн гаргасан дүгнэлтээ батлахын тулд Чин Хай багш олон улсын бага хурлыг хүртэл зохион байгуулж байх юм.

Монголд байтугай том том гүрнүүдэд нөлөөлж чаддаг энэ хатагтайн үгийг манай төр засгийн эрхэмүүд болон эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрч түүний саналыг дэмжиж хөл алдацгаасан нь гайхалтай. 13-р зуунд монгол улс одоогийнхоос 6 дахин илүү буюу 250 сая малтай байсан гэсэн. Тэр үед монголын малын өтөг бууцнаас ялгарч байгаа хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолж байх нь яасан юм. Тэгээд ч монгол мал 1500-аад өвс ургамал иддэг одоо харин цөлжилт гээд 500-600 өвс ургамал иддэг болж. Үүний 70-80 хувь нь эмийн ургамал байдаг. Бохирдоогүй экологийн цэвэр өвс ургамлыг идэж байгаа учраас өтөг бууцнаас нь хүлэмжийн хий ялгарна гэж юу байдаг юм хэмээн дотроо Чин Хай багийн үзэл бодолтой тэрсэлдэж явснаа нуугаад яахав. Гэтэл миний омогшилд “хань” болж Дани, Америк, Францын эрдэмтэд хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолддоггүй гэж шинжлэх ухааны үндэслэлтэй дүгнэлт гаргаж Чин Хай багшийн үзэл баримтлалыг үгүйсгэлээ. Дээрх 3 орны эрдэмтэд энэ дүгнэлтээ бодитоор харуулсан баримтат киногоо саяхан телевизээр цацлаа. Эдгээр эрдэмтэд судалгааныхаа эхний явцдаа хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолоод байна гэсэн дүгнэлттэй байсан аж. Гэвч судалгааны төгсгөлд хүлэмжийн хий тэр тусмаа малын өтөг бууцнаас ялгарсан хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолдоггүй юм байна гэж баталжээ. Тэд энэ баталгаа нотолгоогоо дэлхий нийтэд цацах гэтэл хүлэмжийн хий озоны давхаргыг цоолж дэлхийн уур амьсгалыг дулааруулж байгаа гэдэг сенасааци дээр бизнесээ явуулдаг олон олигархууд болон бизнесийн бүлгүүдийн эрх ашигт харшилж байгаа учраас Дани, Америк, Францын эрдэмтийн дүгнэлтийг цацуулахыг хүсэхгүй байгаа аж. Иймээс 3 орны эрдэмтэд баримтат кино хийж цацаж байгаа нь энэ юм байна. Үүнийг уншигч эрхэм та хөдөө явж байхдаа хөх аргал тааралдвал түүгээд өөрийгөө нэг утаад үзээрэй. Танд аргалын ид шид үйлчлэнэ шүү.

Eh survalj: Unuudur sonin

Эхийн сэтгэл by P. Badarch

2011-11-19T20:42:00.001-08:00

Ижий нь муу хүүгээ үхэж гэж зүүдэллээ
Ийм аймаар зүүд ная наслахдаа зүүдлээгүй
Сааль сүүндээ дэвэлзсэн ч
Санаа сэтгэл дэгэлзсэн ч
Сарних бодлын үзүүрт үр минь торойно
Сайхан шүлэг бичиж гэнэ миний хүү
Амьтан хүн уншиж байна
Сайхан дуу зохиож гэнэ миний хүү Араажаваар дуулж байна лээ
Сайн явна гэнээ миний хүү
Аяны хүн хэлж байна
Муу явна гэнэ миний хүү
Амны зугаа ярьж байна
Аль нь ч надад ялгаагүй ээ
Амьд яваа нь л ижийдээ
Алдар чинь шүү дээ
Ижий нь хүүгээ
Их санах юм даа
Араг савар хоёроо
Зөрүүлж байж бодлоо
Аргал чулуу хоёрыг
Андууран түүж саналаа
Алга аа миний хүү
Тэмээ тэмээн цагаан үүлийг
Тэндээ царцтал харлаа
Тэнгэрийн ягаан хаяаг
Цав суутал ширтлээ
Ижийдээ ирсэнгүй ээ
Хүний хүү ижийдээ ирж гэнэ ээ
Гол усаар л нэг найр
Наадам болж байна
Миний хүү шоронд орж гэнэ
Голыг минь гогодон хэлж байна
Аа яадгийм ороо л биз гэж
Гадагшаа би хүүгээ өмөөрлөө
Ам нь цангаж байгаа байх даа
Муу хүү минь гэж
Дотогшоо би өмөлзлөө
Гал шиг залуу явахад
Үсэрсэн оч минь юмсан
Ганц бие зандан явахад
Тасарсан навч минь юмсан
Алаг бөмбөл эрдэнэ
Алган дээр байна гэж
Зөгнүүлж ирсэн
Ганц хүү минь дээ
Алтан бэлзэг газраас олоод
Амандаа үмхтэл залгичихлаа гэж
Зүүдлүүлж олдсон ганц үр минь дээ
Ядаж яваа юм бол миний хүү
Тэнэж яваад юү хийх вэ
Ижийдээ л хүрээд ир!
Хүний нүдэнд бол
Хөгцтэй хад шиг
Хөх толгойтой
Хөгшин хүү минь
Ижийнхээ нүдэнд бол
Манцуйдаа тарвалзах
Мяндас цагаан хүү минь

Ижийдээ ир!

Хөхөөрөө чамайг даллая
Yхэхээрээ чамайг айлгая
Миний хүү ижийдээ ир!
Ухаантай даа миний хүү
Хурай хурай
Унага шиг ижийдээн
Давхиад ир, Гуруй гуруй.

Охин минь ээждээ гомдвол гомддоо

2011-11-19T20:16:00.001-08:00

Ээжтэйгээ ярих дургуй гэвүү охин минь
Эвий дээ үр минь бэтгэрч л байгаа даа
Эрх нялх дүрийг чинь тээгээд хол явчихсан
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Ижил хүүхэд мөөмөө идэхэд шүлсээ залгидаг гэвүү
Эвий дээ үр минь цангаж л байгаа даа
Энгэрийн илч бүлээн сүүгээ эрт харамласан
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Бүлээрч хоносон шөнөжин "ээжээ" дуудаж уйлсан гэвүү
Бөртийтэл алсаас тарни шивнэж бурханд даатгачаад
Бүүвэйн дуугаа дэрэн дээр чинь дуулж өгөөгүй
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Орчлонд мөрөө тамгалж хөлд оржээ үр минь
Ойчиход түших ээж дэргэд чинь байсангүй, хол байлаа
Орхиж гарчаад хайртай гэж хуурдаг муу ээждээ
Охин минь чи гомдвол гомддоо

Ангирхан чи минь ээжээ гэж хэлд оржээ
Айхдаа дуудсан ээж дэргэд чинь байсангүй хол байлаа
Анхны үгийг чинь сонсоогүй явчихсан муу ээждээ
Амь минь чи гомдвол гомддоо

Арван хэдхэн сартай нялх чамайгаа орхичихоод
Ангир уураг эхийн өврөөр өнчрүүлчихээд
Амьдрал гэдэг давалгаанд хөвөн даарахдаа
Атгаж гарсан өрөөсөн оймсыг чинь үнэрлэн бүлээцдэг шүү үр минь

Улаан нялзрайхан чамайгаа ганцаардуулчихаад
Ухаарах болоогүй нялх сэтгэлийг чинь эмзэглүүлчихээд
Урдаас тосох маргаашийн чинь төлөө зоригоо чангалахдаа
Уранхай бойтогийг чинь дэрлэн уужирдаг шүү үр минь

Сананаа үр минь голоо тасартал санана
Салхитай нартай орчлонд чамайгаа жиндэх вий гээд
Сүүдрийг нь хааж гэрлийг нь тусгах гээд ээж нь
Салгуу алсад бага насыг чинь өвөрлөн алхаж явнаа

Өрөвдөнөө үр минь өрөө өмөртөл өрөвдөнө
Өргөстэй цэцэгтэй орчлонд чамайгаа өвдөх вий гээд
Өөр шигээ хүний нутгийн сүүдэрт хиртүүлэхгүй гээд
Өнөөдөр ээж нь зүүдэндээ л чамайгаа үнсэж явнаа

Амьтны хүүхэд аав ээжтэйгээ эрхэлж л байг яахав
Адилхан миний үр элэг бүтэн юм чинь
Алаг зүрхний минь гүнд амин хайраар уяатай
Алхам зайгүй ээжтэйгээ явдаг юм чинь

Хол одсон ч эхийн совинд аргамжаатай
Хүйн холбоо тасардаггүй юмаа үр минь
Цаг нь ирэхэд үрдээ буцаж ивэлдэг
Цагаан сүү ширгэдэггүй юмаа үр минь

Үрдээ тэмүүлсэн эхийн сэтгэлд учрал ойрхон
Үдэш бүр уулзаж хоносон зүүд зөнтэй
Шулганах үр минь өөдөөс тосон гүйнээ
Шувуудын түрүүчээр ээж нь үрдээ очноо

Зөндөө удаан харуулдсан элгийг чинь дэвтээнээ охин минь
Зөрүү харж уйлсан нулимсыг чинь арчнаа охин минь
Ээж нь эзгүй өдөр шивнэсэн хүсэл бүрийг чинь гүйцээнээ
Ээж нь эзгүй шөнө зүүдэлсэн зүүд бүрийг чинь амилуулнаа

....... ээж нь үрдээ очноо

Goyo shuleg bnaa. Uree sanaad setgel uvdchihluu. Zohiogchiig ni olsongui.

Eh survalj: mglradio.com

Хүн ухаан хүрч итгэж чадаж байгаа бүхэндээ хүрдэг

2011-11-19T20:02:00.001-08:00

Хэрвээ та зодуулна гэж бодож байвал өөрийгөө зодуулсанд тооц

Хэрвээ та зүрхлэхгүй хэмээн бодож байвал зүрх тань хэзээ ч хүрэхгүй

Хэрвээ та ялалтыг хүсдэг ч чадахгүй гэж бодож байвал ялагдаж л таарна

Та өөрийгөө ялагдана хэмээн бодож байвал аль хэдийн ялагдсанд тооц

Учир нь амжилт, ялалт хүний эр зоригоос эхэлдгийг

Ухамсраас бүх зүйл шалтгаалдгийг хаанаас ч бид олж харна

Хэрвээ та өөрийгөө бусдын ард хоцорно хэмээн бодвол хоцорч л таарна

Таныг өргөхийн тулд ухаан санаа тань өндөрт хөөрөн нисэх ёстой

Амжилт гаргаж чадахын тулд өөртөө итгэлтэй байх хэрэгтэй

Амьдралын тулалдаанд аль хүчтэй нь ялдаггүй

Аль хурдан нь ч ялдаггүй

Ялж чадна хэмээн итгэсэн тэр л хүн л эрт орой хэзээ боловч ялалтад хүрдэг.

How does brain works?

2011-11-19T17:49:00.001-08:00

It's important to understand the complexity of the human brain. The human brain weighs only three pounds but is estimated to have about 100 billion cells. It is hard to get a handle on a number that large (or connections that small). Let's try to get an understanding of this complexity by comparing it with something humans have created--the entire phone system for the planet. If we took all the phones in the world and all the wires (there are over four billion people on the planet), the number of connections and the trillions of messages per day would NOT equal the complexity or activity of a single human brain. Now let's take a "small problem"--break every phone in Michigan and cut every wire in the state. How long would it take for the entire state (about 15 million people) to get phone service back? A week, a month, or several years? If you guessed several years, you are now beginning to see the complexity of recovering from a head injury. In the example I used, Michigan residents would be without phone service while the rest of the world had phone service that worked fine. This is also true with people who have a head injury. Some parts of the brain will work fine while others are in need of repair or are slowly being reconnected.

AN ELECTRICAL AND CHEMICAL MACHINE

Let's start looking at the building blocks of the brain. As previously stated, the brain consists of about 100 billion cells. Most of these cells are called neurons. A neuron is basically an on/off switch just like the one you use to control the lights in your home. It is either in a resting state (off) or it is shooting an electrical impulse down a wire (on). It has a cell body, a long little wire (the "wire" is called an axon), and at the very end it has a little part that shoots out a chemical. This chemical goes across a gap (synapse) where it triggers another neuron to send a message. There are a lot of these neurons sending messages down a wire (axon). By the way, each of these billions of axons is generating a small amount of electrical charge; this total power has been estimated to equal a 60 watt bulb. Doctors have learned that measuring this electrical activity can tell how the brain is working. A device that measures electrical activity in the brain is called an EEG (electroencephalograph).

Each of the billions of neurons "spit out" chemicals that trigger other neurons. Different neurons use different types of chemicals. These chemicals are called "transmitters" and are given names like epinephrine, norepinephrine, or dopamine. Pretty simple, right? Well, no. Even in the simplified model that I'm presenting, it gets more complex.

IS THE BRAIN ONE BIG COMPUTER?

Is the brain like a big phone system (because it has a lot of connections) or is it one big computer with ON or OFF states (like the zeros and ones in a computer)? Neither of the above is correct.

Let's look at the brain using a different model. Let's look at the brain as an orchestra. In an orchestra, you have different musical sections. There is a percussion section, a string section, a woodwind section, and so on. Each has its own job to do and must work closely with the other sections. When playing music, each section waits for the conductor. The conductor raises a baton and all the members of the orchestra begin playing at the same time playing on the same note. If the drum section hasn't been practicing, they don't play as well as the rest of the orchestra. The overall sound of the music seems "off" or plays poorly at certain times. This is a better model of how the brain works. We used to think of the brain as a big computer, but it's really like millions of little computers all working together.

GETTING INFORMATION IN AND OUT OF THE BRAIN

How does information come into the brain? A lot of information comes in through the spinal cord at the base of the brain. Think of a spinal cord as a thick phone cable with thousands of phone lines. If you cut that spinal cord, you won't be able to move or feel anything in your body. Information goes OUT from the brain to make body parts (arms and legs) do their job. There is also a great deal of INCOMING information (hot, cold, pain, joint sensation, etc.). Vision and hearing do not go through the spinal cord but go directly into the brain. That’s why people can be completely paralyzed (unable to move their arms and legs) but still see and hear with no problems.

Information enters from the spinal cord and comes up the middle of the brain. It branches out like a tree and goes to the surface of the brain. The surface of the brain is gray due to the color of the cell bodies (that's why it's called the gray matter). The wires or axons have a coating on them that's colored white (called white matter).

TWO BRAINS--LEFT AND RIGHT HEMISPHERE

We have two eyes, two hands, and two legs, so why not two brains? The brain is divided in half, a right and left hemisphere. The right hemisphere does a different job than the left. The right hemisphere deals more with visual activities and plays a role in putting things together. For example, it takes visual information, puts it together, and says "I recognize that--that's a chair," or "that's a car" or "that's a house." It organizes or groups information together. The left hemisphere tends to be the more analytical part; it analyzes information collected by the right. It takes information from the right hemisphere and applies language to it. The right hemisphere "sees" a house, but the left hemisphere says, "Oh yeah, I know whose house that is--it's Uncle Bob's house."

So what happens if one side of the brain is injured? People who have an injury to the right side of the brain "don't put things together" and fail to process important information. As a result, they often develop a "denial syndrome" and say "there's nothing wrong with me." For example, I treated a person with an injury to the right side of the brain--specifically, the back part of the right brain that deals with visual information--and he lost half of his vision. Because the right side of the brain was injured, it failed to "collect" information, so the brain did not realize that something was missing. Essentially, this person was blind on one side but did not know it. What was scary was that this person had driven his car to my office. After seeing the results of the tests that I gave him, I asked, "Do you have a lot of dents on the left side of your car?" He was amazed that I magically knew this without seeing his car. Unfortunately, I had to ask him not to drive until his problems got better. But you can see how the right side puts things together.

The left side of the brain deals more with language and helps to analyze information given to the brain. If you injure the left side of the brain, you're aware that things aren't working (the right hemisphere is doing its job) but are unable to solve complex problems or do a complex activity. People with left hemisphere injuries tend to be more depressed, have more organizational problems, and have problems using language.

VISION--HOW WE SEE THINGS

Information from our eyes goes to areas at the very back of the brain. We've all seen cartoons where the rabbit gets hit on the head and the rabbit sees stars. This can actually happen in human beings (trust me, not a good thing to do at home!). If you take a hard enough blow to the back of the head, this brain area bangs against back of your skull. This stimulates it and you can see stars and flashing lights. Remember those two hemispheres? Each hemisphere processes half the visual information. Visual information that we see on the left gets processed by the right hemisphere. Information on the right gets processed by the left hemisphere. Remember, wires that bring in information to the brain are "crossed"--visual information from the left goes to the right brain.

MOVEMENT

The area of the brain that controls movement is in a very narrow strip that goes from near the top of the head right down along where your ear is located. It's called the motor strip. If I injure that area, I'll have problems controlling half of my body. If I have a stroke in the left hemisphere of my brain, the right side of the body will stop working. If I have an injury to my right hemisphere in this area, the left side of my body stops working (remember, we have two brains). This is why one half of the face may droop when a person has had a stroke.

HEARING AND LANGUAGE

In the general population, 95 percent of people are right-handed, which means that the left hemisphere is the dominant hemisphere. (For you left-handers, the right hemisphere is dominant.) With right-handed people, the ability to understand and express language is in this left temporal lobe. If I were to take a metal probe, and charge it with just a bit of electricity, and put it on the "primary" area of my left temporal lobe, I might say "hey, I hear a tone." If I move this probe to a more complex area of the temporal lobe, I might hear a word being said. If I move the electrical probe to an even more complex area, I might hear the voice of somebody I recognize; "I hear Uncle Bob's voice." We have simple areas of the temporal lobe that deal with basic sounds and other areas of the temporal lobe that look at more complex hearing information.

The right temporal lobe also deals with hearing. However, its job is to process musical information or help in the identification of noises. If this area is damaged, we might not be able to appreciate music or be able to sing. Because we tend to think and express in terms of language, the left temporal lobe is more critical for day-to-day functioning.

The vision areas and the hearing areas of the brain have a boundary area where they interact. This is the area of the brain that does reading. We take the visual images and convert them into sounds. So if you injure this area (or it doesn't develop when you are very young), you get something called dyslexia. People who have dyslexia have problems that may include seeing letters backwards or have problems understanding what written words mean.

SKIN SENSATION

If something lands on my left hand, this information will be transmitted to the right side of my brain. It goes to the area of the brain next to the area that deals with movement. The tactile area of the brain deals with physical sensation. Movement and feeling are closely related, so it makes sense that they are next to each other in the brain. Because movement and tactile areas are located close to each other, it is not uncommon for people with a brain injuries to lose both movement and feeling in parts of their body. Remember--tactile information from the left side of the body goes to the right brain, just like movement and vision.

FRONTAL LOBES--Planning, Organizing, Controlling

The biggest and most advanced part of the brain is the frontal lobe. (It's called the frontal lobe because it's in the front part of brain.) One job of the frontal lobe is planning. You have probably heard of "frontal lobotomies." At the turn of the century, this surgery was done on people who were very violent or who were in a psychiatric hospital because they were very agitated. Doctors used surgery to damage this area of the brain. Following this surgery, people became very passive and less violent. At first, scientists saw this as a great thing. Neurosurgery could stop behavioral problems such as violence. The problem was that the patients stopped doing a lot of other things. They didn't take care of themselves and they stopped many activities of daily living. They basically sat there. In head injury, individuals with frontal lobe impairment seem to lack motivation and have difficulty doing any task that requires multiple steps (e.g., fixing a car or planning a meal). They have problems with planning.

The frontal lobe is also involved in organizing. For a lot of activities, we need to do step A, then step B, then step C. We have to do things in order. That's what the frontal lobes help us do. When the frontal lobe is injured, there is a breakdown in the ability to sequence and organize. A common example is people who cook and leave out a step in the sequence. They forget to add an important ingredient or they don't turn the stove off. I've met a lot of patients who've burned or melted a lot of pans.

Additionally, the frontal lobes also play a very important role in controlling emotions. Deep in the middle of the brain are sections that control emotions. They're very primitive emotions that deal with hunger, aggression, and sexual drive. These areas send messages to other parts of the brain to DO SOMETHING. If you're mad, hit something or someone. If you're hungry, grab something and eat it. The frontal lobes "manage" emotions. In general, the frontal lobe has a NO or STOP function. If your emotions tell you to punch your boss, it's the frontal lobes that say "STOP or you are going to lose your job." People have often said to me "a little thing will set me off and I'm really mad." The frontal lobes failed to stop or turn off the emotional system.

On the other hand, we have talked about how the frontal lobes plan activities. The frontal lobes may fail to plan for some types of emotion. For example, sexual interest involves some level of planning or preparation. Without this planning, there is a lack of sexual interest. A lack of planning can also affect the expression of anger. I've had some family members say "You know, the head injury actually improved him, he's not such a hot-head anymore." If you listen very carefully, you're also going to hear "he's not as motivated anymore." Remember, the frontal lobe plans activities as well as controls emotions.

Мөнгийг яаж даллах вэ?

2011-11-19T03:44:00.001-08:00

Мөнгө даллах олон арга бий. Фэн шуйгийн сургаал, эртний мэргэдийн арга гэх мэт байдаг. Байгаа мөнгөө алган дээрээ тавьж тэргэл сартай шөнө cap луу харуулан "мөнгийг минь аривжуулж өгөөч гэж гуйвал мөнгө даллахын тэмдэг. Мөн томоохон баяр ёслолын үеэр боов, бялуу ч юм уу хийх үедээ гуриландаа зоос хийдэг уламжлал өнөө үед ч бий.

Нүхтэй зоосон мөнгө буюу нугалж тахийлгасан зоосыг халаасандаа үргэлж хийж явбал мөнгөөр тасрахгүй. Мэдээж яг ийм зоосыг олоход амаргүй, тэгвэл өөрөө үүнийг тусгайлан бэлтгэж болно. Гэхдээ өдөр судраа нарийн сонгох ёстой.

Тогтсон заншил ёсоор бол ням гаригт тэгэхдээ шинийн 4-нөөс 12-ны хооронд (билгийн тооллоор) оройн 23:40-24:10 цагийн хооронд зоосоо нүхлэнэ, эсвэл бага зэрэг нугална. Энэ үедээ та анхаарлаа сайтар төвлөрүүлж " мөнгө минь өсөн аривжиж, мөнгөөр хэзээ ч гачигдахгүй байх болтугай" хэмээн шившээрэй.

Ингэж бэлдсэн зоосыг биенээсээ салгахгүй авч явах хэрэгтэйгээс гадна cap өсч томрох үеэр байнга цэнэглэж бай. Үүний тулд ням гаргийн орой 22:20-24.10 цагийн хооронд зоосоо гоожуурын усан дор бариад, түүнд мөнгийг минь өсгөж өгөхийг, мөнгөөр таслахгүй байхыг тушаадаг ажээ.

/Хань/

Нярай хүүхдийг хувцаслах ба хувцасыг нь тайлах

2011-11-19T03:43:00.001-08:00

Хүүхдийг өлгийдөөөгүй тохиолдолд хувцаслах хэрэгтэй. Тиймээс хүүхдийн хувцасанд нь илүүтэйгээр анхаарал хандуулах нь зүйтэй. Мөн түүнчлэн хүүхдийн бөгсөн хэсгийг хамгаалахын тулд живх болон даавууг хийж өгөх хэрэгтэй. Нярай хүүхэд толгойгоороо маш их хэмжээний дулаан алддаг тул түүнд зайлшгүй малгай өмсгөх нь чухал юм. Нярай хүүхдийн хувцасыг сонгохдоо аль болох хөдөлгөөнд нь саад учруулахгүй байхаар сонгох хэрэгтэй. Хүүхдийн хувцасыг угаалгын машинаар угаах боломжтой, хөдөлгөөн хязгаарлахгүй уян хатан шинж чанартай, байгалийн гаралтай материалаар хийсэн байх хэрэгтэй ба угаахад будаг гардаггүй байх нь чухал. Хүүхдийн хувцасанд оосор бүч, уяа, цахилгаан товч байх шаардлагагүй. Учир нь эдгээр нь хүүхдийг нухаж арьсыг цочроодог байна. Мөн хүүхдэд шинээр худалдаж авсан хувцасаа заавал угааж ариутгаж байж өмсгөх хэрэгтэй. Учир нь үйлдвэрлэлтийн үеийн химийн хор, худалдаалах явцад гаднаас нян орсон байж болзошгүй юм. Хүүхдийн хувцасыг угаалгын нунтаг, зайлагчаар зайлж болохгүй ба учир нь эдгээр бодисууд нь хүүхдийн арьсанд харшил өгөх магадлалтай байдаг.

Нярай хүүхдийн хувцасанд анхаарах зүйлс:

• - Хүүхдэд байнга малгай өмсгөх, нярай хүүхэд толгойгоороо дулаанаа алддаг тийм учраас түүнд малгай өмсгөх чухал. Халуун өдрүүдэд хүүхдэд нарнаас хамгаалсан малгайг өмсгөх хэрэгтэй.

• - Бээлий. Нярай хүүхдэд бээлийн өмсгөх нь зайлшгүй хэрэгтэй зүйл. Учир нь хүүхэд гараараа нүдээ хатгах, нүүрээ урах зэрэг сөрөг үр дагавартай байдаг.

• - Дугтуй захтай цамц. Энэ нь хүүхдийн толгой чөлөөтэй орж гардаг байна.

• - Бойтог. Энэ нь хүүхдийн хөлийг дулаан байлгах зориулалттай ба дотроо зайтай хөл нь чөлөөтэй хөдөлж байх хэрэгтэй.

• - Бүтүү сунадаг хувцас, энэ нь маш өргөн хэрэглэддэг ба өмсөхөд хялбар, хүүхэд мөлхөж эхэлтлээ өмсөх бөгөөд удаан эдэлгээтэй тул эдийн засагт ч хэмнэлттэй байдаг байна.

• - Охидын плате. Энэхүү охидын даашинз нь дотуураа өмсөх трикотой хамт байдаг тул хүүхдийн хөлийг дулаахан байлгадаг. Гэхдээ трико нь хүүхдийн гуя хөлийг хэт чанга барихгүй байх нь чухал

• - Хөвөн даавуун зөөлөн оймс. Оймс нь хөлд эвтэйхэн, зайтай, хүүхдийн хөл болон хөлийн хуруунуудыг барихгүй байх хэрэгтэй.

• - Дардаг товчлууртай ба зангуутай хувцас сонгох нь чухал. Учир нь урдаа болон салтаан доороо дардаг товч болон зангуутай байх нь хүүхдийн живхийг солих ба хувцаслахад хялбар байх болно. Дээрх хувцасыг сонгож хүүхдэд өмсгөх хэрэгтэй.

Хүүхдийг яаж хувцаслах вэ?

Хүүхэд ер нь биенд нь хамаагүй хүрэхэд уурлаж уйлдаг. Тиймээс ээж аавуудын нэг санаа зовдог зүйл бол яах аргагүй хүүхдээ хувцаслах байдаг. Тиймээс түүнийг хувцаслахдаа тэвэрч, энхрийлэх, үнсэх зэргээр аргадаж байгаад хувцаслах ба эхлээд бүх хувцасаа өмсгөхөд бэлдэж тавих хэрэгтэй. Хүүхдэд ширүүн хандаж болохгүй түүнд маш болгоомжтой зөөлөн хандах нь чухал.

1. Дотуур цамц өмсгөх. Цамцны энгэрийг өөр лүү харуулаад гартаа цамцаа хумхиж барина. Цамцны арын хэсгийг хүүхдийн толгойн дээд хэсэгт нь байрлуулна.

2. Зөөлнөөр хүүхдийн эрүүн доор цамцны урд талыг оруулах ба цамцыг аль болох өргөөш нь сунгаж хүүхдийн нүүрэнд хүрэхгүй байх

3. Хүүхдийн толгой ба биеийн дээд хэсгийг дээш өргөж цамцны арын хэсгийг доош нь буулгах

4. Хэрвээ хүүхдийн цамц ханцуйтай бол та өөрийнхөө нэг гарын хуруунуудыг ханцуйнд хийж ханцуйг өргөн болгох ба нөгөө гараараа хүүхдийн гарыг барьж өргөн болгосон ханцуй луу хийнэ

5. Хуниастай хүүхдийн гэдсэн дээр байгаа цамцыг зөөлөн доош нь татаад салтаан доор байгаа товчийг товчилно.

Бүтэн биеийн сунадаг цамцыг өмсгөхдөө:

1. Хүүхдийн хувцасны бүх товчийг тайлж бэлдээд орон дээрээ тавих бөгөөд хүүхдээ хувцасан дээрээ тавина.

2. Цамцны өрөөсөн гуяыг хумиж бариад хүүхдийн хөлийг болгоомжтой дотор хийнэ.

3. Та нэг гараараа хувцасны ханцуйны нь үзүүрээс барьж дээш нь болгоод ханцуйг хумхиж барина. Ханцуйны нүхийг аль болох том болгож сунгах хэрэгтэй ба ингэснээрээ хүүхдийн хуруунууд чөлөөтэй орох болно. Нөгөө гараараа хүүхдийн гарыг ханцуй руу чиглүүлж хийх ба эхний гарт бариулснаар хувцасны ханцуйг өмсгөж дуусах болно.

4. Ингээд сүүлд хувцасны бүх дардаг товчийг товчлох хэрэгтэй.

Нярай хүүхдийн хувцасыг тайлах

Хүүхдийг орон дээрээ эвтэйхэн хэвтүүлээд хувцасыг нь тайлахад бэлдэх хэрэгтэй ба гэнэт хувцасыг нь тайлахад хүйтэн агаараас үүдэн хүүхдийн гэдэс дүүрэх зэрэг таагүй мэдрэмж төрөх магадлалтай тул хүүхдийн гэдсийг илж жаахан дулаацуулж байгаад хувцасыг тайлах хэрэгтэй. Хувцасыг нь тайлсны дараагаар хүүхдийг хурдан өлгийдөх буюу дулаан хөнжлөөр хучих нь зүйтэй.

Битүү хувцасыг тайлах

• - Хувцасны бүх товчнуудыг тайлж нэг гараараа хүүхдийн хувцасан дотуур гараа оруулж хөлийг нь дээш нь сугалж авна

• - Ингээд хөлийг нь сугалсаны дараа хувцасыг дээш болгож нуруун дор нь байрлуулна

• - Тэгээд дээд хэсгийг нь тайлахдаа ханцуйн дотор гараа хийж хүүхдийнхээ тохойноос барьж нөгөө гараараа ханцуйны үзүүрээс татаж сугалж тайлна.

• - Хүүхдийнхээ хүзүү, нуруун доогуур гараа хийж биеийн дээд хэсгийг өргөж тайлсан хувцасаа татаж авна.

• - Цамцыг бүхэлд хумиж барих, ингэснээрээ хүүхдийн нүүрийг шүргэхгүй байх

• - Цамцны зах хэсгийг аль болох сунгаж татах хэрэгтэй ба эвтэйхнээр хүүхдийн толгойноос гаргана

• - Ингээд хүүхдийн нуруу, хүзүүг өргөж тайлсан цамцаа татаж авна.

Тархины даралт буюу тархин дахь цусан хангамж болон хүчилтөрөгчийн дутагдал

2011-11-19T03:41:00.001-08:00

Тархины даралт гэдэг тархи нь дах хүчил төрөгч болон цусан хангамжийн дутагдалаас үүсэх эмгэгийг хэлдэг байна. Энэхүү бидний хэлж заншсанаар тархины даралт гэх эмгэг нь дараах байдлаар хүүхдэд нөлөөлдөг байна.

• - Оюуны хомсдол

• - Тархины саажилт

• - Хараа, сонсгол муудах

• - Тахир дутуу болох гэх мэтчилэн олон төрлийн эмгэгүүдийг үүсгэдэг байна.

Тархины даралт нь дараах зүйлээс шалтгаалан үүсдэг байна. Үүнд:

• - Жирэмсэн үед архи, тамхи, химийн хорт бодистой зүйл хэрэглээ

• - Жирэмсэн үеийн буруу хооллолт, хэт ядрах

• - Жирэмсэн үедээ ханиад ба бусад хууч өвчтэй байсан

• - Жирэмсэн байх хугацаандаа стресс ядаргаанд орох

• - Жирэмсний үеийн цус багадалт

• - Жирэмсэн үеийн хожуу хордлого ба хүндрэлтэй төрөх

• - Нярай ба ургийн бүтэлт \ураг хэвлийд байхдаа хүчил төрөгчийн дутагдалд орох, хүүхэд төрөөд 30 секундын дотор амьсгалах ёстой ба 90 секундийн дотор амьсгалахгүй байх \ зэрэг шалтгаануудаас үүдэн тархины даралт буюу тархины хүчилтөрөгч болон тархины цусан хангамж дутагдах эмгэг үүсэх шалтгаан болдог байна. Тиймээс ээжүүд та бүхэн жирэмсэн байх хугацаандаа элдэв хорт зүйлс хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй ба мөн өөрийгөө хэт их ядраахгүй сэтгэл санаагаа тайван тогтвортой байлгах нь чухал юм.

Тархины даралттай хүүхдэд илрэх шинж тэмдэгүүд:

• - Хүүхэд хэт унтамхай ноомой болох

• - Уйланхай болох ба мөн хөдөлгөөн удаан,сэтгэхүйн хөгжлийн хоцрогдолтой болох магадлалтай

• - Амархан ханиад хүрэх, гүйлгэх, хөлрөх

• - Зулай овоож чинэрэх, толгойн хэлбэр өөрчлөгдөх

• - Хүүхэд төрсний дараа 7 хоногт хүүхдийн хөдөлгөөн хэт багасах эсвэл хэт ихсэх

• - Хүүхдийн мөчнүүдийн булчин нь сулрах

• - Гулгих, гэдэс нь дүүрэх, царай нь хөхрөх зэрэг шинж тэмдэгүүд илэрвэл та мэргэжилийн эмчид хандаж зохих эмчилгээг хийлгэх чухал.

Тархины даралт ба хүчилтөрөгчийн дутагдалыг хүнд, хүндэвтэр, хөнгөн гэж ангилдаг байна. Үүнээс:

• - Хүнд хэлбэрийнх нь хүүхэд татах, саажих, тархинд усжилт зэрэг үүсэх магадлалтай байдаг.

• - Хүндэвтэр нь эмчлэхгүй бол хүнд хэлбэр лүү шилжих аюултай тул эмчлүүлэх нь чухал.

• - Харин хөнгөн хэлбэрийнх нь ямар нэгэн гоц эмчилгээ хийлгүйгээр өөрөө аяндаа эдгэрэх магадлалтай байдаг. Гэхдээ тархины даралт нь ямар ч үед илэрсэн мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авах нь чухал юм. Ер нь бол тархины даралт нь хүнд хөнгөнөөсөө хамаарч бүрэн эдгэрэх үгүй нь шалтгаалдаг байна. Гэхдээ зарим тохиолдолд эрт үед нь эмчилсэн ч гэсэн бүрэн эдгэрэхгүй байх магадлалтай байдаг. Гэхдээ энэхүү өвчин нь дан ганц эмнэлэг, эм, эмчийн эмчилгээнээс гадна аав ээжийн арчилгаа, сувилгаа ихээхэн шаардах болно. Иймд хүүхдийг унагааж доргиохгүй байх, шингэн зүйл сайн өгч шингэн алдуулахгүй байх, хүүхдийг өвлийн улиралд дулаан байлгах, 30 градусын хэмээр өндөрлөсөн дэр дэрлүүлэх, хүүхдийг тайван хөдөлгөөнгүй байлгах, дулааны улиралд хүүхдийг агаар салхинд тогтмол гаргаж байх, өвлийн улиралд хүүхдийн өрөөг сайтар агааржуулах гэх мэтчилэн арга хэмжээг аавын ээжийн зүгээс анхаарах нь зүйтэй.

Ингэж хүүхдээ асарч сувилах нь хүүхдийг дээрх өвчинд өртөхөөс сэргийлэх ба өвчилсөн тохиолдолд багасгах цаашилбал бүрэн эдгээх бүрэн боломжтой юм.

Тархины даралт буюу хүчилтөрөгчийн дутагдалыг эмчилэх нэг арга бол салхинд гаргах явдал юм. Манай эцэг эхчүүд хүүхдээ салхинд сайн гарга гэхээр өдөржингөө гадаа унтуулчихдаг байна. Хүүхдийг ер нь өдөрт 3-4 удаа 15-20 минут л салхилуулах нь хамгийн тохиромжтой хугацаа юм. Мөн хүүхдийг хэт дааруулах ба хэт халууцуулж болохгүй гэдгийг анхаарах нь зүйтэй.

Дөнгөж төрсөн хүүхдийг дараах байдлаар салхилуулах нь тохиромжтой байдаг. Үүнд:

• - Зуны улиралд дөнгөж төрсөн хүүхдийг төрөх эмнэлгээс гармагц салхилуулах боломжтой

• - Харин гадаа -5 хэмийн хүйтэн байвал 10-12 хоногтойд салхилуулах

• - -5-аас -10 градусын хүйтэн бол хүүхдийг 16 хоногтойд салхилуулах нь тохиромжтой

• - Харин -15 градусаас хүйтэн тохиолдолд дөнгөж төрсөн хүүхдийг салхилуулах шаардлагагүй ба хүүхэд унтуулдаг өрөөний салхивчийг сайтар нээж агаар оруулж байх нь чухал юм.

Ингээд эцэг эхчүүд та бүхэн хүүхдийнхээ эрүүл мэндийн төлөө дээрх өвчиний эхэн үед оношилж хүүхдээ бүрэн эмчилүүлэх боломжтой гэдгийг анхаарах нь зүйтэй юм.

Eh survalj: mama.mn

Нярайн шарлалт гэж юу вэ?

2011-11-19T03:40:00.001-08:00

Нярай хүүхдийн 50-60 хувьд арьс нь шаргал туяатай болох үе байдаг бөгөөд үүнийг нярайн шарлалт гэж нэрлэдэг. Энэ нь төрсний дараах эхний болон хоёрдах долоо хоногт тохиолддог. Ихэнх хүүхдэд нярайн шарлалт түр зуурын, аюул багатай зүйл байдаг бөгөөд энэ нь өөрөө аяндаа эсвэл бага зэргийн эмчилгээний үр дүнд арилдаг. Гэвч цөөн тохиолдолд хүнд хэлбэртэй тохиолддог бөгөөд энэ үед нүдэнд нь шарлалт илэрч байгаа эсэхийг маш сайн анзаарах хэрэгтэй.

Яагаад шарлалт үүсдэг вэ?

Цусанд агуулагдаж байдаг билирубин хэмээх пигментийн хэмжээ ихсэх нь арьсны шарлалтын шалтгаан болдог. Цусны хөгширсөн улаан эс задрах үед задарлын бүтээгдэхүүнээс нь билирубин үүсдэг байна. Бүх хүмүүсийн цусанд билирубин байдаг бөгөөд энэ нь элэг болон өтгөнөөр гадагшилдаг. Хүүхэд төрөхөөс өмнө жирэмсэн эмэгтэйн элэг түүний билирубиныг биеэс нь зайлуулж байдаг. Дөнгөж төрсөн нярай хүүхдийн элэг өөрийн үйл ажиллагааг бүрэн гүйцэд явуулж эхлэх хүртэл хэсэг хугацаа шаардагддаг. Энэ үед нярайн шарлалт хэмээн нэрлэгдэх арьс шаргал харагдах өөрчлөлт илэрдэг байна. Энэ хэлбэрийн шарлалтыг эмч нар нярайн физиологийн шарлалт гэж үздэг. Ихэвчлэн хүүхэдэд төрсний дараах 2-3 дахь хоногт шарлалт нь илрэх бөгөөд 2 долоо хоногийн дотор өөрөө аяндаа арилдаг. (Дутуу төрсөн хүүхдэд шарлалт нь 5-7 хоногт дээд хэмжээндээ хүрч 2 сар хүртэлх хугацаанд алга болдог) Шаргал өнгө нь хүүхдийн хөлийн хуруунаас эхлэн дээшилж цээж хүзүү болох хамгийн сүүлд нүүр гэсэн дараалалаар арилдаг байна.

Хүүхэд хангалттай хэмжээний сүү хөхөж чадахгүй байгаа бол нярайн шарлалт үүсэх нөхцөл болдог. Учир нь хангалттай шингэн авч чадахгүй байгаа тохиолдолд өтгөнөөр ялгаран гарах ёстой билирубин биеэс бүрэн гадагшилдаггүй байна. Хэрэв ийм байдал үүсвэл эмчтэйгээ хүүхэд хооллолтын талаар зөвлөлдөх, хөхөөр хэрхэн зөв хооллох зөвлөгөө авах шаардлагатай.

Шарлалт нь хүүхдэд ямар нөлөөтэй вэ?

Шарлалт бол тийм ч санаа зовоох асуудал бишээ. Гэхдээ хүүхдийн цусан дах билирубины түвшин хэт өндөр байх үед зохих эмчилгээ хийхгүй бол билирубины хэмжээ цаашид нэмэгдэн хүүхдийн мэдрэлийн тогтолцоог гэмтээх шалтгаан болдог байна. Хүнд хэлбэрийн шарлалттай байсан нярай хүүхдийн цөөн хэсэгт тархины гэмтэл үүсдэг. Үүний улмаас сонсголгүй болох, хөгжлийн хоцрогдол үүсэх болон саажилт үүсэх зэрэг ноцтой хүндрэл гардаг байна.

Шарлалт нь дараах хүүхдүүдэд илүүтэйгээр тохиолддог байна. Үүнд:

• Танай хүүхдүүдийн хэн нэг нь нярайн шарлалттай байсан бол

• Төрөх үеийн хөхрөлттэй төрсөн бол. (хөхрөлтийн нэг хэсэг болсон улаан эсүүд задрах үед биллирубин ихээр үүсдэг.)

• Дутуу төрсөн бол / дутуу төрсөн хүүхдийн элэг бүрэн үйл ажиллагаа явуулах чадваргүй байдаг тул билирубины солилцоонд дутуу оролцоно/

Шарлалттай эсэхийг хэрхэн мэдэх вэ?

Хүүхдийг төрөх үед шарлалтай эсэхийг эмч нар шалгаж үзнэ. Хэрвээ төрсөний дараах 24 цагийн дотор нярайн шарлалт илэрвэл зайлшгүй шинжилгээ хийх шаардлагатай. Мөн билирубины хэмжээ их байж магадгүй тохиолдолд төрсний дараах 3-5 хоногт мөн ажиглалтанд байдаг. Та төрөөд удалгүй эмнэлгээс гарсан тохиолдолд хүүхдийнхээ биеийг ээж та л сайтар ажиглаж байх нь чухал юм. Хүүхдээ шарлалттай эсэхийг дараах байдлаар тодорхойлж болно. Үүнд:

• Байгалийн гэрэлтэй орчинд хүүхдээ байлгах

• Хүүхэд тань цайвар арьстай бол дух, хамар, эсвэл цээжин дээр хуруугаараа зөөлөн дараад авах үед шаргал туяа татаж байгаа эсэхийг ажиглах

• Хэрвээ хүүхэд тань бор арьстай бол түүний буйл болон нүдний цагаан нь шарласан эсэхийг шалгаж үзээрэй.

Таны хүүхдийн арьс шар байвал ялангуяа нүдний цагаан болон хэвлий, гар хөл нь шар туяатай байвал хүүхдийн эмчид хандаарай. Мөн нярайн шарлалт хэдийгээр бага боловч 3-аас дээш долоо хоног үргэлжилсэн болон хүүхэд нойрмог, хөхөндөө дургүй болох зэрэг шинжүүд илэрвэл эмчид даруй хандах хэрэгтэй.

Төрсний дараах эхний 24 цагт шарлалт илэрвэл энэ нь яаралтай хяналтанд орж, эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай гэсэн үг. Энэ төрлийн нярайн шарлалт нь нийтлэг биш бөгөөд голдуу эх болон хүүхдийн цусны бүлгийн тохиромжгүй байдлаас болдог. Хэрэв таны цусны бүлэг O эвсэл Rh-negative (резус сөрөг) бол энэ нь хүүхдийн цусны бүлэгтэй тохиромжгүй байж болох юм. Жирэмсний хяналтын үзлэгийн үед таны цусны бүлгийг тодорхойлж эрсдэлт хүчин зүйл байгаа эсэхийг мэдсэн байх шаардлагатай бөгөөд харин хүүхдийг төрөн төртөл нь цусны бүлгийг тодорхойлох боломжгүй байдаг. Иймд хүүхдийг төрөнгүүт цусны бүлгийг нь тодорхойлох шаардлагатай байдаг. Хэрэв та резус сөрөг цустай харин хүүхэд тань резус эерэг цустай байгаа нөхцөлд нярайн цус задрах өвчин үүсч болзошгүй. Мөн төрсний дараах эхний 24 цагт илэрч буй шарлалт нь элэг, цөсний хүүдий, ходоод гэдэсний эмгэг, мөн халдвар, төрөлтийн үеийн гэмтэл, дутуу төрөлт зэрэг шалтгаануудын улмаас үүсч болдог байна.

Шарлалтыг хэрхэн эмчлэх вэ?

Нярайн шарлалт ихэнх тохиолдолд аяндаа арилдаг боловч шаардлагатай тохиолдолд фото эмчилгээ хийх нь хамгийн үр дүнтэй, аюулгүй арга юм. Хүүхдийн нүдийг халхалж хэт ягаан туяагаар шарж өгснөөр билирубиныг шээсээр илүү хурдан ялгарах хэлбэрт шилжүүлдэг. Өөр нэгэн арга нь били-хөнжил хэмээх туяагаар шарах арга бөгөөд энэ нь эмчийн заавраар хийгдэх ёстой. Фото эмчилгээ нь ихэвчлэн үр дүн сайтай байдаг боловч хүнд хэлбэрийн шарлалттай хүүхэд болон эмчилгээний явцад хүүхдийн билирубины түвшин үргэлжлэн нэмэгдсээр байвал эрчимт эмчилгээний хэсэгт шилжүүлж цус сэлбэх болон бусад эмчилгээ хийх шаардлагатай болдог. Та өөрөө хүүхдээ сайн хөхүүлж хооллосноор баасаар гадагшлах билирубины хэмжээг нэмэгдүүлж шарлалтыг багасахад туслах болно. Хэрэв танай хүүхдэд шарлалттай холбоотой асуудал байвал эмчид үзүүлж зөв арга хэмжээ авснаар хүүхдийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалж чадна.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдээ өөртөө итгэлтэй болгож төлөвшүүлэх 12 арга

2011-11-19T03:39:00.001-08:00

Аз жаргалтай амьдралыг цогцлооход хэрэгтэй нэн чухал чанар бол өөртөө итгэх итгэл. Хүн хичнээн ч мэдлэг чадвартай байсан гэсэн, өөрийгөө үнэлэхгүй бол ямар ч талбарт амжилтанд хүрч чадахгүй. Хүүхдийг өөрийнхөө талаар эерэг сэтгэгдэлтэй болоход аав ээжийн хандлага хамгийн том нөлөөтэй.

1. Хүүхэддээ хайр энэрэлийг мэдрүүл. Бид хэвлийд байхаас нь л хүүхэддээ хайрыг мэдрүүлдэг байх ёстой. Хүүхэддээ хичнээн ч уурласан байсан “Хэрвээ чи төрөөгүй байсан бол...”, “Чамайг гаргаснаас болоод...” гэсэн үгийг бүү хэл. Тэр таны хувьд ямар нандин хүн болохоо мэдрэх эрхтэй. Хайрлагдана гэдэг хүүхдэд ирээдүйд амьдрах итгэлийг өгдөг.

2. Магтаж сайшаа. Та хүүхдээ мэдлэг боловсролтой, мундаг хүн болгоё л гэж бодож байвал гаргасан жаахан ч гэсэн ахиц дэвшлийг нь магтаж байх хэрэгтэй. “Ээж нь хүүгээрээ/охиноороо маш их бахархаж байна” гэдэг үгийг тогтмол хэл.

3. Гэхдээ үнэмшилтэй магтаал хэл. А үсэг бичиж сурлаа гээд, түүнийг “Энэ дэлхийн хамгийн ухаантай хүүхэд” гэсэн цолоор өргөмжлөх хэрэггүй. Ингэх нь түүнийг дэндүү онгироо, сэхүүн болгож магадгүй. “Би төвт” үзэлд хэт баригдсан хүүхэд найз нөхөдгүй нэгэн болж хувирдгийг санаж явахад илүүдэхгүй.

4. Зорилготой байхыг сурга. Түүнийг шалгалтан дээрээ 80B аваад ирэхэд нь “Сайн байна, дараагийн шалгалтан дээрээ бүр 90 авч чадна гэдэгт чинь ээж нь итгэж байна” гэж хэлээрэй. 5 настай охиндоо орой ажлаасаа тараад ирэхэд нь үдээсээ үдэж сурсан байх даалгавар өг. Энэ мэтчилэн жижиг зүйлс хүүхдэд тань өөрийгөө дайчлаж сурахад тусална.

5. Өөрийг нь биш, гаргасан үйлдлийг нь шүүмжил. Хэрэв таны хүүхэд дүүгээсээ тоглоомыг нь булааж авбал “Чи ямар муу хүүхэд вэ?” гэж зэмлэхийн оронд “Сайн ах нар дүүгээсээ тоглоом харамладаггүй юм” гэж хэлсэн нь дээр юм. Болж өгвөл муухай, муу гэсэн үгийг хэрэглэхээс зайлсхий.

6. Хүүхдийнхээ үзэл бодлыг хүндэл. Хэрэв таны хүүхэд “2+2=3” гэж бичсэн байвал шууд буруутгахын оронд яагаад тийм хариу гаргасан учрыг нь асуу. Тэр таныг гайхшруулах шалтгааныг хэлж ч магадгүй. Түүнчлэн бяцхан үрийнхээ мэдрэмжийг хүлээн зөвшөөр. Багшийнхаа хэлсэн шүүмж үгэнд гомдож суувал, түүнд “Миний хүү багшийнхаа үгэнд гомдсон юм байна тийм үү?” гэж хэлээд бүх юм түүний сайн сайхны төлөө болохыг хэл. Өөрт нь мэдрэгдэж буй зүйлийг өөр хүн ч бас ойлгож байгааг мэдвэл тэр илүү нээлттэй байж чадна.

7. Хүүхдээрээ бахарх. Түүн шиг мундаг хүүгийн/охины ээж аав болсондоо ямар их баяртай байдгаа байнга мэдрүүлж бай.

8. Хүүхэддээ бусдын талаар сайнаар ярьж өг. Найзууд, гэр бүл, өвөө эмээ зэрэг хайрлах ёстой хүмүүсийнх нь талаар эерэгээр ярьж өг.

9. Хүүхдээ хэзээ ч бусадтай бүү харьцуул. Ялангуяа ах дүү, найзуудтай нь түүнийг жишиж болохгүй. Ингэх нь түүнийг өөрийнхөө талаар муугаар бодоход, цаашлаад атаа хорсолтой болоход хүргэнэ. Таны хүүхэд байгаагаараа л онцгой, цорын ганц.

10. Багш, асрагчид нь хүүхдийнхээ сайн чанаруудыг хэл. Хичээлийн шинэ жил эхлэх үед хүүхдийнхээ багштай уулзаж, тэдэнд түүний юуг хамгийн сайн хийж чаддаг, юунд маш их дур сонирхолтой болохыг нь хэл. Таны хүүхэд бусдаас юугаараа өөр болохыг нь ойлгуул. Ингэвэл тэд таны үрийг эерэг нүдээр харна.

11. Тэднийг юу ч хийж байсан, хайрлана гэдгээ ойлгуул. Хичээл дээрээ муу дүн авсан ч бай, хамгийн үнэтэй даашинзыг тань урж орхисон ч бай, тэднийг хайрлахаа хэзээ ч болихгүй гэдгийг ойлгуул. Хүүхдэд хайрлагдахгүй байгаа мэт мэдрэмж хэзээ ч төрөх ёсгүй.

12. Эцэг эх ч бас өөртөө итгэлтэй байх хэрэгтэй. Та өөрийгөө ч бас эерэг өнцгөөс нь харж сурах ёстой. Хэрэв та өөрөө бүрэг, дуугүй, гутранги нэгэн бол хүүхдээ зоригтой болгож өсгөнө гэдэг юу л бол. Өөдрөг хүн л хэн нэгнийг үнэлж байгаагаа харуулж чадна.

ХҮҮХЭД ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ ЭЕРЭГ АРГУУД

2011-11-19T03:33:00.001-08:00

Хүүхдээ сайн хүн болгохын тулд та бид:

1. Хүүхэддээ мэдрэмжээ таньж, илэрхийлэхэд нь тусалцгаая.

2. Хүүхдээ махтан сайшаацгаая

3. Хүүхдийнхээ өөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлцгээе

4. Хүүхдийнхээ бие даасан байдлыг дэмжицгээе

5. Хүүхэдтэйгээ хамтран ажиллацгаая

6. Хүүхдээ бие махбодын шийтгэл хэрэглэхгүй хүмүүжүүлцгээе.

I БҮЛЭГ - Хүүхэддээ мэдрэмжээ таньж, илэрхийлэхэд нь тусалцгаая.

“Хүүхдэд өөийн гэсэн харах, бодох, мэдрэх чадвар бий. Түүнийг нь

өөрсдийнхөө чадвараар солих гэж оролдох шиг мулгуу явдал үгүй.”

Жан Жак Руссо

Хүн бүр л хүүхдээ САЙН хүн болоосой гэж хүсдэг. Өөртөө итргэлтэй, бие даасан, ээж аавдаа энэрэлтэй, өндөр боловсролтой, сайхан ажилтай гээд л маш олон зүйлийг ыид хүүхдээсээ хүсэн хүлээдэг.

Хүн бүр өөрийнхөөрөө аливаад ханддаг. Энэ нь тэдний мэдрэмжтэй холбоотой. Тэгвэл энэ мэдрэмж гэдэг зүйл хүүхдийн хүмүүжлийн суурь юм. Та хүүхдээ ойлгож, түүнтэй ойр дотно харилцаатай байхын тулд хамгийн түрүүнд юу мэдэрч байгааг нь өөрт нь ойлгуулж, мэдрэмжээ илэрхийлэхэд нь тусалж, түүнийг нь хуваалцах хэрэгтэй.

Тэгвэл мэдрэмж гэж юу вэ?

Мэдрэмж гэдэг нь хүн ямар нэгэн зүйлийн хүртэхүйн эрхтнүүдийн тусламжтайгаар хүлээн авч тусгахыг хэлдэг. Тэрээр энэхүү мэдрэмжийнхээ тусгалыг таниад, сэтгэл хөдлөлөөрөө хариу илэрхийлдэг. Уурлах, уйтгарлах, баярлах, гомдох, ичих, бахархах, хайрлах, эргэлзэх гээд бүгд л хүний мэдрэмжийн илэрхийлэл юм. Хүн бүр аливааг өөр, өөрийнхөөрөө мэдэрдэг. Жишээлбэл, би даарч байхад, хүүхэд минь халууцах, надад инээдтэй байхад түүний дургүй хүрч байх гэх мэт. Үүнээс харахад мэдрэмж нь эерэг, сөрөг гэсэн хоёр янз байдаг. Сөрөг мэдрэмж нь хүүхдийн хөгжил, төлөвшилд муугаар нөлөөлдөг.

Сөрөг мэдрэмжээ эерэг болгохын тулд тэдний мэдрэмжийг хүлээн зөвшөөрч байх хэрэгтэй. Эцэг эх, хүүхдийн хооронд үүсдэг зарим нэг үл ойлголцлын шалтгаан нь эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ мэдрэмжийг ойлгож хүлээн авдаггүйд оршино.

Тулгараад байгаа бэрхшээл эсвэл баяр баяслаа бусадтай хуваалцсанаар хүүхдийн сэтгэл хөнгөрч, тухайн зүйлийнхээ учрыг олоод, даваг туулах чадвартай болдог. Харин мэдрэмжийг нь дээрхийн адил байнга үгүйсгэх нь аливааг ухааран ойлгох боломжийг нь хааж, сэтгэл санаа, зан байдалд нь сөргөөр нөлөөлдөг.

Хүүхдийнхээ юу мэдэрч байгааг адилхан мэдрэх гэж оролдоод үз. Үүний тулд тэднийг тэвчээртэй сонсох хэрэгтэй. Бид хүүхдийнхээ мэдрэмжийг ойлгохын тулд доорх аргуудыг хэрэглэх хэрэгтэй.

1. Хүүхдээ анхааралтай сонс.

2. Тэдний мэдрэмжийг хуваалц.

3. Тэдэнд мөрөөдөх боломж олго.

II БҮЛЭГ - Хүүхдээ махтан сайшаацгаая

Урамшуулж хүлээн зөвшөөрөгдсөн орчинд өссөн хүүхэд байнга

шүүмжлэгдэн өссөн хүүхдээс илүү их амжилтанд хүрч аз жаргалтай амьдардаг.

Жозер Жубер

Манай Монголчууд “Хайр нь дотроо хал нь гаднаа”, “Магтах үгийн далд нь зэмлэх үгийн ил нь сайхан”зэрэг зүйл үгсийг хүүхдийнхээ хүмүүжилд ихээр хэргэлж ирсэн. Иймтээ ч бид хүүхэддээ сайхан үгийг хэлж магтан сайшаах нь цөөхөн байдаг.

Гэтэл үнэн хэрэгтэй аав ээжийнхээ хайрыг байнга мэдэрч, тэднээсээ өөрийн сайн зан чанаруудынхаа талаар сонсож өссөн хүүхэд өөрийнхөө тухай өөдрөг сэтгэгдэлтэй, болдог тул амьдралд тохиолдох ариваа бэрхшээлүүдийг даван туулах чадвар сайтаа, бусдыг бодвол өмнө илүү өндөр зорилго тавин, түүндээ хүрэхийн төлөө тэмцэж сурдаг. Иймээс хүүхдийн магтан сайшаах нь маш чухал юм.

Хүүхдээ магтахдаа доорх зүйлд анхаарах ёстой. Үүнд:

1. Өөрийнхөө юу олж харсанаа дүрслэн магтах

2. Өөрийнхаа юу мэдэрч байгааг дүрслэн магтах

3. Хүүхдийн зан байдлыг тодорхой үг, өгүүлбэрээр хэлэх

Мөн хүүхдээ магтахдаа дараах зүйлсийг анхаарах хэрэгтэй

• Магтаалыг хүүхдийнхээ нас, аливааг хийж чадах чадварт нь тохируулан хэлэх хэрэгтэй

• Өмнө болсон бүтэлгүй явдлыг эргэн сануулсан магтаал сайшаал хэлж болохгүй

• Хэтэрхий хөөргөн магтах нь хүүхдийг өөрөө өөрийгөө хөгжүүлэхэд нь садаа болдог талтай.

• Хүүхэддээ магтаалыг цагийг нь олж, хэрэгтэй үед нь л хэлэх хэрэгтэй.

• Магтахдаа материаллаг хэлбэрийн шагналыг хэтрүүлж болохгүй

III БҮЛЭГ - Хүүхдийнхээ өөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлцгээе

Мөн чанарыг өөрчилж болохгүй, харин зан араншингийн янз бүрийн

онцлогийг сайн тийш нь залаж чиглүүлж болно. Үүнд л сурган хүмүүжүүлэх

ухааны аугаа их нууц, аугаа их зорилт оршдог юм.

Жорж Санд

Манай ихэнх эцэг эх хүүхдүүдтэйгээ чөлөөтэй ярилцаж, түүнд хайртайгаа шууд хэлж, хэрэв өөрөө буруутай бол түүнээс уучлалт гуйж, сайн үйл хийхэд нь баярласнаа илэрхийлж тэр бүр чаддаггүй. Харин өндөр хөгжилтэй орнуудын киноноос эцэг эх, хүүхдийн хоорондын харилцаа ямар чөлөөтэй, илэн далангуй байгааг хараад гайхацгаадаг. Зарим нь бүр “замбараагүй, даруулгагүй” гэж шүүмжилдэг. Гэтэл ийм байх нь хүүхдийг өөрийгөө хайрлаж хүндэлдэг, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлдэг, хэнээс ч хараат бус бие даасан, хариуцлагатай бие хүн болон төлөвших суурийг тавьдаг байна.

Та хүүхдийнхээ дутагдлыг хэлэхдээ төрөл бүрийн нэр хоч өгч, санаатай болон санамсаргүй янз бүрээр хэлдэг бол хүүхэд тань өөрийнхөө талаар сөрөг бодолтой, өөрийн нь үнэлэмж доогуур болон төлөвшиж байгааг анзаарсан уу? Тйим бол айх хэрэггүй, үүнийгээ засах боломж танд бий. Энэ хэцүү байдлаас өөрийгөө болон хүүхдээ хэрхэн гаргах тухай бяцхан зөвөлгөө бид энэ бүлэгт орууллаа.

1. Өөрийнхөө талаар буруу төсөөлөлтэй болсон хүүхдэд урам хайрлан бодлыг нь өөрчил

2. Хүүхдийнхээ талаар сайн сайхан зүйл боддог гэдгээ санаандгүй мэтээр сонсго.

3. Хүүхдийнхээ хүсэлд боломж олго

4. Хүүхэддээ бага насанд нь тохиолдсон сайн сайхан зүйлсээс ярьж өг

5. Хүүхэд тань дураараа аашлаад байвал та түүнд өөрийнхөө үзэл бодлыг хэрхэн илэрхийлэх вэ? Ийм үед та өөрийгөө “Би чамайг ойлгож байна. Гэхдээ зарим тохиолдолд ингэх хэрэгтэй байдаг”гэдгийг эвтэйхэн ойлгуулах хэрэгтэй.

IV БҮЛЭГ - Хүүхдийнхээ бие даасан байдлыг дэмжицгээе

Хүүхдийг хүмүүжүүлэхдээ нэгэн цагт зайлшгүй

бие даан амьдрахыг нь бас мартаж болохгүй.

Жозер Жубер

Хүүхдээ насанд хүрч, хэзээ нэгэн цагт ээж, ааваасаа холдож тусдаа амьдрахдаа аливаа асуудлыг хэний ч оролцоогүйгээр шийдэж, бие даан амьдарч чаддаг болгох явдалд эцэг эх бидний нэг гол зорилго юм. Хүүхдээ бие даасан, өөртөө итгэлтэй болгохын тулд та аливаа зүйлсийг бие даан хийж, асуудлаа өөрөө шийдвэрлэж, алдаан дээрээсээ суралцах боломжийг хүүхэддээ олгож, өөрөө өөрийнхөө төлөө хариуцлага хүлээж сургах хэрэгтэй.

Ингээд хүүхдээ өөртөө итгэлтэй, бие даасан хариуцлагатай хүн болгон төлөвшүүлэхэд тань тус болох хэдэн аргыг санал болгоё.

1. Сонголт хийх боломж олгоорой

2. Хүүхдийнхээ хичээл зүтгэлд хүндлэлтэй хандаарай

3. Хэтэрхий олон асуулт бүү тавиарай.

4. Асуусан бүхэнд нь хариулах гэж бүү яараарай

5. Эрэл хайгуулыг бие даан хийлгэж сургаарай

6. Хүүхдээ өөрөө өөртөө эзэн байхад сургаарай

7. Зарим нэг зүйлийг нь анзаараагүй мэт өнгөрөөгөөрэй

8. Хүүхэддээ хариулах боломж өгөөрэй

9. Хүүхэд тань ямар нэг зүйлийг яг одоо л хийхэд бэлэн байвал түүний хүслийг хүндэтгээрэй

Хүүхэддээ зөвөлгөө өгөх нь: Тэдний бие даасан байдлыг нь хөндөж байдаг гэхэд олон эцэг эх гайхдаг. Харин ч эцэг эх, хүний хувьд өөрийн үүргээ биелүүлж байна гэдэг. Өөрт нь тулгарсан бэрхшээлийг эцэг эх нь тоохгүй байвал хүүхэд гомддог. Тиймээс үл тоомсорлох эсьэл шууд оролцон зөвөлгөө өгөх хочрыг тэнцвэржүүлсэн зөв шийдлийг та олох хэрэгтэй.

V БҮЛЭГ - Хүүхэдтэйгээ хамтран ажиллацгаая.

Хэрвээ таны зүрх сэтгэл, хэв зуршил, ажил амьдрал

үр хүүхдэд тань үлгэр дууриал болж чадахгүй бол, бусад

бүх оролдлого тань дэмий зүтгэл, хоосон ажил болон өнгөрнө.

Иоахим Кампе

Эцэг эхчүүдийн сэтгэлийг зовоодог зүйлсийн нэг нь биеэ хэрхэн зөв авч явах талаар өдөр бүр хүүхэдтэйгээ муудалцдаг явдал юм. Томчууд цэвэр цэмцгэр, дэг журамтай, эелдаг зөөлөн зантай байж, аливааг цаг тухайд нь хийхийг хүүхдээсээ шаарддаг. Бидний шаардлага өндөрсөх хэрээр хүүхдүүд маань гөжиж эсэргүүцдэг. Хүүхдийн хувьд “Хүссэнээ хиймээр байна” гэсэн санаатайгаар бүх зүйлд ханддаг. Харин бидний зүгээс “Миний хэлснээр л хий”гэсэн зарчим баримталдгаас хоорондын зөрчил үргэлж гардаг. Ийм үед зөрчлийг эерэгээр шийдэх арга зам байна уу? Бид таньд дараах аргуудыг санал болгоё.

1. Хүүхдийнхээ асуудлыг түүнтэй хамтран шийдээрэй

2. Гэр бүлдээ тохиолдсон зарим асуудлыг хүүхдүүдээсээ бүү нуугаарай

3. Хүүхэддээ ажил хөдөлмөр хийхийг сургаж, аливаа асуудлын учрыг ойлгуулаарай.

4. Хүүхэддээ хэлэх гэсэн санаагаа товчхон үгээр илэрхийлээрэй.

5. Хэлэх гэсэн зүйлээ бичгээр бичиж үлдээгээд үзээрэй.

VI БҮЛЭГ- Хүүхдээ бие мах бодын шийтгэл хэрэглэлгүй хүмүүжүүлцгээе.

Булшин дээрээ унагах чийг үлдээхийн тулд

үр хүүхдийнхээ нулимсыг гамна.

Пифагор

Хүүхэд ч гэсэн хүн гэдэг ойлгомжтой ч бид яагаад ч юм “хүүхэд”, “хүн” хочр өөр мэтээр хандах дуртай. Хэн ч бусад хүний эрх, эрх чөлөөнд халдах эрхгүй байдаг шиг хэн ч хүүхдийн эрхэд халдах ёсгүй юм. Яагаад гэвэл хүүхэд ч насанд хүрэгчдийн нэгэн адил халдашгүй дархан байх эрхтэй!

Хүүхэд өөрийнхөө хийсэн хэргийн үр дагварыг ойлгоэ мэдрэх ёстой, харин үүнийхээ төлөө зодуур амсах эрхгүй. Ямар ч шийтгэл хэзээ ч эерэг зр дүнд хүрдэггүй. Ялангуяа, бидний түгээмэл хэрэглээд байгаа бие махбодын шийтгэл нь хүүхдэд ухамсрын бус айдсын хүмүүжлийг суулгахын хажуугаар сэтгэл санааны дарамтыг давхар агуулдаг. Тиймээс ч шийтгүүлсэн хүүхэд буруу зүйл хийснээ ойлгож ухаарах биш учрыг нь олохгүй хий дэмий айх эсвэл өөрийгөө зөвтгөх, буруу хэргийнхээ төлөө уучлал гуйхын оронд өс хонзон санахал хүргэдэг.

Шийтгэл хүүхдэд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Ø Эцэг эх нь хүүхэддээ бие махбодын шийтгэл үзүүлэхдээ түүнд хор хохирол учруулъя гэж боддоггүй ч түүний улмаас хүүхэд бие махбод болон сэтгэл санааны эмгэгтэй болох, амь насаа ч алдах эрсдэлтэй байдаг

Ø Эцэг, эхдээ зодуулдаг хүүхэд тухайн үед гэмшсэн, ухаарсан мэт байвч алганы амт хүүхдийн хөгжил, зан байдалд сөргөөр нөлөөлдөг. Зодуулж дарамтлуулдаг ихэнх хүүхэд аймхай, өөртөө итгэлгүй, хөгжил дорой, өөрийгөө илэрхийлэх хүсэл чадваргүй болохын зэрэгцээ ууртай, хэрцгий болдог.

Ø Эцэг, эхдээ зодуулж, доромжлуулдаг байсан хүүхдийн ихэнх нь бусад хүмүүстэй эерэг харилцаа үүснэхдээ муу, том болоод гэр бүлийнхнийгээ айлган сүрдүүлж, хүчирхийлэх магадлалтай байдаг.

Ø Хамгийн харамсалтай нь сул дорой нэгэндээ хүч чадалтай нь хүч хэрэглэж, өөрийнхөө эрхшээлд оруулж болдог юм байна гэдэг ойлголтыг хүүхдүүд хамгийн ихээр хайрлаж хүндэлж явдаг эцэг эхийнхээ зан үйлээс суралцдаг юм. Энэ нь гэр бүл болон нийгэмд хүчирхийлэл үе залгамжлан тасралтгүй үйлдэгдэх үндэс болдог.

Ø Хийсэн хэргээ зодуураар цайруулж сурсан хүүхэд дараа дахин буруу үйлдэл хийхдээ ямар нэгэн буруу зүйл хийж байна гэдгээ ухааралгүйгээр давтан үйлддэг.

Иймээс хүүхдийг зодох нь хүүхдийн эрхэнд халдаж буй хэргээс гадна тэдний хүмүүжил, эрүүл мэнд, хөгжилд сөргөөр нөлөөлдөг юм. Түүнээс гадна хүүхдээ зодож, аашилсаны дараа хэнд ч эерэг сэтгэгдэл төрж, эерэг энерги хурдаггүй.

Доорхи аргууд таньд тус болно гэж найдаж байна.

1. Хүүхдийн дэргэд уураа гаргахгүй тэвчиж сур.

2. Дургуйцэж байгаагаа маш ойлгомжтой илэрхийл

3. Хүүхдээсээ юу хүсч, хүлээж байгаагаа ойлгуул мөн тэднийг ойлго.

4. Алдаагаа яаж засаж болохыг хүүхэддээ хэлж өгөх

5. Хүүхдээрээ сонголт хийлгэ, түүнд анхаарал халамж тавь

6. Ямар нэгэн хориг тогтоогоод үз, хамгийн гол нь түүнтэй ярилц.

VII БҮЛЭГ- Хүүхэд хүмүүжүүлэх эерэг аргууд

Хүүхэддээ сониучирхах боломж олго – хүүхдүүд дандаа элдэвт дурлаж, сониучирхан явдаг. Тэд ердөө ертөнцтэй танилцаж байгаа нь энэ юм. Мөн шинэ сэргэг зүйлийг сэдэх асар их нөөцтэй байдаг.

Ухаалаг хориглолт тогтоож бай – аливаа муу зүйлаас хүүхдээ хамгаалах нь та бидний үүрэг. Хүүхдийн чинь хийхийг хүссэн зүйл түүнд ямар нэгэн муу зүйл учруулж болохуйц байвал хориг тогтоохдоо түүнийг нь хүүхэддээ зөвөөр ойлгуулаарай.

Хүүхэддээ айх, гуних боломж олго – “Том болсон хүүхэд уйлдаггүй юм” гэж таныг багаас чинь сургаж энэ байдаод дасгасан ч нулимс, дүрэлзэн асах уур, цухлаа гаргаж байх нь хүний эрүүл мэндэд тустай. Ингэх нь уйтгар гуниг, айдаснаас ангижрахад тусалдаг юм. Бид заримдаа айж, сандарч, ууралсандаа уйлдаг шүү дээ. Харин нэг сайн уйлаад авбал дотор онгойж цэлмэдэг.

Хүүхэддээ өөрийн гэсэн шийдвэр гаргах боломж олго – Тэдний зарим шийдвэр танд буруу юм шиг санагдаж бухимдуулсан ч хүүхдээ өөрөөр нь шийдвэр гаргуулж байгаарай. Ингэж байж л тэд өөртөө итгэлтэй, бие даах чадвартай болдог билээ.

Хүүхдээ үргэлж урмаар тэтгэ – Хүүхдүүдийг “Хүчтэй, шаламгай, авъяастай, хайр хүрэм, хэрсүү, ухаантай, сайхан” хэмээн дөвийлгөн сайшаалтай хэллэг үргэлж дагалдах ёстой бөгөөд ямар ч олон юм бэ дээ гэж бүү төвөгшөөгөөрэй.

Хүүхдээ сонс – Таныг хүүхэд байхад хэн ч сонсож ойшоодоггүй байсан байж болно. Гэхдээ та хүүхдийнхээ үгийг анхааран сонс. Хэрвээ та тэднийг анхааран сонсвол тэр өөрийгөө тантай нэг түвшинд тавьж, сэтгэн бодох чадвар нь сайжирч, өөртөө тулгарсан бэрхшээлүүдийг шийдэх зөв аргыг сонгож сурна. Бас таныг сонсоно.

Хүүхдээ үнэл – Хамгийн сүүлд хэн таныг үнэлж байсныг та санахгүй байж магад. Гэхдээ л та хүүхдээ хэрхэн биеэ авч яваагаар нь ямар сонирхол, үзэл бодолтой байна яг л тэр байгаагаар нь үнэлж, магтаж бай.

Хүүхэдтэйгээ тогло – Та маш чухал ажил амжуулах шаардлагатай байсан ч түүнийгээ түр хойш тавьж хүүхэдтэйгээ тогло. Тэдэнд тоглоомоо өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө удирдагч байх боломжийг олго. Тэд тоглож байхдаа л олон зүйлд суралцаж, бусдыг хайрлах ухаан суудаг юм.

Хүүхдээ энхрийлэн тэвэр – хүүхдээ энхрийлэн тэвэрч байвал тэдний сэтгэл уужирч, тааламжтай байх болно. Та өдөрт дөрвөөс доошгүй удаа хүүхдээ тэврэн баярлуулж байгаарай.

Хүүхдээ хүндэл – Таныг бага байхад хүмүүс тэр бүр хүндэлж байгаагүй, одоо ч гэсэн бүгд найр тавиад байдаггүй байж болох юм. Гэхдээ л та хүүхдээ хүндэл. Тэгснээр тэд өөрийгөө хүндэлж, бусдыг эрхэмлэж сурна.

Хүүхдээ зөвхөн сайн юм хийнэ гэдэгт итгэлтэй бай. Тэдний чадлынхаа хэрээр хийсэн зүйлийг нь “зөв байна” гэж батлан хэлж байгаарай.

Хүүхдүүд ээж ааваасаа юуг хүсдэг вэ?

2011-11-19T03:32:00.001-08:00

Энэ асуултанд хүн болгон өөр өөрийнхөөрөө олон янзаар хариулах байх. Миний хувьд “чихэр” гэж хэлмээр байсан ч, саяхан уншсан номноосоо хуваалцахад хүүхдүүд маань чихэрнээс илүү юм биднээс хүсдэгийг ээж аавууд бид мэдээгүй явжээ гэдгийг ухаарсанаа та бүхэнтэй товчхон хуваалцья.

Хүүхдүүд ээж аавтайгаа ойр дотно харилцаа үүсгэн нэгэн гэр бүл дотор амьдарч байхдаа таван аргаар биднээс хайрыг чихэр шигээ хүсч байдаг юм байна. “Хайрын Таван Хэл” хэмээх их сайхан мэдээллээр дүүрэн, уншаад ухаан суухаар номыг Хойд Каролина мужийн сэтгэл судлаач, гэр бүлийн зөвлөх Гэри Чэпман олон жилийн судалгаа, ажиглалтын дүнд хэдэн жилийн өмнө бичиж хэвлүүлсэн нь маш олон хувиар борлогдсон. Тус номын монгол орчуулга явагдаж байна. Энэ номны гол санаа нь гэр бүлийг илүү ойр дотно байлгах, хүүхдүүдтэйгээ илэн далангүй байх, бие биенээ ойлгох, гол нь хайраа биендээ илчлэх, үзүүлэх юм. Би тус номын зохиогч Гэри Чэпманы сургалтад биеэр оролцох завшаан тохиолдож, маш их зүйл сурсан. Тус номноос сийрүүлэн, өөрийн гэр бүлийн амьдрал дээрээ тулгуурлан доорхи зүйлсийг сийрүүлэв. Эдгээр таван хэл нь: Бэлэг, Тэврэлт ба биеэр хүрэлт, Үр дүнтэй цаг, Үйлчлэл, Урмын сайхан үг.

1. Энэхүү хайрын таван хэлийг бага насны хүүхдүүд бүгдийг нь хүсдэг.

Хүүхдүүд маань бид нарыг ажлаас ядраад ирсэний дараа, цүнх уудлаад унавал биднээс ямар нэгэн бэлэг авахийг хүсдэг. Эсвэл таны хүүхэд зочин ирэх болгонд байгаагаа боож хүнд өгдөг бол таны хүүхэд бусдад хайрыг авахдаа бас хайраа илэрхийлэхдээ бэлэгийн хайрын хэлээр ярьдаг юм байна.

2. Тэврэлт ба биеэр хүрэх.

Миний бага охин унтахдаа заавал тэвэрсэн хүнийхээ хацар, гарт нь хүрэх дуртай. Бага насны хүүхдүүд илүүлэх, тэврүүлэх, үнсүүлэх дуртай байдаг. Таны хүү эсвэл охин чинь байнга л таны өвөр дээр суух, эсвэл таныг байнга үнсдэг, биенд чинь хүрч байх дуртай бол үүнд та “ямар нялуун хүүхэд вэ?” гэж цааш нь түлхэж байсан удаатай бол өнөөдрөөс тэр нь танаас хайрыг мэдэрч байгаа мэдрэмж нь юм байна гэдгийг ойлгоод, эргүүлэн хүүхдээ хайрлан тэвэрч үнсээрэй.

3. Үр дүнтэй цаг.

Манай том хүү сэтгэхүй их сайн. Их сонин сонин тоглоом сэтгэж тоглоод тэрэндээ намайг оролцуулах их дуртай. Та хүүхэдтэйгээ хамт тоглох, ном унших, эмээ өвөөгийнх нь тухай ярьж өгөх гээд хамтдаа цаг өнгөрүүлж болно. Намайг бага байхад гээд бид нар ярьж эхэлбэл таныг хүүхэд байхад хэн нэгэн хүний танд өгсөн үр бүтээлтэй цаг таны оюун санаанд хадгалагдсан байдаг.

4. Үйлчлэл.

Хүүхдүүд маань ээж ааваасаа маш их хамааралтай бяцхан хүмүүс. Маш олон зүйл дээр ээж аавуудын үйлчлэл хайр болон хүүхдэд хүрдэг. Эвдэрсэн тоглоомыг нь засах, өрөөг нь цэвэрлэх, гэрийн даалгаварт нь туслах, хувцсыг нь эвхэж индүүдэж өгөх, хоол хийх гэх мэт. Энэ бүхнээс бидний хүүхдүүд тэдэнд хайртай аав ээж хажууд нь байгааг мэдэрдэг.

5. Урмын сайхан үг.

Хийж чадах юм байхгүй шүү, яасан муухай бичдэг юм бэ? Дандаа хоолоо асгаж байх юм гээд энэ олон шүүмжтэй хатуу үгийг ажилдаа түүртэж ядарсан эгчийнхээ амнаас хүүхдүүддээ хэлж байхийг бишгүй сонссон. Харин нөгөө хүүхдүүд нь том том нулимс унаган, тэдний дотор өөртөө итгэх итгэл нь ихээр буурсан нь ойлгомжтой. Харин хүүхдүүдээ загнахаасаа өмнө тэвчээр гарган алдаа хийхээс нь өмнө “энэ зүйлийг ингэж хийдэг” хэмээн биеэрээ үлгэрлэн үзүүлэх, улам сайн болж байна, чи их сайн хүү, ажилсаг охин шүү хэмээн урам өгөх хэрэгтэй. Хүүхдийнхээ хамгийн чаддаг зүйлээр хүүхэддээ урам өгөх, аливаа зүйлийг эерэг талаас нь харж, бүх юмыг сайхан болно, бүтнэ гэж ерөөх. Таны хүүхэд танаас “энэ гоё байна уу? энэ танд таалагдаж байна уу?” гэх мэтчилэн урмын сайн үг авч, түүндээ баярлахыг хүсч байгаа нь танд мэдрэгдвэл таны хүүхдийн хайрын хэл нь урмыг үг юм гэж ойлгон, аялгуу сайхан монгол хэлээрээ бэлэг дэмбэрэлтэй үгээр урамшуулан хайрлаарай. Хүүхдүүд маань бага байхдаа эдгээр хэлүүдийн тавууланг нь танаас хүсдэг. Яваандаа хүүхэд том болоод ирэхээр энэ таван хэлийн аль нэг нь хайрын эх хэл болж, таван хэлнээс хоёр юм уу гурван хэл нь туслах хэл болж насан туршид нь тэр хүн орчин тойрны хүмүүсдээ хайраа илэрхийлэх илэрхийлэл нь болдог байна. Эцэст нь бас нэг чухал зүйл нь, хүн болгон, хүүхэд болгонд хайрын сав гэж байдаг гэнэ. Хэрвээ та энэ долоо хоногт хүүхдүүдээ сайн ажиглаад, хайрын хэлээр нь яриад, хайрын савыг нь дүүрэн байлгавал, таны хүүхдийн царайд инээд дүүрэн байна гэдгийг би өөрөө амьдрал дээрээ хэрэгжүүлэн үр дүнг нь харсаны хувьд баттай хэлж байна.

Орой унтахаасаа өмнө миний хүү эсвэл охины хайрын сав дүүрэн болов уу гэж сайн бодоорой. Хэрвээ та дүүргэж амжаагүй бол нар жаргаж хүүхэд тань үлгэрийн зүүдэнд аялахаас нь өмнө хайрыг савыг нь асгаруулан бялхуулан дүүргээрэй. Таны гэр бүлд инээд хөөр, баяр баясал, хайраар дүүрэн байхыг ерөөе.

Эх сурвалж:

Д. Батсүх, Хойд Каролина

Хүүхэд хэлд ороход нь дэмжлэг хамгийн чухал

2011-11-19T03:31:00.001-08:00

Хүүхэд хэлд орно гэдэг бол хорвоо ертөнцтэй танилцаж, илүү ихийг мэдэхийг хүсэх, өөрийнхөө үзэл бодол санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж сурахын илрэл юм. Тиймээс түүний хэлд ороход нь аав ээж, гэр бүлийн бүх гишүүд туслаж дэмжих ёстой. Ингээд танай бяцхан үр хэр хурдан, тод ярьж сурах та бүхнээс хамаарах байна шүү дээ. Аав ээжүүд та бүхэнд дараах зөвлөгөөг санал болгож байна. Үүнд:

1. Хүүхдийнхээ уйлахад хариулах.Хүүхэд олон нийтийн харилцаанд хамгийн анх уйлахаараа дамжуулан оролцдог. Эхний жил, уйлах нь тэдний харилцааны хамгийн гол хэрэгсэл болдог. Хүүхдийг уйлахад нь аль болох хариулт өгөх хэрэгтэй. Учир нь хүү руу харах болон ярихыг дуустал хүлээх гэдэг зүйлсийг суралцдаг байна. Таныг авиа гаргахад тэд зөрүүлэн авиа гаргаж сурах болно. Энэхүү энгийн харилцаанд, тэд харилцааны дасгал хийж байдаг ба хүмүүс түүнтэй ярихад төвөггүйхэн хариулж сурахад бэлтгэгддэг байна.

3. Хүүхдүүд илэрхий тод ярьж сурахаасаа өмнө юмыг ухаж ойлгоход суралцдаг. Таны хүүхэд өөрийгөө илэрхийлэхээсээ өмнө таны ярьж буйг эхлээд ойлгож сурна.Таны хүүхэд эд зүйлсээр баялаг орчинд өсөх тусмаа байгалаасаа хурдан ярьж сурдаг аж. Ярихдаа загварчлан буюу үйл хөдлөлтэй хамт ярих нь таны хамгийн сайн ярианы хичээлийн тактик байх болно. Таныг загварчлан ярьж байхад хүүхэд зөв дүрмийг суралцдаг байна.

4. Түүний яриаг өргөжүүлэх буюу юу хийж байгааг нь тайлбарлаж өг. Үүнийг эцэг эхчүүд зөн совингоороо хийдэг. Таны хүүхэд таны хамар, аманд хүрэхэд та “энэ бол миний хамар” гэх маягаар хэлж өгөх хэрэгтэй. Мөн чи жижигхэн гараараа миний аманд хүрэх гэж байна уу гэх зэргээр тоглон хэлж болно. Хаалга онгойх үед таны хүүхэд тэр зүгт харна, тэр үед нь та “чи минь хаалга онгойхыг сонсвуу, эгч нь ирж байна уудаа”, гөлөг суниаж байвал, өө бяцхан бар нь байна, чи бяцхан гөлөгөө харахдаа их баяртай байна тийм үү, бяцхан гөлөг минь эзэн чинь чамайг харахдаа их баяртай байна” зэргээр яриа үүсгэн байнга ярьж байх нь зүйтэй юм.

5. Хүүхэдтэйгээ хамтдаа юу хийж байгаагаа ярилц.Хүүхдийг бага гэж голох хэрэггүй. Түүнийг юу ч ойлгохгүй, юм ярихгүй гэж голох хэрэггүй. Гэвч энэ нь таны хүүхдэд таныг ойлгохын тулд таны яриаг дахин дахин сонсож дасгал нь хийхэд нь чухал үүрэгтэй. Та түүнийг тэврэхээр гараа өгөхдөө “би чамайг тэврэх гэж байна” гэх зэргээр хэлэх хэрэгтэй. Энэ маягаар таны хүүхэд туршлага дээр үндэслэн яриаг ойлгож эхэлнэ. Мөн түүнийг хуурайлж байх үедээ “энд хуурай живх байна, ээж нь үүнийг чамд хийх гэж байна” гэх зэргээр ярьснаар энэ нь түүнд зөвхөн ярих дасгал болоод зогсохгүй, таны хүүхэд дараа нь юу болохыг хүлээж сурах ба үйл ажиллагаанд илүү идэвхитэй оролцож сурах юм.

6. Мөн өөрийнхөө үйл хөдлөлийг тайлбарла. Хүүхэддээ өөрийнхөө юу хийж байгааг тайлбарласнаар хэл яриа заахаас гадна, орчин тойрныг мэдрэхэд нь тусладаг. “Би чиний өдрийн хоолны лууванг арилгаж байна” гэх зэргээр өөрийнхөө юу хийж байгааг тодорхойл. Тэгээд “би үүнийг үрэх гэж байна, дараа нь миний хүү /охин/ идэж болно”, “хальсыг нь өөр газар хийх гэж байна”, “Би хувцаслах гэж байна дараа нь чинийхээ хувцасыг солино”, “Ээж нь ажилдаа явах гэж байна, аав нь өнөөдөр чамтай хамт үлдэнэ” гэх зэргээр ярилцах хэрэгтэй.

7. Дуу дуулж, үлгэр ярьж өг. Дуу болон үлгэр нь ярианы гол хэсэг юм. Учир нь тэд давтагддаг ба хүүхдүүд түүнийг удаан хугацаанд сурах боломжтой болдог. Дуу дуулахдаа хуруугаа хөдөлгөн, хөдөлгөөн нь хийх нь хүүхдүүд яриаг хөдөлгөөнтэй холбоотой байдаг гэдгийг ойлгоход тусалдаг. Хүүхэд алга ташилттай дуу сурсан бол “алга ташидаг дуу дуулъя” гэж хэлэхийн тулд алгаа ташдаг болдог байна.

8. Хүүхдэд ном уншиж өг.Орчин үед хүүхдэд зориулсан олон төрлийн сайхан сайхан номнууд гардаг болсон. Хүүхдийн сонирхолыг татхуйц гоё зурагтай номыг олж уншиж өгөх хэрэгтэй. Хүүхдүүдэд тэр болгон хүүхэлдэйн зурагтай ном хэрэггүй байдаг аж. Мөн ном нь олон янзын агуулгатай болон яруу найргийн хэлэмжтэй байх нь зөв. Зарим хүүхдүүд таньтай хамт шалан дээр хэвтээд номыг удаан ширтдэг бол зарим нь эргэж хөрвөөх, ийш тийш займчих зэргээр анхаарал хандуулдаггүй. Таны хүүхэд гэнэт уншиж сурах ид шидийн нас гэж байхгүй. Ингэхийн тулд тэр эхлээд үүнийг сонирхдог болсон байх ёстой. Тиймээс хүүхдээ үүнийг сонирхдог болтол нь дахин дахин давтан уншиж өгч, танилцуулах хэрэгтэй юм.

Мөн та хүүхэддээ зориулан гэр бүлийн гишүүдийн зургийг оролцуулан ном хийж болох ба түүнийгээ картон дээр тогтооно. Номныхоо хуудсуудыг скочоор нааж тэднийг шүдээрээ урахаас хамгаалах хэрэгтэй.

Хүүхдийн ой тогтоолтыг хөгжүүлэх нь

2011-11-19T03:28:00.001-08:00

Эцэг эхчүүд бүгд л үр ухаантай боловсрол мэдлэгтэй хүн болгохыг зоридог. Бүгд хүүхдээ сургуульд онц сурах ёстой гэж үздэг. Гэвч хүүхэд бүр ой тогтоолт, анхаарал төвлөрөлт зэрэг нь өөр өөр байдаг. Тиймээс хүүхдийг багаас нь ой тогтоолтыг нь хөгжүүлэх дасгал хийлгэж байх хэрэгтэй.

Хүүхдийн ой тогтоолтыг төрсөн цагаас нь эхлэн хөгжүүлэх хэрэгтэй

Хүүхдийн ой тогтоолт дэндүү энгийн гэж үзэж болохгүй. Түүний тархинд маш нарийн сэтгэх ажиллагаа явагдаж байдаг. Мэдээж хөхүүл хүүхдийн ба цэцэрлэгийн ахлах насны хүүхдийн тархи огт өөр зохион байгуулалттай, иймээс хүүхдийнхээ ой ухааныг хөгжүүлэхийн тулд нас бүрийн онцлогийг тооцох хэрэгтэй.

Төрснөөс хоёр нас хүртэл

Хүүхдээ зургаан сар хүрснээс хойш өглөө бүр түүнтэй нэгэн хэвийн маягаар мэндэлж байгаарай. Сэтгэл зүйчдийн бодлоор энэ насанд хүүхэд “богино ой тогтоолттой” байдаг гэнэ. Иймээс хүүхэд өдрөөс өдөрт байнга давтагддаг юмыг амархан тогтоодог. Та ийм байдлаар хүүхдийнхээ ой тогтоолыг хөгжүүлж хөгжлийн зохих түвшинд байлгаж чадна.

Нэг настай хүүхэд тоглоомоор дамжуулж ахуйн эд зүйлсийг таниулах хэрэгтэй. Жишээлбэл хүүхэлдэй эсвэл бамбаруушийг нь усанд оруулж тоглуулах. Хүүхэд тэр бүхнийг сайн тогтоож авна гэдэгт та бүү эргэлзээрэй. Дараа нь хүүхдээ дуурай гээрэй. Ийм байдлаар таны хүүхэд амьдралын мэдлэгт суралцана. Хоёр наснаас эхлээд хүүхдэд үлгэр, ном уншиж өг, дахин дахин бараг цээжилтэл нь уншиж өгөөрэй. Дараа нь сонссон бүхнээ дэс дараалан ярихыг хүс, та мөн өөрийн амьдралын туршлагаас ярьж өгч болно.

Хоёроос дөрвөн нас

Хүүхдээ хоёр нас хүрснээ дараа түүний мэддэг, танил юмс дээр нь үндэслэн шинэ юм заахад тэр илүү сайн тогтооно. Гурван настай хүүхэд чиглүүлсэн асуулт тавихад юмаа эргэж сайн санадаг. Ийм учраас ой тогтоолыг сайн хөгжүүлэхийн тулд тодорхой асуулт тавь. Жишээлбэл цэцэрлэгт явсан эхний өдөр нь”Чи цэцэрлэгт хэний хажууд сууж хоол идсэн. Чи хоолны дараа юу хийсэн” гэх зэргээр. Маш жижиг сажиг зүйлсийг асууж лавла. Та хүүхдэд хичнээн тодорхой асуулт тавина, хүүхэд тухайн өдөр болсон явдлаа маш сайн санана.

Түүнээс гадна сэтгэл судлаачид эдгээр дасгалын дараа хүүхэд өнгөрсөн үйл явдал ба түүнтэй холбоотой мэдээллийг сайн тогтоодог гэж үздэг. Юм тогтоож сурахын тулд хоол хийж байхдаа хүүхдээ галын өрөөндөө суулгаад алхам алхмаар юу хийж байгаагаа тайлбарлаж ярьж өг. Төмсөө угааж арилгаж хэрчиж дараа нь шардаг гэх мэт. Хүүхэд таны үйлдэл бүхнийг дэс дараалан тогтоож, оройн хоол хийхэд юу хэрэгтэйг мэдэж авна.

Цэцэрлэгийн насны хүүхэд урьдчилан ярьж өгсний дараа болсон үйл явдлыг илүү тогтоодог. Жишээлбэл циркэд очихын өмнө тэнд юу үзэх харах тухай дэлгэрэнгүй яривал тэр дараа нь бүхнийг тодорхой санана. Аялал зугаалгаар явахын өмнө үүргэвч, унтлагын уут зэргээр тоглуул, ямар зохион байгуулалттай, яаж хэрэглэдэг тухай ярьж өг. Аяллаас ирсэний дараа эдгээр эд зүйлсийн тусламжтайгаар тэр болсон үйл явдлуудыг эргэн сайн санаж, мартахгүйгээр тогтоож авна.

Дөрвөөс зургаан нас

Дөрвөн настай хүүхэдтэй ярихдаа алиалж хошигновол тэр их сайн хүлээж авна. Жишээлбэл та өвөл гадаа хүүхдээ тоглуулахаар хувцаслаж байтал тэр малгайгаа өмсөхөө мартчихвал “Толгойгоо хөлдөөхгүйн тулд хоолны сав углавал ямар вэ” гэж алиал, хүхэд инээд алдан дулаалаагүйгээ ойлгоно. Харин дараа гадаа гарах болохдоо ээжийнхээ наргиаг шууд санана. Харин та ууртай үглэж, загнан малгайгаа өмс гэвэл тэр дороо л мартчихна.

Танай хүүхэд харилцуур утас сонирхож эхэлмэгц гэрийнхээ утасны дугаарыг тогтоолго. Гэхдээ шууд цээжлүүлэх хэрэггүй. Танай хүүхэд хөгжмийн авьяастай бол дуу дуулуулж, зураг зурах дуртай бол тоогоор бичиж үзүүлж сурга. Гэрийнхээ утасны дугаарыг тогтоосны дараа өвөөгийн утсыг цээжлүүл гэх зэргээр ахь. Цэцэрлэгийн ахлах насны хүүхдүүдийн ой тогтоолыг сайжруулахын тулд ийм тоглоом тоглуулна. Ширээн дээр хэдэн эд зүйлс тавиад түүнийг анхааралтай ажиглуул, тэгээд хүүхдээ цааш харуулж эсвэл нүдийг боосны дараа ширээн дээрхээс аль нэгийг ав. Хүүхэд ширээн дээрээс юу авсныг хэлэх ёстой. Энэ тоглоомын өөр нэг байрыг сольж тавиад ямар эд зүйлсийн байрлал яаж өөрчлөгдсөнийг хүүхэд тодорхойлно.

Гурван настай хүүхэд эцэг эх, томчуулын тусламжтайгаар үзсэн харснаа болон ямар нэгэн үйл явдлын тухай бие даан ярих чадваргүй байдаг бол зургаан настай хүүхэд харин их дуртай ярьдаг, голдуу өөрөө санаачилж ярьдаг. Өнгөрсөн үйл явдлыг дурсан санах эрмэлзэл байгалиас хүнд заяажээ. Шинэ соргог зүйлс, үзэгдлийг дурсах эсвэл ярих болгонд орчноо танин мэдэх процесс уураг тархинд улам идэвжиж байдаг. Хүүхэд жижиг зүйлсийг хичнээн олон дурсан санана, төчнөөн удаан энэ мэдээлэл түүний тархинд хадгалагддаг. Ийм учраас болсон явдлын тухай хүүхэдтэйгээ ярьж түүнийг дэмжиж яриулж байгаарай.

Хэрэв хүүхэд гунигт явдлын тухай илүү дурсан санаж байвал бүү түгш, үүнд гайхах юм байхгүй, яагаад гэвэл стресс хүүхдийн анхаарлыг ямар нэг зүйл дээр төвлөрүүлж ой санаанд үлдэхэд нөлөөлдөг гэж үздэг. Чухам ийм учраас хүүхэд эмчийн өрөөнд байсан тод өнгийн тоглоомыг биш харин хуруунаас нь хэрхэн цус авсан тухайг ярьдаг.

Зургаа ба түүнээс дээш нас

Сургуульд орсноос хэдэн сарын дараа хүүхдийн юм тогтоох чадвар эрс нэмэгддэг, яагаад гэвэл хүүхдэд нэмэгдэл ачаалал ирж, түүний ой тогтоолыг хөгжүүлэн дасгалжуулдаг, олон шинэ үг тогтоох, тооны хүрд цэээжлэх гэх мэт. Ой тогтоолт яг булчин шиг зөв дасгал хийхэд улам сайжирч бэхждэг.

Долоон настай хүүхдэд тодорхой мэдээлэл тогтоох бяцхан заль зааж өгвөл зохино. Хэрэв тэр амьдардаг гудамжны нэрээ тогтоож чадахгүй байвал гэрийнхээ гадаа зогсож хичнээн олон хүн хажуугаар нь өнгөрч явааг харуул, мөн хэдэн хүн явж байгааг тоолсон ч болно. Үүний дараа тэр амьдарч байгаа гудамжныхаа нэрийг сайн тогтооно. Та түүнд даалгавар өгөөд мартуулахгүйн тулд танил эд зүйлсийг ашиглан сануул. Огт санаандгүй газар жишээлбэл тоглоомны машин дээр нь шүдний сойзыг тавьж, тэгвэл хүүхэд унтахын өмнө тоглоомоо хурааж байхдаа түүнийг харж, шүдээ угаах хэрэгтэйг санана. Хүүхдээ бичиг мэддэг болсны дараа чухал юмыг цаасан дээр тэмдэглэж харагдах газарт тавьж сургах хэрэгтэй.

Сэтгэлзүйчид хүүхдийг ухаантай болгохын тулд зайлшгүй хийж байх шаардлагатай зүйлсийн жагсаалтыг гаргажээ. Хэдийгээр хүүхдийн өөрийн удмын ген гэж байдаг ч тэрхүү генийг байнгийн идэвхтэй үйл ажиллагаанд оруулж чадвал таны хүүхэд ухаантай болж, ой тогтоолт нь сайжирна гэж

судлаачид үзэж байна.

Аль болох их юм бичүүлэх

Хүн тогтмол юм бичиж байвал тархинд байнга шинэ санаа төрж эхэлдэг ба энэ үйлдэл нь аливаа асуудлыг дүгнэж цэгнэх, сэтгэн бодох сайхан дасгал болж өгдөг байна. Үүнээс гадна гарын тодорхой цэгүүдэд иллэг хийгдэж, ой ухаанд сайнаар нөлөөлдөг. Ер нь хүүхдээрээ өдрийн тэмдэглэл хөтлүүлж сургах хэрэгтэй. Гэхдээ заавал өөрийн гараар бичүүлэх нь илүү үр дүнтэй.

Хүүхдийнхээ хором бүрийг үр ашигтай өнгөрүүлэх.

Хүн дунджаар 200 гаруй цагийг тээврийн хэрэгсэлд, амьдралынхаа ихэнх цагийг унтаж

өнгөрүүлдэг гэсэн судалгаа байдаг. Тэгэхээр хором бүхнийг дэмий өнгөрөөх бус ямар нэгэн зүйлийг сэдэж хүүхдээ аль болох завгүй байлгах хэрэгтэй. Хэдийгээр ядарсан үед нь өөр зүйлийг санаачлан хийлгэх ч юм уу, эсвэл өөрийнх нь сонирхсон сэдвээр ярилцаж ч болно.

Хүүхдэдээ тоглох цагийг хангалттай гаргаж өгөх хэрэгтэй

Учир утгагүй тоглоомонд шунан тоглуулах бус аль болох сэтгэл хөдлөл болон үгийн сүлжээ, эвлүүлдэг тоглом, логик тоглоомыг тоглуулснаар хүүхдийн сэтгэн бодох тетрис логик сэтгэлгээ хөгжихийн хэрээр ой ухаан сайжирна. Ялангуяа бага насны хүүхдийг тоглоомоор нь дамжуулан ой тогтоолтыг нь хөгжүүлж чадвал хүүхэд өөрөө өөрийгөө хянаж яваандаа тоглох зөв дадал хэвшилтэй болж чадна.

Цусны эргэлтийг нь сайн анхаар.

Цусны эргэлт муудах нь оюун ухаан муудах нэг шалтгаан болдог. Компьютерийн олон үйлдэлт тоглоомууд нь хүүхдийн анхаарлыг төвлөрүүлж чаддаг ч нэг зүйлд хэт их анхаарал нь төвлөрснөөс тархины үйл ажиллагаа сааталд ордог тул аль болох тодорхой хэмжээнд барьж байх нь зүйтэй. Хүүхэд хэдий чинээ хөдөлгөөнтэй байна төдийчинээ цусны эргэлт нь сайн байна гэсэн үг. Удаан хугацаагаар хөдөлгөөнгүй суух нь цусны эргэлтийг удаашруулдаг учраас хүүхдийн хөдөлгөөнийг үймүүлж байна хэмээн хэт их хорьж болохгүй. Хөдөлгөөн бол хүүхдийг ухаантай болгох хамгийн зөв үйлдэл гэж үздэг.

Гадаад хэл сурах.

Хэрвээ та хүүхдийнхээ ой санамжийг сайжруулахыг хүсэл гадаад хэл сургах хэрэгтэй. Энэ нь зөвхөн хүүхэд ч бус томчуудын хувьд ч чухал юм. Гадаад хэл сурах нь хүний цээжлэх чадвар, ой санамжийг дээшлүүлдэг төдийгүй оюун ухаанаа төвлөрүүлэх, сэргээн санах чадварыг нэмэгдүүлж байдаг.

Авсан мэдээллийг бусадтай байнга хуваалцах.

Аливаа зүйлийг өөрийн болгох хамгийн шилдэг арга нь бусдаас суралцах явдал юм. Хүүхэд бүх зүйлийг төгс эзэмшиж чаддаггүй учраас амжилт гаргасан үед нь худлаа магтаж болохгүй аль болох дараагийн суралцах зүйлийх нь талаар өөдрөг сэтгэгдэл төрүүлж байх хэрэгтэй. Сурч авсан зүйлийнх нь талаар аль нь зөв аль нь буруу болохыг байнга ярилцаж чадвал цаашдаа хүүхэд өөрөө дүгнэх чадвартай болно.

Зөв унтахад нь анхаарлаа хандуул.

Хүний биеийн болон оюун ухааны чадамж нь зөв унтаж амрахаас ихээхэн шалтгаалдаг. Байнгийн дутуу нойртой явснаас хүүхдийн сэтгэн бодох чадвар буурч, ой санамж мууддаг гэдэг нь бүгдэд тодорхой бөгөөд дутуу нойртой хүн сэтгэх нь багасч зөвхөн механик үйлдэл л хийж чаддаг байна. Тийм учраас хүүхэд яагаад дутуу нойртой байгаа шалтгааныг нь олж эрүүл мэндэд нь зайлшгүй анхаарах хэрэгтэй.

Хүүхдийн хоол хүнсэнд аль болох төмөр агуулсан бүтээгдэхүүн хэрэглэх.

Төмөр тархины үйл ажиллагааг сайжруулж, хүчилтөрөгч тархинд ирэх замыг засч өгдөг. Төмрийн дутагдалд орвол тархины үйл ажиллагаа эрс буурна. Төмрийн агууламж бүхий тугал, тахианы мах, хонины шарсан элэг, бөөр, какао, өндөгний шар, хясаа, хушны самар, нэрс, үзэм, тоор, сардин загас, шоколад, чанасан вандуй, шош гэх мэт бүтээгдэхүүнийг түлхүү хэрэглэвэл төмрийн дутагдалд орохгүй байж болно.

Холестириний хэмжээг анхаарах.

Хүний бие махбодод холестириний гүйцэтгэх үүрэг асар их бөгөөд ой санамж, мэдрэлийн системийн ерөнхий байдал цусан дахь холестиринээс ихээхэн хамаарна. Холестирин ихэдсэнээс зүрх судасны систем гэмтэж, энэ нь цусанд нөлөөлж тархины цусан хангамж буурдаг. Үүнээс болж тархины үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай тэжээлийн бодис багасч, санах ой тогтоолт буурч, оюун ухаанаа төвлөрүүлэх чадвар буурна.

Нэгдүгээр дүрэм. Ой тогтоолтын Локик арга.

Та хүүхдээ ямар нэгэн юмыг аваад ир гэхэд таны зааж өгсөн газрыг мэдэхгүй таны хэлсэн зүйлийг олохгүй байх нь элбэг тохиолддог. Гэвч тэр тавилганы хажууд түүний урд байгаа гэж зааж өгвөл олоод л ирдэг. Энэ их энгийн зүйл боловч гэрийнхээ эд хогшилыг хаана юу байдгийг мэдэж авах бөгөөд таны аваад ир гэсэн юмыг хаана байдаг гэдгийг нь тогтоож авах болно. Энэ нь хүүхдийнхээ ой тогтоолтыг хөгжүүлэх энгийн арга бөгөөд таньд ч тусалж байгаа эхний алхам юм. Хүүхэд гэр орныхоо аливаа асуудалд оролцож байх нь гэр бүлийн нэг гишүүн гэдгээ мэдрэх төдийгүй, энэ гэр бүлд миний оролцоо байдаг гэдгийг мэдэрч аливаа асуудалд оролцож, хэн нэгний төлөө санаа тавьж эхэлнэ. Хэрэв таны хүүхэд санамсаргүй байдлаас болж, толь хагалах юмуу, ямар нэгэн зүйлийг гэмтээсэн тохиолдолд уурлаж хэрхэвч болохгүй. Хэрэв та түүнийг зэмлэн буруутгавал хүүхэд таньд туслах нь бүү хэл харин ч төвөгшөөж ямарваа зүйлийг хаана байгааг тогтоож авахгүй зөвхөн тухайн үед л эрж хайдаг нэгэн болох болно.

Хоёрдугаар дүрэм. Хүүхдийн мэдрэхүйг нь хөгжүүлэх.

Хүний мэдрэхүйн бүхий л үйл ажиллагааг хэдий чинээ хөгжүүлнэ, ой тогтоолт төдий чинээ сайн хөгждөг. Хүний ой тогтоолт сэргэхдээ бүхий л хэлбэрээр илэрдэг учраас хүүхэд тухайн үед мэдээллийг яаж хүлээж авсан, яг тэр хэлбэрээр ой санамж нь сэргэдэг. Хэрвээ хүүхэд чинь таны хэлж захисан зүйлийг мартаад байвал та сануулахын тулд цаасан дээр бичээд нүдэнд нь ил харагдах газарт наах хэрэгтэй. Дараа нь дахиад сануулах хуудсаа хуучин газарт нь л наагаарай. Хүүхэд эхэндээ тухайн цаасан дээр байгаа зүйлийг юу бичсэн билээ гэж уншдаг байснаа, дараа нь тухайн цаасыг хараад уншихгүйгээр шууд л таны хэлсэн зүйлийг санадаг болно. Та захих зүйлээ хүүхдэдээ хэлээд харин цаасан дээр бичихгүйгээр тэр газраа хоосон цаас наагаад үзээрэй. Энэ мэтчилэнгээр та хүүхдийнхээ ой тогтоолтыг өдөр ирэх бүр сайжруулах хэрэгтэй. Бид нар энэ нь байдаг л нэг энгийн зүйл гэж боддог ч харин хүүхдийн чинь хувьд бол их өөрчлөлтийг авчирдаг гэдгийг санах хэрэгтэй.

Гуравдугаар дүрэм. Хүүхдийн ажиглах чадварыг хөгжүүлэх

Эцэг эхчүүд хүүхдүүдтэйгээ үргэлж хамт байж чаддаггүй болохоор хамт байгаа тэр л хэдэн цагийг үр дүнтэй өнгөрөөх хэрэгтэй. Хүүхэдтэйгээ гадуур салхинд гарахдаа, дэлгүүр явахдаа, сургууль, цэцэрлэгт нь хүргэж өгөхдөө ч эргэн тойронд нь юу болж байгааг, бид нарын хажуугаар ямар дугаартай машин өнгөрсөн бэ, энэ хэдэн давхар байшин байна вэ, энд хэдэн хүн зогсож байна, лангуун дээр юу юу өрөөтэй байна, бид хоёр хэдэн цагт гэрээсээ гарсан бэ, гэх мэтчилэн үргэлж хүүхэдтэйгээ хүрээлэн байгаа орчныхоо талаар асууж, ярилцаж байвал хүүхдийн ажиглах чадвар хөгжиж ой тогтоолт нь сайжирна.

Дөрөвдүгээр дүрэм. Гинжин холбоосыг хөгжүүүлэх.

Энэ нь тухайн зүйлийг эхэлж санахдаа ой ухаанд чинь юу орж ирсэн яг тэр хэвээрээ санах явдал юм. Утасны дугаарыг тогтоохдоо сургууль цэцэрлэгийн дугаар ашиглан тогтоож болно. 99 29 63 53 дугаарыг тогтоохдоо сүүлийн 6 орныг тухайн сургууль хаана байдгийг мэддэг хүн хялбархан тогтоочихно.

Сүү

Өндөг

Гахайн мах

Жимсний шүүс

Вандуй

Эхлээд өндөг сүү хоёрын хоорондох холбоог гаргах хэрэгтэй. Сүүний шилэн лонхруу өндөг орох гээд зүтгэж байгааг төсөөлж болно. Дараа нь өндөг гахай хоёрыг холбоорой. Ингэхдээ өндгөн хүүхэлдэй гахайн тооройтой хамт бүжиглэж байгааг дүрсэлж болно. Гахайн махыг жимсний шүүстэй холбохдоо, жимсний шүүсэн цөөрөмд тоорой хөлөө дүрж буйгаар гэх мэт аливаа зүйлийг холбохдоо хүүхдэд санахад хялбар хэлбэрээр холбож өгөх нь ой ухаан сэргэхэд илүү үр дүнтэй байдаг.

Таны хүүхэд хүрээлэн байгаа орчноо ажиглаж, тухайн зүйлийн шинж чанарыг танин мэдэх хүртлээ ой ухааныг нь хөгжүүлж чадвал IQ буюу сэтгэн бодох чадвар нь хөгжиж чадна.

Эх сурвалж: mama.mn

Хүүхдийн сэтгэл зүйн онцлог

2011-11-19T03:24:00.001-08:00

Эрдэмтэд хүүхдийн сэтгэл зүйн онцлогийг нас наснаас нь хамаарч үндсэн таван үе шатад хуваасан байдаг. Энэ нь хүүхдийг нярай үеэс нь эхлээд насанд хүртэлх эдгээрийн хоорондох сэтгэл зүйн ялгаа болон шилжилтийн үеийн сэтгэл зүйн онцлогийг тусгасан байна. Ингээд хүүхдийн нас наснаасаа хамаарсан сэтгэл зүйн онцлогуудыг доор дурьдлаа.

I үе шат. Нярайн үе.

Энэ үе шат маш чухал үе шатуудын нэг юм. Учир нь энэ үед л хүүхдэд гэр бүлийнх нь хайр халамж, орчин тойрноо мэдрэх гээд бүхий л ертөнцтэй танилцах үе шат байдаг. Иймд хүүхдийг тэвэрч, түүн рүү инээж, бүүвэйлж, түүнтэй ярилцах нь хамгийн чухал. Энэ шатанд элдэв цээр, албадлага ашиглалгүйгээр өөртэй нь ингэж харьцаж байгаа нь цаанаа ямар нэгэн утгатай гэдгийг ойлгуулах нь маш чухал.

Нярай хүүхдийн бас нэг чухал зүйл бол итгэл бөгөөд энэ нь нялх хүүхдийн хөгжлийн үндсэн хэрэгцээ гэж ойлгож болно. Хүн амьдралынхаа эхний долоо хоногуудад бие болоод сэтгэлзүйн хувьд эрүүл хүн болох анхны суурь нь тавигддаг байна. Өөрөөр хэлбэл нялхас эрүүл өсөж бойжихоос гадна сэтгэлзүйн төлөвшил нь бие даасан, итгэлтэй насанд хүрэгч болоход энэхүү эхний долоо хоногт түүнийг хүлээн авсан ертөнц, асран халамжилах хүний харилцаа шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг болохыг эрдэмтэн судлаачид тогтоожээ. Хэрэв найдвартай, халамжтай хүмүүсээр хүрээлэгдсэн бол уг орчноосоо мөн тийм харилцаанд суралцаж, итгэл хэмээх суурь мэдрэмж нь төлөвшин хөгжинө.

Нялх үедээ хүүхэд өөрөөсөө ээжийгээ салгаж мэдэрч чаддаггүй.

Нялх хүүхэд энэ үед өөрийгөө ээжээсээ салгаж мэдэрч чаддаггүй байна. Ээж нь хүүхдэдээ хэдий чинээ хайр энэрлийг мэдрүүлнэ төдий чинээ өөрийгөө хайрлах, аюулгүй амар тайван, таатай орчинд байгаагаа мэдэрч итгэл төрдөг байна. Үүнийг монголчууд “эхийн сэтгэлийг нь үр нь дагадаг юм, иймээс эхийг нь тайван байлгах хэрэгтэй” гэдэг билээ.

Эх үрийн барилдлага нь нялх насныхны итгэл найдварын суурь мэдрэмжийг эхний 6 сартайд үүрд хоногшуулан үлдээдэг байна.

Хүүхэд өөрийнхөө дүр төрхийг ээжийнхээ халуун дулаан тайван уур амьсгал, хайрлан энхрийлж, өхөөрдсөн дуу авиа, хэл яриагаар аюулгүй амар тайвныг мэдэрэх ба мөн “өөрийгөө үнэ цэнэтэй хүн” хэмээх мэдрэмж тухайн хүүхдэд суурилдаг байна.

• Хэрэв тэдэнд энэхүү мэдрэмж үгүйлэгдэх аваас хайрын “өлсгөлөн”-д нэрвэгдэж, улмаар насанд хүрсэн ч энэ нь дотоод сэтгэл, мэдрэхүйн гүн түвшинд үргэлжилсээр байх болно.

• - Нялх хүүхэд өлсөх, ядрах, тэврүүлэх, хүрэлцэх, унтмаар байгаагаа уйлж илэрхийлнэ. Энэ хэлийг ээж нь мэдэрч ойлгон, зохих хариу үйлдлийг үзүүлэхэд тайвширна. Зарим эцэг эхчүүд үүнийг “эрхэлж байна, тэврүүлээд бүр муу зан сурчихаж” хэмээн ташаа ойлгох нь бий. Эцэг эхийн энэхүү байдал буюу үл тоомсорлох, хаяж явах, өвдсөн үед нь үл хайхрах зэргээр тоомсоргүй хандах нь итгэл найдвараар хөгжих учиртай мэдрэмжийг нь үгүй хийж “шоовдорлогдсон”, “гологдсон” мэт мэдрэмж төрүүлдэг.

• - Мөн хүүхдэд “наалдамхай” зан үйл илэрч болзошгүй. Энэ мэдрэмж нь улмаар насанд хүрсэн амьдралд нь ч сэтгэлийн шарх хэвээр үлдэж, “нарсистик” хэв шинжийн хүн болон төлөвших эх суурь нь болдог байна

• - Хайр халамжгүй, сөрөг нөлөө бүхий “ээж толь” хэмээх эх үрсийн харилцаа нь эмзэг сул хэв шинжийг буй болгоно

• - Ээж нь хүүхдээ нялх байхад нь урт удаан хугацаагаар орхин явбал хүүхдэд энэ нь үлэмж хүндээр тусч, өөрийгөө ээжийнхээ харилцаагаар төлөөлүүлэн мэдрэх барилдлагын үйл явц алдагдан өөрийнхөө тухай төсөөллийг алддаг байна. Үүнийг “тусгаарлагдах түгшүүр” гэдэг. Тэд хамгийн наад зах нь 3 нас хүрч байж сая ээжээсээ тусгаарлагдахад бэлэн болдог байна

Нарсистик /narcissistic/ хэв шинж:

Нялх насандаа итгэл найдварын буюу хайр энхрийлэл, халуун дулаан тогтвортой харилцааны хэрэгцээ нь хангагдаагүй хүн өөрийн тухай төсөөллөө олж чаддаггүй байна. Үүнийг “Би саатал” буюу өөрийгөө алдсан, өөрийгөө хүлээн зөвшөөрөөгүй хүн гэдэг. Үүний үр дагавар нь насанд хүрсэн хойноо бусдын анхаарлыг татах, өөрийгөө бусдаас дээгүүр тавих, хэт төгс төгөлдөр лүү тэмүүлэх, бусдад өөрийгөө хүлээн зөвшөөрүүлэхийн тулд ер бусын онцгой хүний дүрд тоглох, мөрөөдөх, эсхүл хэн нэгэнд хэт их хайр халамж үзүүлэх эсхүл төдий чинээ бусдаас хүсэх гэх мэт зан үйлээр илэрдэг байна.

Ораль /хөхөх/ хэрэгцээ

Ораль шат гэдэг нь хүүхэд төрсөн үеэс эхлэн арван найман сар хүртэлх үеийг хамарна. Нярай хүүхдийн эсэн мэнд байдал нь түүнийг халамжилан асарч байгаа хүмүүсээс бүхэлдээ шалтгаалж энэ хамаарал нь түүний ертөнцтэй харьцах зөн билэгт таашаал авах цорын ганц суваг гэж үздэг. Энэ үед биологийн хэрэгцээгээ хангах, тааламжтай сэтгэгдэл эдлэх үйл явц нь хүүхдийн амны хөндийн эрхтэн системтэй нягт холбоотой гэж үздэг.

Хүүхэд хоол тэжээлээ эхийн хөхөөр болон угжаар авна. Үүний зэрэгцээ хөхөх хөдөлгөөн нь хүүхдэд тун тааламжтай, тайван итгэлтэй байх мэдрэмжийн хүүхдэд төрүүлдэг. Ийм учраас уруул хэл болон бусад бүрэлдэхүүн хэсгүүдийнхээ хамтаар амны хөндий нь бүхэлдээ хүүхдийн идэвхи, сонирхлын гол төв болж байдаг.

Ам бол хүний насан туршид маш чухал дур таашаалын эрхтэн болж үлддэг гэж үздэг. Насанд хүрсэн хойно ч гэсэн бохь зажлах, тамхи татах, хумсаа мэрэх, үнсэлцэх, хоол хэтрүүлэн идэх зэрэг хэлбэрээр ораль /хөхөх/ шатны үлдэгдэл зан үйл илэрч ажиглагдаж байдаг. Энэ бүхнийг Фрейдистүүд либидогийн /бэлгийн/ энерги нь амны хөндийгөөр дамжин илрэх хандлага гэж үздэг байна:

• - Хөхөх хэрэгцээ нь хэвийн хангагдаагүй /хэт цадах эсхүл өлсөх/ байдал нь өөрийгөө ээжээсээ ялгаж салгаж ойлгож мэдрэх хөгжлийн явцад саатал бий болж, цаашид эхийн хайрыг хүсэгч, ямар ч үнээр хамаагүй таашаал авах, орчиндоо дасан зохицох байдал нь итгэмтгий, идэвхигүй, хашир суугаагүй, хэт хамааралтай байдал зэргээр илэрнэ

• - Хөхөх хэрэгцээ нь хангагдаагүй хүүхэд насанд хүрэхдээ бие сэтгэлд үүсэж тогтсон хөөрлөө ямар нэгэн юманд донтох, архи тамхинд татагдах, бусдыг болон өөрийгөө хүчирхийлэн шийтгэх ( өөрийгөө гэмтээх, амиа хорлох оролдлого) шалтгаан болж болзошгүй юм

• - Хөхөө санаж уйлахад нь гэнэт огцом дуугаар аашилж зандрах, гар хүрэх зэрэгт хүүхдийн сэтгэлзүйд цочрол өгвөл өөрийгөө гологдмол, шоовдорлогдсон мэт мэдрэмжийг үүрд үлдээж мэдэх юм

II үе шат. Бага нас.

Энэ үед хүүхэд өөрийгөө бие даасан, чөлөөтэй гэдгийг ойлгон, түүнээ хамгаалан, бусдаас хамааралгүй шинэ “Би”-тэй болсноо нотлохыг хичээнэ. Энэ бүхэн нь хүүхдийг хөлд орсон цагаас эхэлнэ. Ичих, эргэлзэх мэдрэмжтэй болно. Өөрөөр хэлбэл нэг талаас биеэ даахыг эрмэлзэх, нөгөө талаас ичих, эргэлзэх мэдрэмж. Ийм нөхцөлд хүүхдийн бие даах эрмэлзэлийг хэт цээрлэж, хорих нь цаашид үргэлж эргэлзэх, ичих хандлагатай хүн болгон төлөвшүүлэх аюултай.

III үе шат. Зугаацаж, наадах нас.

Энэ шатанд идэвхтэй эрэлхийлэн хэрэгжүүлэх, санаачлага гаргах чадвар бүрэлдэн тогтдог.

IV үе шат. Сургуулийн нас.

Энэ насанд өөрийгөө бусадтай адилгүй зан чанартай байгааг болон бусдаас сул дорой байдалтай байгааг мэдрэх гэсэн хоёр мэдрэмж хэт давамгайлах аюул их байдаг. Эцэг, эхийн халамж, оролцооны тусламжтгайгаар сургуулийн зүгээс тавьж байгаа шаардлагад нийцэхгүй байх нь хүүхдийн хувьд ач холбогдлоо алдаж, гэр бүл нь хамгийн таатай, дотно газар нь болж хувирдаг.

V үе шат. Шилжилтийн нас буюу хямралын үе.

Энэ шатанд хүүхэд нас дуусаж, бие даасан том хүний амьдралд хөл тавихтай холбоотой гүнзгий хямрал үүснэ.

Ер нь эцэг, эхчүүдийн хувьд хамгийн хэцүү үе нь энэ хямралын үе юм. Энэ насанд хүүхдийн бэлгийн бойжилт гүйцэхээс гадна сэтгэл зүйн хувьд насанд хүрдэг. Улмаар энэ насны хүүхэд сэтгэл санаа болон биеийн хувьд өөрийгөө эцэг, эхээсээ тусгаарлаж, холдон өөрийн гэсэн үнэт зүйлс, үзэл бодол, танилын хүрээтэй болохыг эрмэлзэж эхэлнэ. Тун саяхныг хүртэл шимтэн сонсдог байсан эцэг, эхийнх нь үг, бодол үнэ цэнээ алдаж, үе тэнгийнхний нь бодол санаа илүү ач холбогдолтой болж ирнэ.

Насанд хүрч бие даах үйл явц нь хүүхэд болгонд адилгүй. Зарим хүүхэд сэтгэл санааны дотно байдлаа огцом таслаж, хэт түрэмгий байдал гарган бодит шалтгаангүй үгүйсгэсэн харьцаатай болж, юм болгон дээр өөрийн бие даасан, тусгаар байдалтай харуулах гэнэ. Тийм ч болохоор гэр бүлийнхээ уламжлал, дэг жаягийг ямагт эсэргүүцдэг.

Гэтэл зарим нь 16 хүрчихсэн атлаа хүүхдийн тоглоом сонирхсон хэвээр байж, үе тэнгийнхнээсээ дөлөх, багын адил юм болгон дээр том эцэг, эхийнхээ дэмжлэг туслалцааг авах гэх зэргээр өөртөө итгэлгүй байдал байнга гаргадаг эцэг, эхийн санааг багагүй зовоодог.

Ямар ч байсан энэ үед хүүхэд, эцэг эхчүүдийн харьцаанд хямрал үүсдэг. Үүний эцэг эхчүүд бэлтгэлтэй байж, заримдаа наанаа элдэв сөрөг үзэгдэл илэрдэг ч дотроо хүүхдийнх нь ирээдүйд чухал үүрэг гүйцэтгэх эерэг өөрчлөлтүүд гарч байдаг гэдгийг ойлгодог байх ёстой.

Үүнээс гадна дан ганц эцэг, эхчүүдэд төдийгүй хүүхдүүдэд ч хэцүү байдаг гэдгийг мартаж болохгүй. Хүүхэд ба эцэг, эхчүүд хоорондын харьцаа нь ойлголт, ухаалаг хяналт, халамж дээр тогтож байх ёстой. Иймд хүүхдээ тоохоо болих, эсвэл хэт хатуу хяналтанд байлгах нь буруу юм. Хамгийн байж боломгүй зүйл нь сэтгэлийн хэлхээс тасарч, хүүхдийг зөнд нь орхих юм. Мөн түүнчлэн та хүүхдийнхээ хамгийн сайн найз, дотны зөвлөгч нь байх ёстой. Учир нь хүүхдүүд энэ үедээ аль ч тал руу хальтран ороход бэлэн сэтгэлийн хөдөлгөөнтэй, маш олон төрлийн сайн муу зүйлийн сонирхох нь элбэг болдог. Гэхдээ энэ шилжилтийн насан дээр дан ганц муу зүйлийг сонирхоод байдаггүй ба ямар нэгэн хичээлдээ илүү сонирхолтой болох, урлаг спортонд дуртай болох зэрэг сонирхолууд гарч ирдэг. Энэ үед нь сонирхсон зүйлийг дэмжиж түүгээр дугуйлан секцэнд явуулах нь илүү үр дүнтэй байдаг.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийн сэтгэл зүй

2011-11-19T03:23:00.001-08:00

Хүүхдийн сэтгэл зүй нь үүсээд 100 жил болж байгаа болохоор харьцангуй залуу шинжлэх ухаанд тооцогддог. Дээхэн үед төрөлт их, хүүхдийн эндэгдэл ч их байсан болохоор хүүхэд насыг тэгэсхийгээд л өнгөрдөг, анхаарал татахааргүй зүйл гэж үздэг байсан. Хүүхэдтэй холбоотой түүх, соёлын дурсгал тун цөөн байдаг нь үүний нэг нотолгоо юм.

Бас нэгэн жишээ нь хүүхдийн хувцаслалт гэж үздэг. Хүн аль болох хурдан хүүхэд наснаас гарч, том хүмүүсийн амьдралд хөл тавих ёстой гэж үздэг байсан болохоор хүүхдэд зориулсан тусгай хувцас ч үүсээд хэдхэн зууныг нь үдэж байна.

Хүүхдийн сэтгэл зүй нь бусад бүх сэтгэл зүйгээс шинжилгээний онцгой нэгжээр ялгагдана. Энэ нь нас буюу хөгжлийн үе шатууд юм. Ингэхэд насны тоо ба сэтгэл зүйн нас хоёр нь давхцах албагүй. Дийлэнх тохиолдолд амьтны оюун ухааны хөгжил өндөр байх тусам төрөхдөө бие даах чадвараар дорой байж, хүүхэд нас нь удаан үргэлжилдэг.

Хүүхдийн хөгжлийг тодорхойлогч гол хүчин зүйл нь удамшиж ирсэн өгөгдлүүд үү, эсвэл орчин уу гэсэн маргаан нь конвергенцийн онолыг бий болгосон. Конвергенц гэдэг латинаар ойртуулах гэсэн үгнээс гаралтай болохоор хүүхдийн хөгжилд удамшил, орчин хоёр адилхан нөлөөлдөг гэсэн онол юм.

Сэтгэл судлаач З. Фрейд нь хүүхдийн сэтгэл зүйг ойлгоход маш их үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Фрейд нь өөрийн боловсруулсан чөлөөт төсөөллийн аргыг ашиглан насанд хүрэгчдийн сэтгэл зүйг шинжлэх явцдаа сэтгэцийн дийлэнх асуудлын шалтгаан нь хүүхэд насанд авсан сэтгэгдэлд байна гэсэн дүгнэлт хийсэн юм. Түүнчлэн Фрейдын охин Анна Фрейд нь сэтгэгдлийг судлахад тоглоом анхдагч үүрэгтэй гэсэн санааг дэвшүүлж байсан юм.

Хүүхдийн сэтгэл зүйн талаарх Э.Эриксоны байр суурь нь сэтгэл зүйн хөгжлийг үе шатуудад хувааснаараа сонирхолтой юм. Үүнд:

o • I үе шат. Нярайн үе. Энэ шатанд үед хүрээлэн буй орчинд итгэх суурь итгэл бүрэлдэн тогтоно. Иймд хүүхдийг тэвэрч, түүн рүү инээж, бүүвэйлж, түүнтэй ярилцана. Энэ шатанд элдэв цээр, албадлага ашиглалгүйгээр өөртэй нь ингэж харьцаж байгаа нь цаанаа ямар нэгэн утгатай гэдгийг ойлгуулах нь маш чухал. Гэвч амьдрал дээр ямар ч цээр, албадлага ашиглахгүй байна гэж бараг байдаггүй.

o II үе шат. Бага нас. Энэ үед хүүхэд өөрийгөө бие даасан, чөлөөтэй гэдгийг ойлгон, түүнээ хамгаалан, бусдаас хамааралгүй шинэ “Би”-тэй болсноо нотлохыг хичээнэ. Энэ бүхэн нь хүүхдийг хөлд орсон цагаас эхэлнэ. Ичих, эргэлзэх мэдрэжмтэй болно. Өөрөөр хэлбэл нэг талаас биеэ даахыг эрмэлзэх, нөгөө талаас ичих, эргэлзэх мэдрэмж. Ийм нөхцөлд хүүхдийн бие даах эрмэлзэлийг хэт цээрлэж, хорих нь цаашид үргэлж эргэлзэх, ичих хандлагатай хүн болгон төлөвшүүлэх аюултай.

o III үе шат. Зугаацаж, наадах нас. Энэ шатанд идэвхтэй эрэлхийлэн хэрэгжүүлэх, санаачлага гаргах чадвар бүрэлдэн тогтдог.

o IV үе шат. Сургуулийн нас. Энэ насанд өөрийгөө бусадтай адилгүй зан чанартай байгааг болон бусдаас сул дорой байдалтай байгааг мэдрэх гэсэн хоёр мэдрэмж хэт давамгайлах аюул их байдаг. Эцэг, эхийн халамж, оролцооны тусламжтгайгаар сургуулийн зүгээс тавьж байгаа шаардлагад нийцэхгүй байх нь хүүхдийн хувьд ач холбогдлоо алдаж, гэр бүл нь хамгийн таатай, дотно газар нь болж хувирдаг.

o V үе шат. Хямралын үе. Энэ шатанд хүүхэд нас дуус, бие даасан том хүний амьдралд хөл тавихтай холбоотой гүнзгий хямрал үүснэ.

Ийнхүү нэг үе шатаас нөгөөд дамжин хөгжиж буй хүүхдийн сэтгэц нь тухайн үе шатанд ч тэр, дараагийн шатанд шилжихдээ ч тэр нэг цул байдаг тул хүүхдийн сэтгэл зүйг аль нэг үе шатанд нь тусгаарлан, хэсэгчлэн судлах нь зүйд нийцэхгүй.

Хүүхэд яагаад хоолонд дургүй болдог вэ?

2011-11-19T03:19:00.001-08:00

Бага насны хүүхэд хоолонд дургүй болох маш олон шалтгаанууд байдаг. Үүнд:

• - Хүүхдийн хөдөлгөөн бага байх \идэвхитэй хөдөлгөөн хийхгүй удаан хугацаагаар телевид үзэх, компьютерийн тоглоом тоглох гэх мэт \

• - Хүүхэд ямар нэгэн өвчтэй байх

• - Хэтэрхий их чихэр шоколадаар хооллох

• - Хүүхдийг хэтэрхий их хоолоор шахах \хүүхдийг хоолоор шахах нь хоол өгөхөөр идэхгүй гэсэн рефлекстэй болдог\

• - Хоол түүнд таалагдахгүй байх гэх мэт олон шалтгааны улмаас хүүхэд хоолонд дургүй болдог байна.

Хоол идэх дургүй хүүхдийг дараах байдлаар хоолонд дурлуулж болох юм. Үүний тулд:

1. 1. Хоолныхоо нэр төрлийг олшруулах

2. 2. Хүүхэд гоё чамин зүйлд дуртай байдаг тул ширээ болон хоолныхоо тавгыг чимэглэх

3. 3. Хүүхдээр өөрөөр нь хоолыг нь идүүлэх. Хүүхэд ер нь томчуудыг дуурайх дуртай байдаг, асгаж цутгасан ч хамаагүй танай хүүхэд хоолоо амтархан идэх чухал шүү.

4. 4. Хүүхэд хоол идэж байхад нь анхааралыг нь бүү сарниул. Түүнийг хооллох үед тоглоомыг нь хурааж зурагтаа унтраах хэрэгтэй. Учир нь хооллож байхад хүүхдийн анхаарал нь сарнивал хүүхдийн хоол идэх апетид нь алаг болдог байна.

5. 5. Хүүхдийг өлссөн үед хооллож байх. Манай ээж аавууд хүүхдээ өлсөөгүй байхад хүчээр хоол идүүлэх гээд байдаг. Харин үүний оронд түүнийг тоглуулж хөдөлгөөнтэй байлгаж түүнийг өлсгөж ядраах хэрэгтэй.

6. 6. Хүүхдийг аль болох хөдөлгөөнтэй байлгаж идэвхитэй гүйж харайж, тоглож байх нь хүүхдийн хоол идэх дуршилыг нэмэгдүүлдэг

7. 7. Чихэр шоколад зэрэг чихэрлэг зүйлсийг аль болох бага өгөх. Учир нь чихэр шоколад их хэмжээгээр идсэнээрээ хүүхдийн хоол идэх дуршил нь буурч зөвхөн чихрээр хооллогч болон хувирдаг.

8. 8. Олон нэр төрлийн хоолны фото зураг үзүүлэх хамтдаа хоолны сэтгүүл эргүүлж үзэх хэрэгтэй. Чамин гоё фото зураг нь хүүхдийн апетидыг хөдөлгөдөг байна. Та эдгээр аргыг туршаад үзээрэй танд тус болно гэдэгт итгэж байна.

Хүүхэд өвдсөн үедээ хоолонд дургүй болдог

Энэ үед хүүхдэд хоол идүүлэх гэж шахах хэрэггүй. Ингэвэл дотор нь эвгүйрч, гэдэс өвдөж, бөөлжин, гүйлгэж ч болно. Өвдсөн ялангуяа халуурч буй үед хүүхдэд аль болох их шингэн уулгаж, хөнгөн, хурц биш шингэвтэр зутан маягийн хоол хийж өгөх чухал.

Өвдсөн үед хүүхэд турах нь элбэг байдаг.

Харин та үүнд сандрах хэрэггүй. Өвчин эдгэх үед хоол идэх дуршил нь аяндаа сэргэдэг. Хамгийн чухал хоолонд дургүй байхад нь хүүхдийг хоолоор шахаж болохгүй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Хүүхэд өвчилсөн үед жимс жимсгэнэ их хэмжээгээр идүүлэх нь чухал.

Ойр ойр өвддөг хүүхдэд илүү анхаарал тавих хэрэгтэй. Жилд дөрөв түүнээс олон удаа өвдвөл хүүхэд турж эцэн, цус багадаж, дисбактериоз үүсч, шүд нь өвчилдөг. Ялангуяа антибиотик эмчилгээ хийлгэсний дараа хүүхдийн бие организмд уураг, өөх тос, аминдэм, эрдэс давсны хэвийн солилцоо алдагдаж, биеийн эсэргүүцэл нь сулардаг юм.

Энэ тохиолдолд яах хэрэгтэй вэ?

Юуны түрүүнд, тодорхой дэглэм сахин зөв хоолло. Хүүхдээ аль болох удаан хугацаагаар салхинд, цэвэр агаарт гаргаж, хөдөлгөөнтэй байлгах хэрэгтэй. Сул биетэй хүүхдийг аль болох амрааж, өдөр унтуулж байвал сайн. Мөн инээлгэж, сэтгэлийг нь сэргээж хөгжөөж байх хэрэгтэй. Хэвтэрийн дэглэм сахиж буй хүүхдийн дэргэд нь байж тоглож саатуул.

Хоол тэжээлийн хувьд аминдэм, эрдэс бодисоор баялаг байх хэрэгтэй. Калорийн хэмжээ нь хүүхдийн наснаас хамаарна.

Амьтны гаралтай уураг хүүхдийн бие организмд онцгой шаардлагатай тул өдөрт хагас литрээс багагүй сүү тараг уулгаж бай. Тараг бол бүр ч сайн. Ойгоос гурван настай хүүхдэд өдөр бүр 50 – 60 грамм, түүнээс дээш насныханд 50 -100 грамм тараг өгөхөд болно. Гэхдээ байнга нэг төрлийн биш, таргаа үрсэн жимс, жимсний шүүс, бяслаг, вареньтай хольж амтал.

Харин уургийн гол эх үүсвэр бол мах. Мах нь фосфор, кали, В-гийн төрлийн аминдэмээр баялаг. Гэхдээ хүүхдэд өөх тос багатай махаар хоол бэлтгэж өгөх хэрэгтэй.. Бага насны хүүхдийн өдөр тутам идэх ёстой хэмжээ нь мах 60-70 грамм, загас 20-30 грамм байдаг.

Хүүхдийн биед өндөг нь 96 – 97 хувь шингэдэг бөгөөд төмөр, кальци, фосфороор тун баялаг. Хоёроос гурван настай хүүхдэд өдөр бүр тал өндөг эсвэл өнжөөд нэг бүтэн өндөг идүүлээрэй. Мөн энэ насныхны өдрийн норм нь цөцгийн тос 15 -20 грамм, ургамлын тос 5–6 грамм байна. Сахарын өдрийн хэрэгцээ 50-55 граммаас хэтэрч болохгүй. Ногоо, жимс, жимсгэнэ бол хоолны дуршил муутай хүүхдэд юугаар ч орлуулшгүй чухал хоол хүнс юм шүү. Ингээд танд амжил хүсье. Танай хүүхэд хоолонд дурлах болно.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхэд хэдэн цаг унтах ёстой вэ?

2011-11-19T03:16:00.001-08:00

Хүүхэд хэдэн цаг унтах ёстой вэ?

Бага насны хүүхдийг аль болох урт хугацаанд унтуулж байх нь чухал байдаг. Учир нь бага насны хүүхэд унтаж байхдаа өсдөгтэй холбоотой юм. Дөнгөж төрсөн нярай хүүхэд өдөр шөнөгүй унтаж маш бага хугацаанд сэрүүн байдаг. Учир нь хүүхэд төрөх явцдаа маш их ядарч сульддаг. Мөн хүүхэд томрох тусмаа хамгийн урт унтдаг цаг нь шөнө, сэрүүн байх хугацаа нь уртасдаг байна. Гэхдээ хүүхэд бүр адил биш гэдгийг санах хэрэгтэй. Хэрвээ таны хүүхэд шөнө сэрэхгүй удаан хугацаагаар унтаад байвал санаа зовох хэрэггүй энэ нь хэвийг үзэгдэл юм.

Хүүхдэд өдөр шөнийг ялгуулж сургах

Хүүхдийг бүр нярай байхаас нь эхлэн өдөр, шөнийг ялгаж сурахад нь туслах хэрэгтэй ба ямар цагт унтах, ямар цагт сэрүүн байх тоглох ёстойг нь ойлгуулах чухал юм. Өдрийн цагаар хүүхдийг унтуулахдаа тэрэг, хүүхдийн дүүжин сагс зэрэгт унтуулж байх хэрэгтэй. Хүүхдийн орыг зөвхөн шөнө унтахад нь хэрэглэж байх нь хүүхдийг өдөр шөнийг ялгахад нь тус болдог байна. Унтахад нь хүүхдийн өрөөний гэрлийг унтрааж харанхуй байлгах ба хүүхэд өөрийн ортой бол орон дээр нь унтуулж байх чухал. Хэрвээ хүүхэд шөнө өлсөөд сэрвэл түүнийг хооллохдоо дуу чимээ бага гаргаж хуурайлах хэрэгтэй. Удалгүй таны хүүхэд шөнө хооллох үе биш харин зөвхөн унтдаг үе юм байна гэдгийг ойлгох болно.

Хүүхдийг өдрийн цагаар унтуулах

Хүүхэд 6 сартайгаасаа эхлэн шөнийн нойроо сайтар авч эхэлдэг байна. Учир нь хүүхэд л өдөр нь маш ихээр ядардаг тул шөнө нь сайтар нойроо авдаг болсон байгаа. Гэхдээ хүүхэд сэргэлэн цовоо эрч хүчээ хадгалахын тулд өдрийн цагаар 2 цаг унтах хэрэгтэй.

Хүүхдийн наснаас хамаарч өдөр шөнө унтах цагийн хуваарь өөр өөр байдаг. Дараах хүснэгтээр хүүхдүүдийн унтах цагийн хуваарийг үзүүллээ.

Хүүхэд суулгавал яах вэ?

2011-11-19T03:14:00.001-08:00

Хоол боловсруулах доод замын халдварын улмаас суулгалт өвчнүүд үүсдэг

- Халдварыг үүсгэгч гол хүчин зүйл бол вирус боловч нян, шимэгч хорхой мэтийн олон зүйлс суулгалтын шалтгаан болдог.

- Суулгалт өвчин нь ихэнхдээ хүнээс хүнд халдварладаг. Гэвч өвчтэй хүний өтгөнөөр бохирлогдсон хүнсний зүйлс болон усаар дамжин халдварлах нь ч бий.

- Бага насны хүүхдүүд амандаа бохир зүйлс хийх, жорлонд орсны дараа гараа угаалгүй хамт тоглох зэрэгт бие биеэсээ халдвар аван өвдөх нь элбэг.

- Өсвөр насны хүүхдүүд бага насны хүүхдүүдийг бодвол суулгалт өвчнөөр бага өвддөг нь хувийн ариун цэврийг сайн сахиж гараа угаахын ач холбогдлыг ухамсарладагтай холбоотой байдаг. Мөн тухайн үүсгэгчийг бие махбодид нь нэвтрэн ороход түүний эсрэг аль хэдийн дархлаа тогтсон байдаг тул цочмог суулгалттайгаар өвдөх нь бага.

- Суулгалт, бөөлжилт нь бусад эрхтэн тогтолцооны халдварт эмгэгүүд (уушигны хатгалгаа, дунд чихний үрэвсэл г.м), хоолны хордлого мэтийн олон өвчний үед гардаг шинжүүд юм.

Суулгалтын үед ямар шинжүүд илрэх вэ?

Дараах шинжүүд илэрнэ:

- Суулгах: голдуу усархаг байх боловч заримдаа цус, залхагтай байдаг.

- Бөөлжих

- Гэдсээр өвдөх

- Бие сулрах, дотор нь муухайрах, хоолонд дургүй болох

- Халуурах (их өндөр биш)

Дан хөхөөр хооллож буй эрүүл нярайд шингэвтэр баах тохиолдол гардаг. Хэрэв эмгэгээр суулгавал дараах шинжүүд илэрдэг.

- Хөхөө хөхөхгүй дургүйцэх

- Цочромтгой болох

- Унтаарах

2-оос дээш удаа суулгаж байгаа болон бөөлжиж байгаа ямар ч хүүхдийг эмчид үзүүлэн шалтгааныг нь тогтоолгож шингэн алдалтын шинж илэрсэн эсэхийг тогтоолгоно.

Их хэмжээгээр шингэн алдсанаас усгүйжилд ороход эмнэл зүйд ам цангах, шээсний гарц багасан өтгөрөх, хэл уруул омголтож хуурайших шинжүүд илэрнэ. Эдгээр шинж тэмдэг илэрсэн 6 хүртлэх сартай хүүхдэд яаралтай шингэн нөхөх эмчилгээ хийхгүй бол богино хугацаанд хүндрэх аюултай.

Суулгалт өвчнийг яаж эмчлэх вэ?

1. Шингэн нөхөж өг

- Суулгалтын үед хүүхдийн ууж чадах хэмжээгээр шингэн хангалттай уулгах

- Хоолыг сойлгүй ердийн үеийнхээс олон дахин, удаан хөхүүлнэ.

- Шингэн бага багаар ойрхон шимүүлж уулгах

- Хүүхэд бөөлжвөл 10 минут хүлээгээд дахин багаар аажим уулгана

- Суулгалтыг намдтал шингэн хангалттай уулга

Дан хөхөөр хооллож буй хүүхдэд (<6 сар)

- Шингэн сэлбэх давсны уусмал уулгах буюу хөхний сүүн дээр цэвэр буцалсан ус нэмээд угжина.

Холимог хооллолттой хүүхдэд

- Шингэн сэлбэх давсны уусмал болон шинэ бэлтгэсэн хоол буюу буцалсан ус өгөх (шөл, будааны зутан, шинэ тараг)

Ямар хэмжээтэй уулгах вэ?

Ердийнхөөс илүү хэмжээгээр суулгалт бүрийн дараа уулга:

- 2 нас хүртэлх хүүхдэд: 50-100 мл

- 2-оос дээш настай хүүхдэд: 100-200 мл

Шингэн сэлбэх давсны уусмал

Суулгаж буй хүүхдэд уулгахад хамгийн тохиромжтой шингэн бол Шингэн сэлбэх давсны уусмал юм. Учир нь хоол боловсруулах замаар хялбар шимэгдэх боломжтойгоор чихэр, давс, усны орцыг тохируулсан байдаг. Суулгалттай хүүхдийг өрхийн эмч нар үнэ төлбөргүйгээр Шингэн сэлбэх давсны уусмалаар хангах ёстой.

Харин Шингэн сэлбэх давсны уусмал байхгүй тохиолдолд бусад төрлийн шингэнийг шингэлээд уулгаж болно. Гэвч бүх төрлийн хийжүүлсэн ундаа болон жимсний шүүсийг шингэлэлгүй өгөх нь суулгалтыг улам хүндрүүлдэг тул шингэлэхгүй өгч болохгүй. Эдгээр төрлийн уух шингэнд заавал тодорхой хэмжээний ус нэмэх шаардлагатай.

Гэрээр бэлтгэхэд тохиромжтой шингэнүүд:

- 200 мл буцалсан усан дээр 1 цайны халбаг элсэн чихэр хийх

- 6 хуваасны 1-д жимсний шүүс үлдсэн хувьд нь буцалсан ус

- 6 хуваасны 1-д ундаа үлдсэн хувьд нь буцалсан ус

Бага илчлэгтэй болон шингэлээгүй ундаа, жимсний шүүсийг хүүхдэд өгөхгүй байх мөн уух ямар нэгэн шингэнд давс дур мэдэн нэмэхийг хориглоно. Учир нь давсыг хэтрүүлж хийснээр хүндрэлд хүргэх аюултай.

2. Хооллолт

Суулгалттай хүүхдийн хоолыг сойж болохгүй бөгөөд хөхийг ойр ойрхон бага хэмжээгээр өгнө.

- Хүүхдийг суулгаж байхад болон суулгалт зогссоноос хойшхи хэдэн долоо хоногийн хугацаанд аль болох шинэ төрлийн нэмэгдэл хоолонд оруулахгүй байх хэрэгтэй.

- Өөх тос ихтэй болон чихэрлэг зүйлсээс (жимсний шүүс, ундаа г.м) зайлсхийх

- Дараах хүнсний зүйлсийг өгөх нь ач тустай:

- Цагаан будаа, улаан буудай, төмс, талх, хүүхдийн будаа

- Жигнэсэн алим ба лийр, нухсан гадил

- Тослоггүй жигнэмэг, тараг

- Хар мах, загас

3. Хэдийд эмчид буцааж хандах вэ?

Хэрэв таны санаа зовж байгаа ба Хүүхдийн биеийн байдал хүндэрч байгаа, ууж чадахгүй болон хөхөө хөхөхгүй болсон, уухдаа муу, халуурч цустай бааж байгаа бол эмч рүү яаралтай яв.

Суулгалтаар өвдсөн хүүхэд бүр эмнэлгээс гарсаны дараа заавал өрхийн эмчдээ үзүүлж биеийн байдалаа хянуулах ёстой.

Эмнэлэгт эмчлэх:

Хүүхэд уухдаа муу, шингэн алдлатаас усгүйжлийн шинж тод илэрсэн бол хүүхдийг зайлшгүй эмнэлэгт хэвтүүлж эмчлэх хэрэгтэй.

- Хамрын гуурсаар хооллох: хамраар дамжуулан ходоод руу гуурс оруулаад түүгээр шингэн өгнө.

- Судсаар шингэн өгөх: хураагуур судсаар шингэн нөхөх шаардлага гардаг.

- Антибиотек: хүүхэд цусаар бааж байвал эмчийн заавраар антибиотек хэрэглэж болно.

Эмчлэгч эмч дээрх эмчилгээнүүдээс таны хүүхдэд шаардлагатайг хийнэ.

Халдварыг хэрхэн зогсоох вэ?

Суулгалт нэг хүүхдээс нөгөө хүүхдэд их амархан халдана. Өөрсдөө болон гэр бүлийнхэнээ суулгалт өвчний халдвар авахаас дараах аргаар сэргийлж болно.

- Хувийн ариун цэврийг дээд зэргээр сахин гараа сайтар угаах: Ялангуяа жорлонд орсоны дараа хоол бэлдэхийн өмнө гараа сайн угаах нь чухал

- Бусад хүүхдээс аль болох хол байлгах: Суудгалт болон бөөлжилт нь бүрэн эдгэртэл нь хүүхэд олноор цуглардаг газар аваачихгүй байх хэрэгтэй.

Хүүхэд суулгаж өвдвөл яах вэ?

Харуилсан Ariuka -

Мэргэжилтнүүдийн тайлбарласнаар хүүхдийн хоол боловсруулах хэвийн тогтолцоо нь алдагдсанаас суулгаж эхэлдэг байна. Халууны улиралд элбэг тохиолддог энэ өвчний анхны шинж тэмдэг нь хоногт гурав ба түүнээс дээш удаа шингэн алдаж суулгах явдал ажээ. Холбогдох эмч, мэргэжилтнүүд залуу ээжүүдэд зориулж дараахь зөвлөгөөг өгсөн.

Хүүхдэд энэ өвчин туссан тохиолдолд тураалд орж амархан өвчлөмтгий болох аюултай юм байна. Хүүхдийг хөхөөр хооллохгүй байх эсвэл буруу хөхүүлэх, хөхүүлэхээс өмнө гараа угаахгүй, түүхий ус, мөлхөө хүүхэд газраас бохирлогдсон зүйл олж үмхэх, хоносон хоол идэх зэргээс шалтгаалан суулгалт тусдаг гэнэ.

Суулгалт өвчин тусахаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд дараахь зүйлүүдийг мөрдөхөд илүүдэхгүй аж.

1. Хүүхдийг хөхөөр хооллох

2. Хүнсний зөв хадгалсан шинэ бүтээгдэхүүн хэрэглэх

3. Усыг зориулалтын саванд зөв хадгалж буцалгаж хэрэглэх

4. Хүүхдийн хоолыг шинээр бэлтгэж өгөх

5. Хоол хийхээс өмнө гараа угааж хэвших

6. Ялаа батганыг устгах

7. Бие засах газрыг зөв байрлуулж, боловсон хэрэглэх нь суулгалт өвчнөөс сэргийлэхэд тусалж чадна.

Ч.Анна

Суулгалт өвчнөөс сэргийлэх

Хүүхдийн суулгалт өвчнөөс сэргийлэх долоон зарчим байдаг.

1. Хүүхдийг наанадаж 6 сар хүртэл зөвхөн хөхөөр хооллох, боломжтой бол 2 нас хүртэл нь үргэлжлүүлэн хөхүүлэх. Хөхөөр хооллох эрүүл ахуйн шаардлага нь:

• Халдвар авахаас сэргийлж төрсний дараа 20 минут дотор хүүхдийг амлуулах, буцалсан ус, чихэртэй ус, сүүн тэжээл, бусад шингэн зүйл өгөхөөс зайлсхийх.

• Хүүхдийг боломжоор нь олон удаа хөхүүлэх.

• Хөхүүлэхийн өмнө буцалсан усаар эсвэл борын хүчлийн уусмалаар хөхнийхөө товчийг ариутгаж, 2-3 удаа шувтарч саагаад, дараа нь хөхүүлэх.

2. Хүүхдийг нэмэгдэл хоолонд дасгаж оруулах, хоол хүнсийг зөв хадгалж, зөв бэлтгэх

3. Ундны цэвэр ус хүрэлцээтэй хэрэглэх нь суулгах өвчнөөс сэргийлэх гол аргын нэг.

Гэр орны нөхцөлд ундны усыг ахуйн хэрэгцээний, юм угаахад зориулсан уснаас ангид, тагтай саванд хадгалвал ус бохирдохоос хамгаална. Ундны усыг ариун цэврийн хамгаалалтын бүс тогтоогдсон цэвэр эх булгаас авна. Усны эх булгийг бохирдлоос хамгаалж мал амьтад орохооргүй хайс татсан байна.

Ундны усыг зориулалтын нэг ховоо, хувингаар авч цэвэр саванд, сэрүүн газар хадгална. Усны савыг 7 хоног тутам цэвэрлэн, нар салхинд тавьж хатаана. Савыг таглаатай байлгаж, урт иштэй шанагаар хутгаж авах буюу гоожуулж авах цорготой болговол сайн.

Ундны уснаас мал амьтан уух, хүүхэд усаар тоглох, түүхий ус уухаас болгоомжлох хэрэгтэй.

4. Гараа зөв угаах.

5. Жорлон зөв хэрэглэх. Жорлонг салхины дор, нам газар, гэр оронд 20 м-ээс ойргүй барьж үерийн уснаас хамгаалж шуудуу татна.

Гэр бүлийн бүх хүмүүс, хүүхэд, хөгшид заавал жорлонд бие засаж байх ба жорлонг байнга ариутгаж халдваргүйжүүлэх бодис хэрэглэнэ. Боломжтой бол хүүхдийн жорлонг тусад нь барь.

Жорлон байхгүй бол:

• Ундны усны эх булгаас 10 м-ээс дотогш, гэрийн ойролцоо, хүүхэд тоглодог газар бие засахыг хориглоно.

• Баасыг дарж булна.

• Хүүхдийг ганцааранг нь ил задгай бие засуулж болохгүй.

6. Хүүхдийн баасыг цэвэрлэж зайлуулах. Зарим хүмүүс хүүхдийн баас халдваргүй гэж буруу ойлгодог. Нялх хүүхдийн баас ч гэсэн бусад хүмүүст гэдэсний халдвар тараах аюултай учир эрүүл ахуйн шаардлагын дагуу хурдан зайлуулах хэрэгтэй. Хүүхдийн баасыг тэр дор нь цэвэрлэж заавал жорлонд хийнэ. Хүүхдийг хөтөвчинд бие засуулж сурган тухай бүр нь баасыг жорлонд хийж, хөтөвчийг угааж цэвэрлэнэ. Жорлон байхгүй бол газар хонхойлж булна. Хүүхдийн бөгсийг сайн арчиж цэвэрлэсний дараа өөрийнхөө болон хүүхдийнхээ гарыг заавал угаа.

7. Улаан бурхан өвчнөөс сэргийлэх тарилга хийлгэсэн бол хүүхэд тань аюулт өвчнөөс сэргийлэгдсэнээр өвчний үед элбэг тохиолддог суулгалт өвчний хүнд хэлбэрээс мөн сэргийлэгдэнэ.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийн чихээр хатгуулах

2011-11-19T03:12:00.001-08:00

Хүүхдийн чихээр хатгуулах нь олон төрлийн хүчин зүйлээс шалтгаалдаг. Чихээр хатгах нь ихэвчлэн нярай болон бага насны хүүхдүүдэд элбэг тохиолддог өвчлөл юм. Учир нь хүүхдүүдийн сонсголын гуурсны онцлогоос хамаардаг байна. Хүүхдийн сонсголын гуурс өргөн, богино хөндлөн байрлах ба зөөлөн эдээр баялаг байдаг. Иймд залгиур болон хамарт байгаа нян нь хялбархан дунд чих рүү дамжин орох боломжтой. Ингээд дунд чихэнд орсон нян тэнд үрэвсэл үүсгэн хавагнуулснаас гуурс битүүрч түүгээр агаар орох боломжгүй болно. Ингэснээр дунд чихнээс ялгарах шингэн зайлуулагдаж чаддаггүй үрэвсэж хүүхдийн чих өвддөг байна. Нярай хүүхдийн чихээр хатгах нь дараах шалтгаануудаас үүдэн өвчилдөг. Үүнд:

• Ханиад томуугаар өвчлөх

• Улаан бурханаар өвчлөх

• Ягаан эсэргэнээр өвдөх

• Төрөх үед хүүхдийн дунд чихний хөндийд ургийн ус орсноос

• Хүүхдийн чихийг бөглөлгүйгээр гадуур салхинд гаргах зэргээс шалтгаалан хүүхдийн чих өвдөг байна.

Хүүхдийн чих өвдөхөд дараах шинж тэмдэгүүд илэрнэ. Үүнд:

1. Хүүхэд уйланхай болох

2. Толгойгоо хоёр тийш хөдөлгөж мөрөө шөргөөх

3. Гэнэт уйлах

4. Гараа сарвагануулж чихэндээ хүргэх гэж оролдох

5. Хөхөө хөхөхдөө уйлах. Учир нь сүүгээ сорох залгих явцад чихний хөндийд даралт үүссэнээр чих өвддөг

6. Хамар нь битүүрэх

7. Халуурах, өтгөн нь шингэрэх

8. Чихний арын овгор дээр дарахад уйлах гэх мэт шинж тэмдэгүүд илэрсэн тохиолдолд хүүхдийн чихээр хатгаж байгааг илэрхийлнэ.

Хөхнөөсөө гарсан том хүүхдэд дараах байдлаар шинж тэмдэг нь илэрнэ.

1. 1. Дүлийрэх

2. 2. Чих жингэнэх буюу шуугих

3. 3. Тэнцвэр алдах

4. 4. Сонсгол муудах

5. 5. Цочромтгой болох гэх мэтээр шинж тэмдэг нь илэрдэг байна.

Эмчилгээ

Хүүхдийн чихээр хатгуулж байгаа тохиолдолд даруй эмчлэх нь чухал. Хэрвээ эмчлэхгүй удвал тархины мэнэн өвчинөөр өвчлөх өндөр магадлалтай байдаг. Чихээр хатгуулах өвчинийг дараах байдлаар эмчилнэ.

Эмчид үзүүлэх хүртэл хүүхдийг аль болох тайван байлгаж уйлуулахгүй байх хэрэгтэй. Чихний ард жижигхэн шилэнд бүлээн ус хийж жин тавина. Хамрыг нь сайн цэвэрлэнэ. Шүүс, ус, идээт булингар гарч буй талаар нь хэвтүүлнэ. Өлгийтэй хүүхдийг өлгийдэж шүүс гарч байгаа талаар нь үл ялих хазайлгаж хэвтүүлнэ. Нэн яаралтай мэргэжлийн эмчид үзүүлж зөвлөгөө авах хэрэгтэй. Эмчийн зөвлөгөөний дагуу хүүхдийг эмчилнэ. Эмчийн заавраар өндөр халуурах үед хүүхдэд зориулсан өвчин намдаах, халуун бууруулах лаа эм, чихэнд дусаах дусаагуур хэрэглэж болно.

Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ:

Хүүхдээ хөхүүлэхдээ аль болох хамрыг ил гаргаж амьгалахад чөлөөтэй байлгах хэрэгтэй. Мөн хүүхдийг хэвтэж байхдаа хөхүүлж болохгүй. Ханиад хүрсэн тохиолдолд хамрыг нь сайтар цэвэрлэж битүү байлгаж огт болохгүй. Мөн хүйтэн сэрүүн, салхитай өдрүүдэд хүүхдийн чихийг сайтар бөглөж гадуур гаргах хэрэгтэй.

Ээжүүдэд анхааруулахад:

Өвдсөнөөс хойш хэдэн долоо хоногийн турш дунд чихний хөндийд шингэн байсаар байдаг. Хэдэн сарын дараа уг шингэн өөрөө аяндаа шимэгддэг. Хэрэв шингэн шимэгдэхгүй бол /хүүхэд их цочромтгой байх, сонсгол нь сайжрахгүй бол / эмчид яаралтай хандах чухал.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийн витамины хэрэглээ

2011-11-19T03:10:00.001-08:00

Витамин гэж юу вэ?

Витамин буюу амин дэм нь хүнийг эрүүл саруул амьдрахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байна. Харин эдгээр амин дэм витаминуудыг хоол хүнсээр дамжуулан авдаг. Ингээд ямар хүнсэнд ямар ямар амин дэмүүд байдагийг доор дурьдлаа.

А витамин: Нүд, арьс, шүд болон үсийг эрүүл саруул өсөн бойжиход тусална. Харааг сайжруулахаас гадна мэдрэлийн системийн үйл ажиллагааг идэвхжүүлдэг. Мөн бөөрний чулуу үүсэхээс сэргийлдэг байна. А амин дэм нь малын өөх тос, цагаан идээ болон загасны тосонд ихээр агуулагддаг.

Д витамин: Энэ нь Биед хуримтлагдсан кальц болон фосфорын хэрэглээг идэвхжүүлж яс ургах, бэхжүүлэхэд тустай. Өсч яваа бага насны хүүхэд хэрэглүүлбэл шүд болон ясны хөгжлийг нь хурдасгадаг.

Д витамин нь загасны тос, загасны түрс, үхрийн элэг, тахианы өндөг, талх, пивоны хөрөнгөнд ихээр агуулагддаг. Харин сүү, цагаан идээ, цөцгийн тос зэрэгт бага зэрэг агуулагддаг. Хүмүүс ихэнх Д амин дэмийг нарнаас авдаг. Наранд 30-40 минут л явахад шаардлагатай амин дэмээ нөхөх боломжтой.

Е витамин: Зүрхний өвчин үүсгэхээс хамгаалдаг. Мөн хорт хавдраас сэргийлнэ. Энэ нь Өөх тосонд ихээр агуулагддаг. Харин загасны тосонд огт байхгүй. Мөн ургамлын ногоон навч, үр будаанд ихээр агуулагдах боловч сүү, цагаан идээ, цөцгийн тосонд бага зэрэг байна.

К витамин: Цус өтгөрөлтөд сайн нөлөөтэй. Мөн шулуун гэдсэн дэх бактерийг устгадаг байна. Энэхүү амин дэм нь ургамлын ногоон навч, ялангуяа нарсны шилмүүс, байцаа ээрэгт их агуулагдана. Цагаан будаа, лууван, загасны тос, цөцгийн тос, сүү, тахианы өндөг зэрэгт бага байдаг. Харин элгэнд их хэмжээтэй байна.

С витамин: Утаа болон хортой агаарын нөлөөллийг бууруулна. Ясны эд эсийг бэхжүүлдэг. Түүнчлэн шарх сорвийг хурдан анагаахаас гадна биеийн сулралтай тэмцдэг байна. Энэхүү амин дэм нь нохойн хошуу, чацаргана, аньсны үр жимс, хушга, мах, цагаан идээнд бага агуулагддаг. Гүүний сүү, айрагт нэлээд их байдаг бол гурил будаа, өөх тос, өрөм, бяслаг зэрэгт энэ витамин огт байхгүй. Иймээс хүн өөртөө хэрэглэгдэх С витаминыг их төлөв идэшний ногоо, жимс зэрэг ургамал ногооноос авна.

Р витамин: Мах, ургамал, ногоонд нэлээд байдаг. Цагаан будааны хальс, пиво, талхны хөрөнгө, буудай, арвай, үхрийн элэг зэрэгт их хэмжээтэй агуулагддаг.

В1 витамин: Хоолны дур хүслийг сайжруулж, мэдрэлийн системийн хэвийн ажиллагааг идэвхжүүлдэг нөлөөтэй. В1 витамин нь ургамал, ногоонд ихээр агуулагдана. Цэвэрлээгүй цагаан будаа, үр будааны хальс, талхны хөрөнгө, бүдүүн ширхэгтэй гурилд их хэмжээгээр, булчин мах, сүү, цагаан идээнд бага зэрэг байдаг.

В2 витамин: Бие махбодийн эд эсэд хүч нэмэгдүүлдэг. Нүдний эрүүл мэндийг хадгалж арьс, хумс, үсийг ургуулдаг. Нөгөөтэйгүүр амны шарх зэргийг түргэн эдгээхэд тустай. Ер нь төмөр дутагдсан хүн хэрэглэвэл зохино. В2 амин дэм нь талх, пивоны хөрөнгө, арвай буудай, цагаан будааны хальс, вандуй, ногоон сонгино, үхрийн элэг, бяслаг зэрэгт нэлээд их байна. Жимс, ногоонд бага зэрэг байна.

В6 витамин: Энэхүү амин дэмийг ялангуяа хөл хүнд эмэгтэйчүүд хэрэглэвэл зохистой. Жирэмсний хордлого тайлах үйлчилгээтэй. В6 витамин нь цагаан будааны хальс, буудай, вандуй, пиво, талхны хөрөнгө, малын элэг, бөөр, маханд их байдаг.

В-12 витамин: Ургамал ногоо, жимсний зүйлд байдаггүй. Харин мах, ялангуяа элгэнд их байдаг.

Витамин дутагдахад ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ?

А витамин - дутагдвал үс өнгөө алдаж хэврэгших ба арьс хуурайшин үрчлээтнэ. Нүдний хараанд нөлөөлж, оройн цагаар юм харах нь муудах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг.

Д витамин – дутагдвал хүүхдийн нойр муудаж, цочин сэрэх, уйламтгай, хоолонд дургүй болж цаашдаа сульдаа өвчинд шилжинэ. Сульдаа нь ялангуяа өвөл, хаварт цөөнгүй тохиолдоно, Хүүхэд шүдлэх, зулай битүүрэх нь саатаж, яс нь зөөлөрч муруйна. Мөн хүүхдэд Д амин дэм дутагдсанаар архит гэх яс нь бат бөх чанараа алдаж хөл нь майга, толгой нь хэлбэрээ алдах зэрэг шинж тэмдэгүүд илэрдэг. Насанд хүрсэн хүнд Д витамин дутагдвал яс зөөлөрч сийрэгжин, бэртэж хугарахад амархан болдог.

К витамин - бие мах-бодид дугагдах явдал ховор тохиолдоно. К витамин дутагдахад арьсан дор болон булчин, ходоод, гэдэс бусад эрхтэнд цус харвана.

В1 витамин – дутагдвал хоол унданд дургүй болж, эцэж туран, амархан ядрах, юмнаас айж цочих, уур уцаартай болох, толгой өвдөх зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ.

В2 витамин – дутагдвал бие суларч, хоолонд муудаж, жин буурна. Мөн нүд аргаж улайх, гялбаж нулимс гоожно.

В6 витамии - дутагдвал үс унаж, арьс загатнан, улайж шархлана.

В12 витамин - дутагдвал цус төлжих нь саатаж, цус багадах учир хоолонд дургүй болж бие суларч, амархан ядарч, арьс цонхийно.

Р витамин – дутагдвал ам цангах , шингэн ихээр уух, шүлс гоожих, тэнхээ тамир алдаж суларна. Хоолонд муудаж сулрах, толгой өвдөж, нойрондоо муу болно. Амны хөндийн салст бүрхүүл, хэл хэсэг газар улайж цаашдаа шархлана. Арьс ширүүн болж гар хөл, хүзүүний арьсан дээр эхлээд улаан толбууд гарч дараа нь шархалж яршдаг.

С витамин - дутагдвал бие суларч, нойр хүрэх, тэнхээ тамир алдарч амархан ядрах, турж эцэх, нүүр гарын арьс цайрч, хуруу хумс, уруул зэрэг газраар хөхөвтөр толбо үзэгдэнэ. Уруул буйл хөхрөн хавдаж, цус гарах, шүд ганхаж өвдөх, цаашдаа булчин үе мөч өвчтэй болж, арьсан дээгүүр жижиг цус харваж хөх толбууд бий болно.

Хүүхэд хоол унданд дургүй болох нь витамин дутсаны хамгийн анхны шинж тэмдэг юм. Хоол идэх дур ихэсгэхэд натри, цинк хоёр маш чухал. Натри нь сардин загас, бяслаг, дарсан байцаанд байдаг бол цинк нь буудайн иш, буудайн vр хулууны vр наран цэцэг болон бусад ногоонд ихээр агуулагддаг.

Хэрвээ хvvхдийн тань толгой дээр шар тослог хайрс шиг зvйл гарсан бол В12, (кобаламин) В6 F витамин дутагдсаны шинж. Өөр нэг чухал бодис хагас ханасан тослог хvчил болох линол болон лиолений хvчил юм. Эдгээр нь ургамлын тос, шошийн тос, миндал, грек самар, царс модны самар болон авокадо жимсэнд агуулагддаг. Витамин В12 нь В бvлгийн витаминууд дундаасаа минерал элемент агуулдагаараа ялгаатай. Хvний биед багахан хэмжээгээр өдөр бүр хэрэгтэй байдаг. Гэвч уг витамин нь хоёр дутагдалтай. Энэ нь цус багадах болон нервний ачааллыг ихэсгэдэг. Кобаламин буюу В12 витамин нь зөвхөн амьтны гаралтай бvтээгдэхvvнд агуулагддаг бөгөөд элэг, бөөр улаан махыг аль болох амттай харагдахаар бэлтгэж, бага зэрэг хуурч өгөх хэрэгтэй. (vхэр гахай, єндєг, бяслаг сvv нь В12 витаминаар баялаг байдаг. 4-6 настай багачуудын єглєєний цайны ширээн дээр єндєг заавал байх ёстой. Мєн єглєєний цайнд элэгний нухаш, эсвэл 50 гр vхрийн махыг соустай єгч болно. Хvvхдvvд элгэнд дургvй байдаг учраас.) Сургуулийн ємнєх насны хvvхдэд єдєр бvр 500-600 гр сvv болон сvvн бvтээгдэхvvн хэрэглэх ёстой тул эдгээрээр сайн хангаж өгөх нь чухал. Хүүхэд өдөр бүр зохих ёстой витамин амин дэмээ авч чадаж байх юм бол таны хүүхэд эрүүл саруул, цовоо сэргэлэн өсөх болно. Ингээд танай гэр бүлд аз жаргал эрүүл энхийг хүсэн ерөөе.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийг чийрэгжүүлэх

2011-11-19T03:09:00.001-08:00

Монголчууд бид эрт дээр үеэс хүүхдээ нар, агаар, ус зэрэг байгалийн хүчин зүйлээр чийрэгжүүлж ирсэн уламжлалтай. Хүүхдийг ингэж чийрэгжүүлэх нь хүүхэд халуун хүйтэнд хэт цочромтгой бус дархлаа сайтай эрүүл чийрэг болон өсөн торнидог байна.

Агаараар чийрэгжүүлэх нь:

Бага насны хүүхдийн өсөлт хөгжилтөнд агаар салхи бол зайлшгүй чухал зүйл юм. Мөн түүнчлэн агаар салхи нь ямар үнэ төлбөргүй учир эдийн засгийн хувьд хэмнэлттэй байдаг. Иймээс хүүхдийг дулааны улиралд 1-3 настайд өдөрт 3-4 удаа 15-20 минут салхинд гаргах чухал ба харин хүйтний улиралд буюу \-15,-18 градус хүйтэн байх тохиолдолд салхинд гаргахгүйгээр хүүхдийн өрөөний салхивчийг онгойлгож агаар салхи оруулж байх нь чухал юм\. Мөн түүнчлэн хүүхдийг төрсний дараагаар хуурайлах бүрдээ 1-3 минут нүцгэн байлгах хэрэгтэй ба хүүхэд томрох тусам задгай байх хугацааг нэмэгдүүлж 10-15 минут хүртэл нэмэгдүүлэх боломжтой юм. Хүүхдийг хүйтэн сэрүүний улиралд гарч салхилуулахдаа хэт удаан байлгаж болохгүй ба гадаа хүйтэнд удаан уйлуулах нь хүүхэд хүйтэн агаар залгиж уушги үрэвсэх магадлалтай байдаг байна.

Агаарын засал

Энэхүү агаар засал гэдэг нь хүүхдийг 2 сартайгаас нь эхлэн өрөөний темпратурыг нэмэх 19-өөс нэмэх 15 градус хүртэл буулгаж хүүхдийн хувцасыг нимгэлэж өрөөний агаарт дасгахыг хэлнэ. 2 сартай хүүхдийг 18-19 градус темпратурт 3 нас хүрэхэд нь өрөөний темпратурыг 15-16 градус дулаантай болгох хэрэгтэй ба эхний агаар заслыг 3-5 минутаас эхлээд 30-45 минут хүртэл хугацааг сунгана. Ингээд агаар заслын эхний өдөр хүүхдийг майк, өмд, оймс, жижиг шаахайтай байлгана. 3-4 долоо хоногийн дараагаар зөвхөн майк улавчтай байлгах ба энэ үед хүүхэд чөлөөтэй идэвхитэй тоглож байх нь чухал юм.

Наран шарлага

Хүүхдийн биеийг наранд шарсанаар хүүхэд өөрт шаардлагатай Д амин дэмийг авдаг байна. Мөн түүнчлэн хүүхдийн цусны найрлагыг сайжруулж гадны хортой нөхцөлд хүүхдийн арьсыг бэлддэг ба рахитнаас урьдчилан сэргийлдэг байна. Наран шарлагыг хүүхдэд 4 сартайгаас эхлэн хийж эхлэх хэрэгтэй ба өглөөний 11 цаг, оройн 17 цагийн наранд хүүхдийг шарах нь үр дүнтэй байдаг байна. Эхлээд хүүхдийг наранд шарахдаа нэг минут нуруугаар нь, дахиад нэг минут хэвлийгээр нь нар луу харуулж хэвтүүлнэ. Энэхүү наранд шарах хугацааг 2 хоног бүрт нэг минут нэмэгдүүлсээр нэг ой хүрэхэд 20 минут хэртэй наранд шардаг байх хэрэгтэй. Ингээд нэгээс дээш насанд 30 минут, хэрвээ таны хүүхэд хөхдэг бол хөхүүлэхээсээ өмнө 30 минутын өмнө хөхүүлсний дараа 1-1,5 цагийн дараа наранд шарах нь үр дүнтэй байх болно. Хүүхэд бүтэн зуны турш 25-30-аас ихгүй наран шарлага хийсэн байх шаардлагатай. Ийнхүү хүүхдийг наранд шарж байхдаа хүүхдэд цагаан малгай өмсгөж, буцалсан ус сайн уулгах хэрэгтэй ба наранд унтуулж огт болохгүй. Наран шарлага нь хүүхэд бүрт тохиромжгүй тул мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авах хэрэгтэй шүү ээжүүдээ.

Усан засал

Усан засал нь хүүхдийн амьсгалын дээд замын судаснууд хүчтэй агшихгүй байх ба хүүхдэд салхид цохиулах хатгалгаа тусах аюулаас урьдчилан сэргийлж чаддаг байна. Энэхүү усан засал нь усанд оруулах, усан арчилт, усан шавшлага, хөл угаах зэргээс бүрдэнэ.

Усанд оруулах

Нярай хүүхдийг цэвэр байлгах хэрэгтэй. Учир нь хүүхдийн арьс маш эмзэг зөөлөн байдаг тул хөлрөх, шүлс гоожих, шээх зэрэгт арьс нь цочирч улайдаг байна. Гэхдээ нярай хүүхдийн хүйг цөглөж гүйцсэний дараа усанд оруулах хэрэгтэй. Хүйн цөглөөгүй тохиолдолд хүүхдийг зөөлөн хөвөн даавуун алчуурыг буцалсан бүлээн усаар норгож биеийг нь зөөлөн арчиж цэвэрлэх хэрэгтэй. Нярай хүүхдийн нүүр гар зэргийг цэвэрлэхээс гадна түүнийг хуурайлах бүрдээ биеийн арьсыг цэвэрлэж байх ба нугалаа ихтэй \суга, цавь, хүзүү, гуя, чихний ар, бэлэг эрхтэнг\ хэсгийг илүү сайн цэвэрлэх ёстой. Ингээд хүйн цөглөсний дараа хүүхдийг бүтэн биеэр усанд оруулах хэрэгтэй. Тиймээс дараах зүйлсийг урьдчилан бэлдсэн байх шаардлагатай. Үүнд:

• - Хүүхэд усанд оруулахад тохиромжтой зориулалтын банн

• - Зориулалтын баннандаа ёроолоос нь дээш 10-15 см орчин буцалгаж хөргөсөн ус хийх ба усны темпратур нь 37С байна. Эхний 6 сар хүртэл ийм темпратуртай байх бөгөөд 6 сараас дээш сартай хүүхдэд 36С байна.

• - Хөвөн даавуун зөөлөн алчуур

• - Усанд орсны дараа өмсөх угаасан хувцас

• - Дулаан өлгий биеийн шингэн саван, хүүхдийн тос зэргийг бэлдсэн байх шаардлагатай.

Хүүхдийг дараах дарааллаар усан оруулах нь хэрэгтэй.

Хүүхдийг усанд оруулах гэж хувцасыг нь тайлахдаа хаалга цонхоо хааж салхи оруулахгүй байх нь чухал ба хүүхэд усанд оруулах тасалгааны темпратур нь 22С байх хэрэгтэй.

• - Хүүхдийн чихэнд ус оруулахаас сэргийлж ургамалын тосонд шингээсэн \гэхдээ тосыг сайн шахаж гаргасан байх\ хөвөнгөөр чихийг нь бөглөх

• - Хүүхдийг хөлнөөс эхлээд угааж эхэлдэг. Нэг гараараа хүүхдийнхээ хүзүү толгойг түшиж хөлнөөс эхлээд толгой хүртэл угаана

• - Хүүхдийн зориулалттай зөөлөн савангаар бүх биеийг нь жигд савандах ба биеийн нугалаа ихтэй газрууд болох хүзүү, цавь, суга, чихний ар тал, хөл гарын хуруунуудын хоорондох, бэлэг эрхтэнг сайтар угаах нь чухал

• - Нүдэнд нь савангийн хөөс орохоос сэргийлж хүүхдээ дээш харуулж байгаад духнаас нь дагз руу чиглүүлж угаах хэрэгтэй

• - Хүүхдээ усанд оруулж дууссаны дараа дээрээс нь бүлээн усан гоожуулж саванг арилгадаг.

Ус нь хүүхдийн биеийг бүрэн далдаж байх хэрэгтэй ба нэг нас хүрэхэд өнжөөд нэг удаа усанд оруулах, 1-3 насанд долоо хоногт 2-3 удаа, 4-өөс дээш насанд долоо хоногт нэг удаа усанд оруулна. Хүүхдийг уснаас гаргахдаа анх оруулсан уснаасаа 1-2 градус хүйтэн ус дээрээс нь гоожуулах ба ингээд хуурай зөөлөн алчуураах биеийг нь арчина.

Усан арчилт

Энэхүү усан арчилтыг хүүхдийг 5 сартайгаас эхлэн хийх хэрэгтэй бас зөөлөн үсэрхэг даавуун алчуурыг 36 градусын усанд базаж биеийг арчиж эхэлнэ. Дараах дарааллаар арчилтыг хийнэ. Хөлийн ул, эрээн булчин, гуя, гар, хэвлий, нуруу, цээж, хүзүү гэсэн дарааллаар усан арчилтыг хийнэ.

Энэ үед танай гэрийн дулаан 20 хэмээс доошгүй байх хэрэгтэй ба мөн анхны усан арчилт нь 36 градус байсан бол аажимаар усны темпратур буурч 30-33 градус болно.

Усан шавшлага

Хүүхдийг нэг наснаас нь эхлэн энэхүү усан шавшлагыг хийж эхэлдэг байна. Янз бүрийн хувин болон төрөл бүрийг хутгуураар ус хутгаж хүүхдийн дээрээс асгана. Ингэж усан шавшлагыг 1-2 минут хийгээд хүүхдий арьсыг улаан болтол нь зөөлөн алчуураар үрээд дараа нь дулаан хувцаслах нь чухал юм. Хүүхдийн дээрээс ус хийхдээ толгой дээрээс нь хийж болохгүйг анхаарах хэрэгтэй.

Хөл угаах

Хүүхдийн хөлийг угаахдаа нэг нас 6 сартайгаас 2 насны хооронд угааж эхлэх ба унтахын өмнө угаана. Хүүхдийн хөлийг угаахдаа 35-36 градус байх ба цаашид 3-4 хоног тутамд усныг темпратурыг нэг градусаар буулгасаар байгаад 18-22 градуст хүргэнэ. Хөлийг угааж эхлэхдээ дулааны улиралд эхлэх хэрэгтэй.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийг хэрхэн тосож сургах вэ?

2011-11-19T03:07:00.001-08:00

Монголчууд хүүхдийг багаас л тосож сургадаг байсан. Учир нь хүүхдийн арьс гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх, хүүхдийн давсагны үйл ажиллагааг сайжруулах зэрэг сайн талтай байдаг байна.

Одоо үед живхийг ихээр хэрэглэдэг болсонтой холбоотойгоор хүүхдийг тосож сургах нь цөөрсөн. Хүүхдийн живх тэр бүр хэрэглэх нь хүүхдийн арьсанд харшил өгөх, шээсээ хянах тал дээрээ асуудалтай болдог. Тиймээс хүүхдийг тосож сургах нь чухал юм. Ингээд та залуухан аав ээжүүдэдээ тус болох зорилгоор дараах зөвлөмжүүдийг орууллаа. Танд амжилт хүсье.

1. Хүүхдээ төрсний дараагаас эхлээд хүүхдийнхээ бие засах хугацааг тэмдэглэж байх. Хөхөө хөхсөний дараа, бас сэрсэнийхээ дараа хэдэн минутын дараанаас ямар давтамжтай шээж байна, гэх мэтээр тэмдэглэгээ хөтлөх.

2. Унтаад сэрсэнийхээ дараах 2-3 цагт ямар давтамжтай шээж, бааж байна вэ гэдгийг нь ерөнхийд нь мэддэг болохыг хичээх хэрэгтэй.

3. Өтгөнөө гаргахын хувьд бол хүүхэд бүр өөр өөр байдаг ба болж л өгвөл хүүхдийнхээ өтгөнөө гаргах дэглэмийг мэдэж авахыг хичээгээрэй. Хөхөөрөө хооллодог хүүхэд тэжээлээр хооллодог хүүхдийн өтгөнөө гаргах дэглэм нь өөр өөр байна гэдгийг ч анхаарах хэрэгтэй.

4. Хүүхдийнхээ шээх, өтгөнөө гаргах дэглэмийг тодорхой хэмжээгээр мэдэж авсан бол одоо дараагийн шатандаа орно. Шээх юмуу баах цаг нь болохоор одоо тосоод бай.

5. Нуруугаар нь цээжиндээ тулгаад, гарынхаа шуугаар хоёр талаас нь тулаад, хоёр гараараа гуянаас нь сайн бариад тосоорой.

6. Энэ байрлалаар хэд хэд тосоод ирэхээр хүүхдэд одоо бие засах боллоо гэсэн дохио болдог болно. Эхэндээ яг тосуулж бие засаж суртал нь живхийг хийх хэрэгтэй болно байх, яваандаа сураад ирэхийн хэрээр живх хийхгүй болно байхаа.

7. Хүүхдээ тосохдоо “цс-цс-цс” ч юмуу, зүгээр “ шээгээрэй- шээгээрэй” гэх ч юмуу чимээг сонгож ашиглах хэрэгтэй. Ямар ч дууг сонгож хэрэглэсэн ч тэр дуу чинь тосох бүрт шээх дохио болно.

8. Тосоод шээж баахгүй ч юмуу эсвэл орон дээрээ шээж баасан ч битгий шийтгээрэй. Хүүхэдтэйгээ ойлголцож байж тосуулж шээж сурна.

9. Тосохоо үргэлжлүүлээд л байгаарай. Хүүхэд хөдөлгөөнд ороод ирэх үеэр хүүхэд тань горшоконд суухад илүү амар байх болно. Хүүхэд болгоны онцлог өөр өөр байдаг болохоор та өөрийнхөө туршлагаас хуваалцаарай.

Хүүхдээ горшокон дээр суулгах арга

1-р алхам: Хамгийн түрүүнд хүүхэд чинь горшоконд суух нас болсон уу, эсвэл горшоконд суухыг хүсч байна уу гэдгийг мэдэх хэрэгтэй. Та өөрөө л ингэж горшокон дээр суулгахыг хүсч байгаа бол, бас хүүхэд чинь горшокон дээр суухыг хүсэх хүртэл нь хэсэг хугацаанд хүлээгээрэй. Хүүхэд бүрийн давсагны хөгжил янз бүр байдаг. Тийм болохоор бэлэн болтол нь хэсэг зуур хүлээгээрэй.

2-р алхам: Олон хүмүүс хүүхдээ 45 минут тутамд горшокон дээр суулгах замаар хүүхдээ сургаж эхэлдэг. Заримд нь энэ арга тохирдог ч заримд нь тохиромжгүй байдаг.

3-р алхам: Горшокны хажууд дотуур хувцасгүй нь байлгаад үзээрэй. Энэ нь горшоконд бие засдаг гэсэн дохио болж болно.

4-р алхам: Хүүхдээ дэлгүүр рүү хамт дагуулан явж хүүхдийн горшок, дотуур хувцас өөрсдөөр нь сонгуулаарай. Гэртээ ирээд горшокийг нь өөрсдөөр нь зураг зуруулж, наалддаг зураг наалгах, нэрийг нь бичих зэргээр гоёж чимэглүүлээрэй. Шинээр авсан дотуур хувцасыг нь горшокон дээрээ суусных нь дараа өмсгөнө гэж хэлээрэй.

5-р алхам: Горшокон дээр сууж байхад нь гоё зурагтай ном харуулах, үзүүлэх эсвэл тэрнээс нь уншиж өгч байгаарай. (уг номоо бусад үед нь үзүүлэхгүй, зөвхөн горшокон дээрээ суухад нь үзүүлээрэй.) Бас хүүхэлдэйн кино үзүүлж болно шүү дээ.

6-р алхам: Горшокон дээр суухад нь наалддаг зураг, чихэр өгөхийн зэрэгцээ горшоконд сууцгаая гэсэн хөгжөөнтэй бүжиг бүжиглэх зэрэг урамшууллын арга хэрэглээрэй. Хүүхэд болгоны онцлог өөр өөр байдаг болохоор та өөрийнхөө туршлагаас хуваалцаарай.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийг хүмүүжүүлэх монгол ардын сурган хүмүүжүүлэх уламжлалаас…

2011-11-19T03:05:00.001-08:00

Хүнээр хүн хийж авна гэдэг бол эцэг эхчүүдийн ихээхэн тулгамддаг зүйлүүдийн нэг юм. Гэхдээ манай монголчууд хүүхдийг багаас нь зөв хүмүүжүүлж хүнээр хүн хийж авахдаа олон арван жилийн арвин туршлагатай ард түмэн юм. Монголчууд ихэвчлэн хүүхдийн хүмүүжилд ардын аман зохиолыг түлхүү хэрэглэж байсан байна. Үүнд: үлгэр, домог, туульс, зүйр, цэцэн үг, түргэн хэллэг, жороо үг, дайралцаан, мэтгэлцээн, наадам үг зэргээр хүүхэд багачуудын хэл яриаг зүгшрүүлж, уран цэцнээр өгүүлэх чадвартай, оюун ухааны өндөр чадамжтай, сэтгэн бодох чадваруудыг нь түлхүү хөгжүүлдэг байсан байна. Мөн үүгээр зогсохгүй тоглоом наадмаар хүүхдийг хүмүүжүүлдэг байсан. Үүнд: морь уралдах, хөвгүүдийг хооронд нь барилдуулах, цүү хаях, ардаа алчуур хаях, нуугдаж тоглох зэрэг тоглоом наадгайг хүүхэд хүмүүжүүлэх гол арга хэрэгсэлээ болгож байсан байна.

Мөн түүнчлэн монголын ард түмэн олон зууны турш хүүхдийг сурган хүмүүжүүлэх хэд хэдэн арга хэрэгслэлтэй байсан байна. Үүнд:

• Монгол ард түмний зан заншил, ёс заншил

• Эх хэл

• Гэрийн сургууль гэх зэрэг арга хэрэгсэлүүд байдаг байна.

Мөн түүнчлэн монголчууд эрт дээр үеэс хүүхэд бүрийн зан авир өөр өөр байдагтай холбогдуулан өөр өөр аргаар сургаж хүмүүжүүлдэг байсан байна.

Жишээлбэл: Омогтой хүнийг дарлаваас хорсох тул нэр цолоор баясга!

Ууртай хүнд ширүүн хэлбэл аюул болох тул ухуул!

Атаач хүнд нүүр эс өгвөөс гомдох тул сайхан загна!

Дээрэнгүй хүнийг хөгжөөвөөс хэрэг гарах тул битгий хэрэгс! гэх мэтээр тусгасан байдаг байна.

Мөн хүүхдийн сурган хүмүүжүүлэхэд дараах зүйлсийг мөрдөх нь чухал. Үүнд:

Ардын сурган хүмүүжүүлэх 10 зарчим

1. Хүүхдээ зөв хайрла.

2. Хүүхдээ хамгаалж яв.

3. Хүүхэддээ сайнаар үлгэрлэ.

4. Хүүхэдтэйгээ хамт тоглож наад.

5. Хүүхэдтэй цуг үйл хий.

6. Хүүхэддээ амьдрах ухаан заа.

7. Өөрийнх нь хүч чадлыг хэлж өг.

8. Чих зөөлөнтэй болго.

9. Хүүхдээсээ эрээн барааныг бүү нуу.

10. Хүүхдээ дурсах юмтай амьдарч сурга.

Хүүхдэд цээрлэх 6 зүйл

1. Гашуунаар бүү тэтгэ. Архи дарс гэх мэт согтууруулах ундаа хүүхдийн ой ухаанд муугаар нөлөөлдөг.

2. Амттанаар бүү цатга. Их чихэрлэг зүйл хэрэглэснээр шүд өвдөх чихрийн шижин болон бусад өвчлөлүүд үүсэх магадлалтай.

3. Өнгөнд бүү шунуул. Хүүхдийг багаас нь үнэт зүйл эдлүүлснээс хожим хэтэрхий цамаан болдог.

4. Мөнгөнд бүү шунуул. Хэтэрхий тансаглахаас болгоомжилж, аав ээжийн ариун цагаан буяныг арвижуулан хямгадах

5. Улай бүү үзүүл. Хүүхдэд улай үзүүлэх, элдэв хорон үг хэлэх, хэрэлдэх, зодолдох зэрэг үйлдлийг үзүүлэхгүй байх.

6. Нойронд бүү автуул. Манай ард түмэн ургах нартай уралдан босож ажил төрлөө амжуулдаг. Хэтэрхий их унтах нь цаг хугацаа алдах аюултай. Мөн монголчууд “Унтах идэх нь ихэдвэл уруудахын” шинж ч гэж ярьдаг.

Мөн түүнчлэл монголчуудын хүүхэд хүмүүжүүлэх арга ухаанд:

“Гурав хүртлэх насны хүүхдээ хаан мэт дээдэл.

Тав хүртлэх насны хүүхдийг хатан мэт хайрла.

Таваас дээш насны хүүхэдтэй харцын ёсоор харьц.

Арван гурваас дээш насны хүүхэдтэй найзын ёсоор харьц” гэсэн байдаг ба энэ нь хүүхдийн нас насны онцлогт нь тааруулж харьцаж байх нь хүүхдийн хүмүүжилд ихээхэн нөлөөлдөг гэсэн санааг агуулж байгаа юм.

Eh survalj: Mama.mn

Хүүхдийг дархлаажуулах

2011-11-19T03:04:00.001-08:00

Хүүхэд эхээс төрөхдөө төрлөхийн дархлаатай төрдөг ба энэхүү дархлаа нь аажимаар багассаар нэг нас хүрэхэд дархлаа нь бүр мөсөн алаг болдог байна. Хүүхдийн дархлааг сайжрууласнаараа таны хүүхдийн биеийн эсэргүүцлийг сайжруулж олон төрлийн халдварт өвчинөөс сэргийлдэг байна. Найдвартай дархлаа тогтоохын тулд зайлшгүй вакцин хийлгэх чухал юм. Вакцинаар сэргийлж байгаа халдвар өвчнүүд нь хүүхдийн амь насанд аюултай, хүүхдийг тахир дутуу болгодог өвчнүүд байдаг ба энэхүү дархлааг сэргээх вакцин нь таны хүүхдийг насан туршид нь эдгээр өвчинөөс хамгаалах чадвартай. Энэхүү халдварт өвчнийг дурьдвал:

• Сүрьеэ. Энэ нь хүүхдийн уушги, яс мэдрэл, гэдэс булчирхайг хүнд гэмтээдэг.

• Халдварт саа. Хүүхдийн тархи нугасыг гэмтээж хөдөлгөөний эрхтэнг саажуулснаараа хүүхдийг насан туршид нь тахир дутуу болгодог байна.

• В вируст гепатит. В-вирус нь элгийг хүнд гэмтээж шарлах өвчин үүсгэдэг ба дутуу эмчилсэн тохиолдолд элэг хатуурах, цаашилбал элэгний хорт хавдар үүсэх магадлалтай.

• Сахуу. Энэ нь хүүхдийн гүйлсэн булчирхай өнгөртөн үрэвсэж, амьсгал боогдон хордлогонд ордог.

• Хөхүүл ханиад. Амьсгал мэдрэлд хүчтэй нөлөөлж бөгшүүлж ханиалгадаг.

• Татран. Мэдрэлийн эрхтэнд хүчтэй хордож, таталт үүсэх ба амь насанд аюултай өвчин.

• Улаанбурхан. Амьсгал , зүрх, хоол боловсруулах, мэдрэлийн эрхтнийг хямруулдаг тууралттай халдварт өвчин. Энэхүү өвчинөөр нас барсан хүүхдийн тоо их байдаг.

Тиймээс ээж аав та бүхэн энхрий бяцхан үрсээ дээрх вакцинуудыг заасан хугацаанд хийлгэж байгаарай. Ингээд доорх хүснэгтэнд хүүхдийн вакциныг хэд настайд нь ямар тунгаар хийх ёстойг харууллаа.

Eh survalj: Mama.mn

Хоол идсэний дараа хийж болохгүй зүйлс

2011-11-19T03:02:00.001-08:00

Хүн бүр эрүүл урт наслахыг хүсдэг. Гэхдээ хүмүүсийн өөрсдийн буруутай үйлдлээс болж эрүүл мэндээрээ хохирох явдал нилээдгүй байдаг. Тиймээс бүсгүйчүүд та бүхэнд үр хүүхэд хань ижилтэйгээ эрүүл энх урт удаан наслахыг хүсэн ерөөгөөд дараах энгийн зөвлөмжийг орууллаа. Та гэр бүлээрээ мөрдөөд үзээрээй.

1. Цай бүү уу.

Манай монголчууд тэртусмаа цайгүй бол бараг хоол нь хоолойгоор давдаггүй шүү дээ. Гэтэл цайны ургамалд өндөр хэмжээний хүчиллэг бодисууд агуулагддаг бөгөөд энэ хоол боловсруулах замын эрхтэнд саад учруулдаг байна.

2. Хоолны дараа шууд унтахгүй байх.

Ихэнх хүмүүс хэт орой хоол идэж хооллосныхоо дараа шууд унтах юм уу хэвтдэг. Энэ үед ходоодонд орсон хоол хүнс боловсорч чадахгүйд хүрдэг. Ингэснээр ходоодонд шарх үүсэх үндэсийг тавьдаг байна.

3. Тамхи бүү тат.

Хоол идсэний дараа тамхи татах нь 10 ширхэг тамхийг нэг дор татсантай тэнцэхүйц хэмжээний хорыг таны биед шингээдэг байна. Тиймээс та хоол идсэний дараа тамхи татдаг муу зуршилаасаа яг одоо салах хэрэгтэй. Мөн ингэж тамхи тата нь хорт хавдар үүсгэх магадлалыг ихэсгэдэг байна.

4. Тэлээгээ бүү сулал.

Хүмүүс хоол идээд гэдэс цадсан боловч сэтгэл цадсангүй гээд тэлээгээ суллаж байгаад л идэж гардаг. Ингэж тэлээгээ суллаж байгаад идэх нь гэдэс мушгирч, түгжрэх аюултай байдаг байна.

5. Бүү алх.

Ихэнх хүмүүс хоол идсэний дараа гадуур алхаж хоолоо шингээнэ гэж боддог. Гэвч энэ нь хоол боловсруулах замд саад учруулж хоолны шингэцийг удаашруулдаг байна.

6. Усанд битгий ор.

Хоол идсэний дараа шууд усанд орох нь хөл, гар болон биений цусны урсгалыг ихэсгэдэг ба ингэснээр гэдэс орчимын цусны хэмжээ багасдаг байна. Энэ нь хоол боловсруулах системийн үйл ажиллагааг саатуулдаг байна.

7. Шууд жимс битгий ид.

Бид ямар ч төрлийн жимсийг хоолны дараа шууд иддэг. Ингэх нь мөн л буруу зуршил бөгөөд хоолны дараа шууд жимс идэх нь гэдэс ходоод хийгээр дүүрдэг байна. Жимс идэхдээ хоолноос өмнө 1 цаг, хоолны дараа 1-2 цагийн дараа идэх тохиромжтой байдаг байна.

Eh survalj: Mama.mn

Төрсний дараа хийх боломжтой дасгал хөдөлгөөн

2011-11-19T03:00:00.001-08:00

Жирэмсэн байх үед ихэвчлэн хөх, өгзөг, гэдэс зэрэг хэсгүүдээр нилээд таргалдаг. Гэхдээ жирэмсэн байх хугацаандаа хэр их жин нэмснээс шалтгаалан буцаж хэвийн бие галбиртай орох хугацаа нь өөр өөр байдаг. Ингээд та бүхэндээ төрсний дараа 2-3 хоноод хөнгөн хэлбэрийн дасгал хөдөлгөөнүүд хийх нь буцаад хэвийн жиндээ хурдан ороход тань тус болох болно. Гэхдээ та төрөхийн ямар нэгэн хүндрэлгүй, өөрөөрөө төрсөн тохиолдолд дасгал хөдөлгөөнүүдийг хийх боломжтой гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

1. Нэг гэхэд гараа толгой дээрээ өргөн алгаа нийлүүлж бариад, нуруугаа хотойлгон амьсгал авна. 2 гэхэд бэлтгэх байдалдаа орж амьсгалаа гаргана. 3-4 удаа хийнэ. Үндсэн зогсолт: Өсгийгөө нийлүүлэн өлмий 45 хэмээс багагүй гадагшаа, гараа сул буулгасан, нуруу тэгшхэн байна. Дасгалыг хийхдээ хараа шулуун, толгой дээгүүр, хараа гарын үзүүр рүү харсан байна.

2. Үндсэн зогсолт: Баруун гараараа сандлын түшлэгээс барьж зогсоно. 1 гэхэд зүүн хөлөө урагш нь, зүүн гараа арагш нь өргөнө. 2 гэхэд зүүн хөлөө хойш нь, зүүн гараа дээш нь өргөнө. 3 гэхэд бэлтгэх байдалдаа орно. Дасгалыг 2-3 удаа давтана. Дараа нь зүүн гараараа сандлаа түшээд баруун хөл, баруун гараараа мөн адил 2-3 удаа хийнэ.

3. Дээш харж гараа дэрлэн хэвтэнэ. Гүнзгий амьсгал авч толгойгоо бага зэрэг өндийлгөж амьсгалаа гаргана.

4. Гар их биеийн дагуу шулуун дээшээ харж хэвтэнэ. Хоёр хөлийг зэрэг өсгийгөөр нь гулсуулан татаж өвдгөөр нь нугалан улаар нь тэгш гишгэсэн байдалтай болгоно.

Хөлийг нугалах үед амсгал авч, шулуутгах үедээ гаргана. 3 дахь өдрөөс 2 хөлдөө ээлжлэн хийнэ. Дараа нь 2 rарын хуруунуудыг салгаж дээд зэргээр /чадахгүй болох хүртэл нь/ барина. Мөн 2 гарыг атгаж дээд зэргээр /чангалж чадахгүй болтол нь/ барина.

5. Орон дээр хэвтэж баруун гарыг орныхоо зүүн талын толгойн ирмэгт хүргэнэ. Энэ үед амьсгал авна. Буцаах үедээ амьсгал гаргана. /цээжээ бага зэрэг эргүүлнэ/. Дараа нь зүүн гарыг орныхоо баруун толгойн ирмэгт хүргэнэ. Дасгалыг төрсний дараах 2 дахь өдрөөс өдөрт 8-10 удаа хийнэ.

6. Дээш харж газар хэвтэнэ. Хөлийнхөө улаар газар гишгэн, өвдгөө нугална. Гараа доош унжуулан шулуун байрлуулна. Нуруу бэлхүүсээ өргөлгүй, зөвхөн өгзөг хэсгийг дээш өргөн 8-10 секунд байршилаа хадгална.

7. Өмнөх дасгал шиг хоёр хөлийнхөө өвдгийг хөхөндөө хүргэх хөдөлгөөнийг хийхдээ толгойгоо урагш чадлаараа өргөнө.

8. Дээш харж хэвтээд хөлөө өвдгөөрөө нугалан газар гишгэнэ. Хоёр гар, толгойн хамт урагш зүтгэж өвдгөндөө хүрэх гэж оролдоно. Энэ байрлалд 8-10 секунд тогтоно.

Та хүүхдээ ухаантай болгомоор байна уу?

2011-11-19T02:59:00.001-08:00

Бүхий л эцэг эхчүүд өөрсдийнхөө хүүхдийг ухаантай сайн хүн болгон хүмүүжүүлэхийг хүсдэг. Тиймээс та бүхэндээ хүүхдийг багаас зөв хүмүүжүүлэх, түүнийг хэрхэн зөв дадал зуршилтай болгох талаар энгийн аргуудыг орууллаа.

1. Ямар нэгэн хөгжимийн зэмсэгээр тоглуулж сурга.

Хөгжим тоглож сурах нь хүүхдийн баруун тархийг хөгжүүлэх ид шидтэй ба таны хүүхдийг намуун дөлгөөн хүн болж төлөвшихөд хамгийн ихээр тус болдог зүйл. Судлаачдын үзэж байгаагаар хөгжмийн хичээл нь хүүхдэд оюун ухааны зэрэглэлийг өндөрсгөхөөс гадна ухаалаг зөв сэтгэхэд тусалдаг зүйл гэсэн байна.

2. Хөхний сүүгээр хооллох

Маш олон шинжлэх ухааны судалгаагаар нярай хүүхдийг эхийн сүүгээр хооллох нь бусад төрлийн шим тэжээлт бодисоор хооллосноос хэд дахин илүү шим тэжээлийг хүүхдэд өгөхөөс гадна хүүхдийн дархлалын систем болон оюун ухаанд хүчтэй нөлөөлдөг болох нь батлагдсан.

3. Спортоор хичээллүүл.

Хүүхдийг багаас нь спортод дуртай болгож спортоор хичээлэлүүлэх нь хүүхэд олон хүмүүстэй харилцах сурах, харилцааны талын мэдлэг илүү болохоос гадна бие бялдарын хувьд эрүүл чийрэг бие цогцостой болон өсөн торнидог байна. Мөнтүүнчлэн багаар ажиллаж сурснаар өөртөө итгэх итгэл нэмэгдээд зогсохгүй сэтгэл санааны хувьд тэвчээр хатуужилтай, зоримог шийдэмгий, өөртэй итгэх итгэл хүртэл улам ихээр нэмэгддэг байна.

4. Хүүхдийн тоглоомыг зөв сонго.

Ер нь бол харгис хэрцгий, залхуу хүрмээр, этгээд хийцтэй маш олон тоглоомууд өнөөгийн нийгэмд худалдаалагдах болсон. Харин зарим тоглоомууд нь хүүхдийн бүтээлч байдлыг нэмэгдүүлж, ухаалгаар бодож сэтгэх чадварыг хөгжүүлдэг юм. Хүүдэд ухаан сорьсон тоглоом багаас нь тоглуулах нь хүүхдийн анхаарал төвлөрөлт, аливаа зүйлийг тогтоох чадвар өндөртэй болдог байна. Учир нь утгагүй тоглоомонд шунан тоглуулах бус аль болох сэтгэл хөдлөл болон үгийн сүлжээ, эвлүүлдэг тоглом, логик тоглоомыг тоглуулснаар хүүхдийн сэтгэн бодох, логик сэтгэлгээ хөгжихийн хэрээр ой ухаан сайжирна. Ялангуяа бага насны хүүхдийг тоглоомоор нь дамжуулан ой тогтоолтыг нь хөгжүүлж чадвал хүүхэд өөрөө өөрийгөө хянаж яваандаа тоглох зөв дадал зуршилтай болдог.

5. Хүүхдийг эрүүл зөв хоолло.

Чихэр болон элсэн чихрийн хольц өндөртэй хоол болон таргалуулах магадлалтайгаас гадна чихрийн шижин болон зүрхний өвчин үүсэхэд нөлөөлдөг байна. Харин үүний оронд байгалийн гаралтай эрүүл хооллолт нь хүүхдийн тань оюун ухаан, сэтгэн бодох чадварыг сайжруулна. Энэ бол хамгийн чухал зүйл гэдгийг битгий мартаарай.

Хүүхдийн хоол хүнсэнд аль болох төмөр агуулсанбүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр хэрэглэх хэрэгтэй. Учир нь төмөр нь тархины үйл ажиллагааг сайжруулж, хүчилтөрөгчийг тархинд шууд ирүүлдэг байна. Харин төмрийг дутагдалд орвол хүүхдийн тархины үйл ажиллагаа эрс буурдаг.

Төмрийн агууламж бүхий хоол хүнсэнд тугал, тахианы мах, хонины шарсан элэг, бөөр, какао, өндөгний шар, хясаа, хушны самар, нэрс, үзэм, тоор, сардин загас, шоколад, чанасан вандуй, шош гэх мэт бүтээгдэхүүнийг түлхүү хэрэглэвэл төмрийн дутагдалд орохгүй байж болно.

Хоол хүнсэндээхолестириний хэмжээг анхаарах хэрэгтэй.

Хүний бие махбодод холестириний гүйцэтгэх үүрэг асар их бөгөөд ой санамж, мэдрэлийн системийн ерөнхий байдал цусан дахь холестиринээс ихээхэн хамаарна. Цусан дах холестирины хэмжээ ихсэнээс болж зүрх судасны систем гэмтэх, энэ нь цусанд нөлөөлж тархины цусан хангамж буурдаг. Үүнээс болж тархины үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай тэжээлийн бодис багасч, санах ой тогтоолт буурч, оюун ухаанаа төвлөрүүлэх чадвар буурна.

6. Та хүүхдээ юу сонирхолыг сайтар ажигла. Түүнийг нь хөгжүүл.

Эцэг эхчүүдийн ихэвчлэн хүүхдийнхээ сонирхолыг бус харин өөрийнхөө сонирхолыг хүүхэддэ тулган шаардах нь элбэг байдаг. Харин үүний оронд эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ өөрийнх нь бодол, сонирхолыг дэмжиж тусалж байх нь хамгийн чухал юм. Тиймээс хүүхдийнхээ сонирхол, чадвар, дуртай зүйлийг нь сайтар ажиглан түүнийг нь дэмжин хөгжүүлээрэй. Суут хүн бүхэн өөрийн хүсэл сонирхлын дагуу аливаа зүйлийг бүтээсэн байдаг шүү дээ.

7. Ном сайн уншуул.

Өнөө үед техник технологийн дэвшилээс үүдэн эцэг эхчүүд хүүхдүүдэдээ ном авч өгөхийн оронд компьютер тоглоомыг чухалчилдаг болсон. Энэ маш буруу зүйл бөгөөд хүүхдийг чөлөөтэй сэтгэх, хийсвэрлэн бодоход саад болдог байна. Харин ном унших нь оюун ухааныг хөгжүүлээд зогсохгүй ургуулан, аливаа зүйлийг төсөөлөн бодоход хамгийн сайнаар нөлөөлдөг. Тиймээс хүүхдээ номын дэлгүүрээр дагуулж яван дуртай номыг нь худалдан авч өгч ном унших хүсэл сонирхолыг нь үргэлж хэвээр хадгалж байх хэрэгтэй.

8. Хүүхдэдээ өглөөний цайг нь заавал уулга.

Өглөө бүр тогтмол өглөөний хоолоо идэж байсан хүүхэд оюуны өндөр чадвартай байдгаас гадна анхаарал төвлөрөл сайтай байдаг гэдгийг нотолсон. Мөн аливаа зүйлийг бусад хүүхдүүдээс хэд дахин хурдан сурдаг гэнэ. Тиймээс хайртай хүүхдүүддээ өглөө бүр зүсэм бялуу идүүлж, аяга сүү уулгах заншуулаарай.

9.Юм бичүүл.

10. Хүүхдийнхээ хором бүрийг үр ашигтай өнгөрүүл.

Хүн дунджаар 200 гаруй цагийг тээврийн хэрэгсэлд, амьдралынхаа ихэнх цагийг унтаж

10. Хүүхдийг хөдөлгөөнтэй байлгаж цусны эргэлтийг сайжруул.

11. Хэл сурга.

12. Хүүхдийнхээ мэдлэгийг байнга хуваалцаж байх.

13. Хүүхдийг зөв байрлалд зөв унтахад нь анхаар.

Хүний биеийн болон оюун ухааны чадамж нь зөв унтаж амрахаас ихээхэн шалтгаалдаг. Байнгын дутуу нойртой явснаас хүүхдийн сэтгэн бодох чадвар буурч, ой санамж мууддаг гэдэг нь бүгдэд тодорхой бөгөөд дутуу нойртой хүн сэтгэх нь багасч зөвхөн механик үйлдэл л хийж чаддаг байна. Тийм учраас хүүхэд яагаад дутуу нойртой байгаа шалтгааныг нь олж эрүүл мэндэд нь зайлшгүй анхаарах хэрэгтэй.

Гоо үзэсгэлэнтэй байх энгийн аргууд

2011-11-19T02:57:00.001-08:00

Хүн бүр л залуу сайхан харагдахыг хүсдэг. Тэртусмаа эмэгтэй хүн тэгш бие бялдар, өнгөлөг сайхан арьс үстэй болохыг хүн бүр л нууцхан мөрөөддөг байх. Гэтэл сайхан харагдахын тул цаг зав, мөнгө төгрөг хэрэгтэй болно. Харин бид бүсгүйчүүд та бүхэндээ зориулж хамгийн энгийн аргаар гоё сайхан харагдах нууцаас дэлгэж байна.

Үүнд:

1. Та үргэлж залуугаараа байхыг хүсэж байвал лууван ид, эсвэл луувангийн шүүс уух хэрэгтэй.

2. Хятадууд яагаад урт насалдаг гэж бодож байна. Тэд сармисыг хоол хүнсэндээ ихээр хэрэглэдэг байна. Сармис нь хүний эд эсийг шинэчилж, үрчлээ суухаас сэргийлдэг ба эрүүл мэндэд ч тустай бүтээгдэхүүн юм. Харин сармис хэрэглэсний дараа амнаас гарах эвгүй үнэрийг улаан лиш цэцгийг зажилах хэрэгтэй шүү.

3. Хэрвээ таны нүүрэн дээр батга гардаг бол өдөрт 2-3 цайны халбага улаан буудайг хоол хүнсэндээ хэрэглэх нь үр дүнтэй.

4. Ямар ч эмэгтэй гялалзсан торго мэт хөнгөн зөөлөн үстэй болохоос татгалзахгүй байх. Тэгвэл та 1 литр сүүнд 2 өндөг хольж үсэндээ түрхэж хэсэг байлгаад, сайн зайлж угаавал таны үс гялалзсан зөөлөн болох болно.

5. Биеийн алжаал тайлагдаж сайн амарвал биеийн арьс сэргэж тайвширч өнгөлөг болдог байна. Үүний тулд рашаан буюу /эрдэс давстай / усаар арьсандаа иллэг хийх хэрэгтэй.

6. Эмэгтэй хүний насыг хүзүүнээс нь уншдаг гэдэг. Бүсгүй та хүзүүнийхээ арьсыг сайхнаар нь хадгалахыг хүсвэл дэргүй унтах хэрэгтэй. Дэргүй унтах нь хүзүү хөшихөөс хамгаалж, хүзүүнд үрчлээ суухаас сэргийлэхээс гадна давхар эрүүг арилгахад тустай.

7.Эмэгтэй хүний гоё сайхан байх зүйлийн нэг бол зайлшгүй хуруу, хумс юм. Хумсыг удаан хугацаагаар будсанаас болж хумс хатуурах, өнгөгүй болж шарлах, цагаан толботой болдог. Үүнээс сэргийлэхийн тулд чидун жимсний тос, нимбэгний шүүс хийсэн бүлээн усанд гараа хэсэг дүрэх нь үр дүнтэй. Мөн ургамалын тосыг бүлээсгэж байгаад хумсаа дүрх хэрэгтэй.

8. Арьсыг залуу харагдуулдаг нэг зүйл бол лууван нухашыг зөгийн балтай холиод маск хэлбэрээр нүүрэндээ тавьж болно.

9. Тараг, жүржийн шүүс холиод нүүрэндээ маск тавь. Нүүр тань цэвэрхэн болохоос гадна амрах болно.

10. Та батгатай бол цэцэгт байцааны навчийг чидун жимсний тос ба / оливын тос/тостой хольж, миксерт нухаад батгатай газраа түрх.10 минут байлгасны дараа бүлээн усаар зайлж угаа.

11. Таны шүд шарлаж, толбо тогтоод байгаа бол нимбэгний хальсны үйрмэгийг, давстай усанд хийгээд өдөрт нэг удаа шүдэндээ түрх, мөн гүзээлзгэнэ их идэж байгаарай.

12. Төмс зүсч эсвэл үрээд самбай даавуунд боогоод нүдэн дээрээ 15-20 минут тавибал нүдний эргэн тойрон дахь үрчлээс алга болно.

13. Нүүрээ угаасны дараа мөсөөр арчвал нүх сүвийг хаадаг. Дараа нь та чийгшүүлэгчээ түрхээрэй.

14. Шампуниа алимны шүүстэй хольж хэрэглэвэл үс хагтуулдаггүйгээс гадна үсийг гялалзсан өнгөтэй болгодог.

15. Та тослог арьстай бол алим нухаж, зөгийн балтай холиод нүүрэндээ түрхэх нь арьсанд сайн.

16. Таны үс хуурай, хугарамхай бол сүүнд 1 өндөг хольж хөөсөртөл нь хутган хуйхандаа түрх. 5 минутын дараа сайн зайлж угаарай.

17. Өрөөний дулаантай усаар гар нүүрээ угааж байгаарай. Өвөл гар нүүрээ хүйтэн усаар угаах нь зохимжтой.

18. Та эрүүл буйлтай, цагаан шүдтэй байхыг хүсч байвал шүдээ угаахын өмнө сойзондоо давс үр.

19. Урьдаас нарийн зүсч бэлтгэн, хөргөгчинд хийсэн өргөст хэмхийг нүдэн дээрээ тавих нь нүдийг амраадаг.

20. Амархан хугардаг хумсаа хатуу болгохын тулд лавантын тос түрхээрэй.

Бүсгүй та арьсаа хэрхэн өнгөлөг, гэрэлтсэн, толигор болгох вэ?

2011-11-19T02:53:00.001-08:00

Нүүрээ цэвэрлэ: Нүүр цэвэрлэгч сүүн шингэнээр нүүрэндээ аажим аажмаар доороосоо дээш чиглэлтэ нүүрээ усаар угаана.
Цусны эргэлтээ сайжруул : Бүлээн усанд эмчилгээний ургамлын гаралтай анхилуун үнэртэй тос дусаагаад сайтар хутгана. Зөөлөн даавууны тусламжтайгаар энэ холимогийг нүүрэндээ түрх. Даавуугаараа 4-5 удаа нүүрээ дарж сайтар шингээнэ. Ингэснээр цусан хангамж сайжирч өгөх болно.
Гуужуулагч хэрэглэ : Тогтмол гуужуулагч хэрэглэвэл нүүр толигор болж, арьсанд хийх эмчилгээг илүү үр дүнтэй болгоно.
Нүүрэндээ маск тавь : Нүүр арчилгааны хамгийн чухал нэг хэсэг бол маск тавих юм. Тэр дундаа шавар маск нь битүүрсэн нүх сүвийг нээж, арьсыг толигор болгодог. Харин усан маск нь арьсыг чийгшүүлж өгдөг.
Тэжээлийн тос түрх : Хамгийн сүүлд нүүрэндээ тэжээлийн тос түрхэж нүүрний арьсаа зөөлөл.
Эрт унт : “Их унтдаг охид хөөрхөн байдаг” гэж ортой үг. Хэрвээ та арьсаа амрааж, тухайн өдрийн бухимдал, стрессээ тайлахгүй бол үрчлээний эсрэг хичнээн их мөнгө гарздаж, гоо сайхны бараа аваад нэмэргүй. Арьсаа амрааж, алжаалаа тайлахад 6-8 цаг сайхан унтах хэрэгтэй.
Тайван бай : Бухимдаж, стрессдэх нь хөгшрөлтийг түргэсгэдэг. Стресстэй тэмцэх хамгийн баатарлаг арга бол бясалгал… Өдөрт хийх хэдхэн амархан дасгал ч гэсэн таны цусны эргэлтийг сайжруулж, хүчилтөрөгчийн солилцоог нэмэгдүүлж, таныг бухимдлаас гаргана.
Насандаа тохируулж тур : 30 насандаа жин хас, гэхдээ хацраараа буцаж таргалж болохгүй. Харин эсрэгээрээ хонхорхой хацар хүнийг настай харагдуулдаг. Иймээс хэт их жин хасахаас болгоомжил.
Хэт халуун, хэт хүйтэн орчинд бүү ор : Хүний арьс гэнэтийн цочролд дургүй. Гадны хүйтэн орчноос дулаан гэрт орох, кондишнтой офисоос өдрийн халуун наранд гарах зэрэг нь хүний арьсыг цочроодог. Орчин өөрчлөгдөх тусам хүний арьс дасан зохицох гэж нэлээдгүй энрерги зарцуулдаг.
Чихэрлэг зүйлсээс зайлсхий : Хэтэрхий их шоколад идэх нь арьсанд үрчлээс суулгадаг аюултай.
Арьсаа чийгшүүл : Чийг бол арьсыг чийглэг, булцгар харагдуулахад чухал үүрэгтэй. Унтлагынхаа өрөөнд агаар чийгшүүлэгч эсвэл шөнө унтахдаа дааран дээрээ нойтон алчуур тавьж хоно.
Үрчлээсээ массажаар тэнийлгэ : Арьсаа эрүүл, залуу байлгахын тулд тассаж хийж байх хэрэгтэй.
Гүйгээд хэрэггүй, алх : Хүнд дасгалууд хүний биеийг ядраагаад зогсохгүй, арьсыг цочроодог байна. Иймээс алхах, зөөлөн хөдөлгөөнүүд илүү ач тустай байдаг байна.

Таримал цэцэг, ургамал нь арьсыг бохирдлоос хамгаалдаг : NASA-гийн хийсэн судалгаагаар гэртээ 15 төрлийн таримал цэцэг, ургамалтай байсан тохиолдолд гэрийн агаарыг цэвэрлэдэг болох нь тогтоогджээ.

Арьсны гоо сайханд хооллолт чухал үүрэгтэй.

Арьсыг толигор уян хатан , зөөлөн байлгахад хооллолт хамгийн чухал зүйлүүдийн нэг юм. Тэр ч байтугай арьсыг эрүүл мэндийн толь гэдэг шүү дээ. Та бие эрүүл саруул байж эрүүл хоол хүнс хэрэглэнэ гэдэг нь таны арьс төдийн чинээ өнгөлөг толигор байна гэж ойлгож болох юм.

Хооллох зуршил бол хүний эрүүл мэндийн байдлыг тодорхойлогч чухал хүчин зүйлүүдийн нэг мөнөөс мөн. Хэдийгээр бид арьс арчилгаандаа ихээхэн анхаарч гоо сайхны бүтээгдэхүүнээс аль болох сайныг нь сонгож хэрэглэхийг хичээдэг ч хоол тэжээл хэмээгч хүчин зүйлийг тоохгүй байж болохгүй. Учир нь энэ бол арьсыг тань сайхан байлгах хамгийн хямд төсөр аргын нэг юм. Зарим бүтээгдэхүүнд агуулагддаг витамин, антиоксидантууд нь арьсны бүтцийг сайжруулж, нарны хэт ягаан туяаны хорноос хамгаалж түүгээр ч зогсохгүй хөгшрөх явцыг удаашруулдаг байна.

Гүзээлзгэнэ - Энэхүү жимс С витаминаар баялаг бөгөөз чөлөөт радикалуудтай тэмцэж, коллагены нийлэгжилтэнд оролцдог шинж чанараараа хөгшрөлтийн эсрэг олон тосны найрлаганд ордог байна. Үүнээс гадна гүзээлзгэнэ нь найрлагандаа витамин К, В5, В6, фолийн хүчил, кали, зэс, магни агуулдаг.

Грек самар буюу хушга -Түүний найрлаганд Омега-3 тосны хүчлүүд, витамин Е болон арьсыг уян хатан, өнгөлөг байлгахад шаардлагатай тэжээлийн бодисууд их хэмжэгээр агуулагддаг болохоор хоолныхоо цэсэнд байнга байлгах шаардлагатай.

Бүйлс самар нь маш их хэмжээний уураг агуулдаг, хүний биед ашигтай тэжээллэг бодисуудын юугаар ч сольшгүй эх үүсвэр юм. Түүнчлэн арьс арчилгаанд чухал шаардлагатай цайрыг их хэмжээгээр агуулдаг. Хүний биед цайр дутагдвал гормоны өөрчлөлтөнд ороод зогсохгүй батга гаралт ихсэх шалтгаан болдог ажээ. Цайрыг хангалттай хэмжээгээр хэрэглэж байвал батга гарахаас урьдчилан сэргийлж, булбарай, толигор арьстай болгодог байна.

Лууван -Энэ бол арьсыг сайхан байлгахад тустай хүнсний ногооны нэг. Тэрээр бета-каротин болон ликопины эх үүсвэр бөгөөд хоол хүнсэндээ тогтмол хэрэглэснээр арьсыг нарны хэт ягаан туяаны нөлөөллөөс хамгаалдаг. Луувангийн найрлаган дахь тэжээллэг бодисууд нь амархан шингэдэг учраас бета-каротиныг витамин А болгоход хялбар байдаг. Гэхдээ илүү сайн шингээхийн тулд бага зэргийн тос /сайн чанарын/-той хамт хэрэглэх нь зүйтэй.

Цагаан идээ. Эдгээр нь өө сэвгүй арьстай байхыг хүсдэг хүмүүсийн хоолны цэсэнд чухал байр суурь эзэлдэг. Найрлагандаа их хэмжээний Са, уураг агуулагддаг учир арьсанд сайн нөлөө үзүүлдэг. Кальци дутагдвал ясанд хөгшрөлт хурдан явагддаг. Түүнээс гадна тараг, сүүнд агуулагддаг сүүн хүчил нь түрхэж хэрэлэхэд ч арьсыг толигор болгодог шидтэй.

Загас.Загасыг хоолныхоо цэсэнд оруулах зайлшгүй шаардлагатай хүнсний бүтээгдэхүүн юм. Нэгдүгээрт түүнд агуулагддаг Омега-3 хэмээх тосны хүчлүүд нь үрэвслийг намдаадаг болохоор арьсны хэд хэдэн асуудлыг шийдвэрлэдэг байна.

Хоёрдугаарт, зарим төрлийн загас, тухайлбал туна загас нь эсийн гэмтлээс урьдчилан сэргийлдэг Селен гэдэг загас нь эрдэс бодисоор маш баялаг байдаг.

Бүсгүй та мөнхийн гоо үзэсгэлэн

2011-11-19T02:51:00.001-08:00

Бүсгүй хүний гоо сайхан байдал,төгс гоолиг бие энэ бүхэн нь байгаль эхээс бүсгүй хүн бүрт өгсөн хамгийн том бэлэг юм. Эмэгтэй хүн бүр эхээс төрөхдөө төгс сайхан бие бялдар , гоо үзэсгэлэнтэй төрдөг байна. Харин амьдралын буруу хэв маягаас үүдэн биеийн хэлбэр галбир алдагдаж, арьс үсээ буруу арчилснаас болж арьс үсний өнгө гуддаг байна. Тиймээс бүсгүйчүүд минь төрлөхийг гоо үзэсгэлэнгээ хадгалахын тулд үнэтэй гоо сайханы салон, үнэтэй гоо сайханы бүтгээгдэхүүн шаардлагагүй. Харин та өөрөө өөртөө санаа тавьж жаахан л зав гаргахад хангалттай юм. Ингээд та бүхэндээ мөнхийн гоо үзэсгэлэнгийн бяцхан нууцаас дэлгэе.

Сайхан хөлтэй болох нууцаас…

• Усанд орохынхоо өмнө гуя өгзөг хавьцаа үүссэн целлюлит буюу чулуужсан өөхийг хайлуулж багасгах, цусны эргэлтийг сайжруулахын тулд арьсаа зориулалтын сойжоор сайтар үрэх

• Зориулалтын арьс зөөлрүүлэгч тостой бүлээн ваннтай усанд амарч, арьсаа зөөлрүүлэх

• Биеэ чийгшүүлж, хөлийн шагай хэсэгт хүртэл чийгшүүлэгч тосоор массаж хийх

• Жимсний охьтой тэжээлийн тосоор хөлийн өсгий, хуруунуудыг тосолж тосоо сайтар шингээгээд даавуун оймс өмсөх.

Бүсгүй та нарийнхан бэлхүүстэй болохыг хүсвэл дараах дасгалын дагаад хийгээрэй.

1. Тохой өвдөг. Хөлийн хооронд мөрний хэмжээтэй зай авч зогсоод гараа шилэндээ аваад тохойгоо аль болох хойш нь болго. Энэ байдлаас нэг гэхэд биеэ хажуу тийш сайтар эргүүлэнгээ урагш сайтар тонгойж тохойгоороо өвдгөндөө хүрэнгүүт баруун тохойгоор зүүн өвдөгт, зүүн тохойгоор баруун өвдөгт хүргээд амьсгаагаа гарга. Өвдгөө хэрхэвч нугалж болохгүй. Хоёр гэхэд тохойгоо огцом хойш болгон дээш өндийгөөд амьсгал авна. Гурав гэхэд тонгойж зүүн тохойгоороо баруун өвдөгт хүрэх байдлаар дасгалыг 10-20 удаа давтана.

2. Хажуу тийш налах. Зүүн хажуугаараа сандал уруу харж нэг алхамын зайд зогс. Зүүн хөлөө нугалалгүй сандал дээр тулаад нэг гэхэд доош тонгойн баруун гарын хуруугаар зогсож буй баруун хөлд хүр гэхэд дээш өндийнө. Гурав гэхэд зүүн хажуу руугаа тонгойн гарынхаа хуруугаар сандал тулсан зүүн хөлийн уланд хүрч дөрөв гэхэд дээш болно. Дасгалыг 5-10 удаа давтаад бэлтгэх байдлаа солин баруун хөлөө сандалд тулаад нөгөө тал руугаа 5-10 удаа давт.

3. Хөлөө зөөх. Дээш харж хэвтээд гараа тохойгоор нугалж алгаар нь доош харуулан тавьж гар дээрээ өндийнэ. Баруун хөлөө өвдгөөр нугалан гуяа эргүүлэн зүүн тийш болгоод өвдгөө шаланд хүргэ. Зүүн хөлөө шулуун байлгана. Дараа нь өвдгөө аажмаар тэнийлгэн бэлтгэх байдалдаа орно. Мөн зүүн хөлөөрөө дасгалыг хийх ба тус бүр 10-15 удаа тав.

4. Аарцгаар тойрог хийх. Хөлийн хооронд мөрний хэмжээтэй зай авч улаа хооронд нь зэрэгцүүлж гараа гуян дээрээ байрлуулж зогсоно. Тэгээд аарцгаараа урагшаа баруун тийш хойш зүүн тийш гэх мэтээр тойрог хөдөлгөөн хийнэ. Дараа нь эсрэг чигт хийх ба тус бүрт 5-10 удаа хийнэ.

5. 5. Аарцгийг зугуу эргүүлэх. Хөлөө алцийлган шалан дээр сууж гарыг урагш сунган мөрний орчим ав. Биеэрээ зүүн тийш аажим эргүүлж, дараа нь мөн түүнчлэн биеэ баруун тийш эргүүлнэ. Ингэж зургаан удаа эргүүлээд, дээш харан хэвтээд булчингаа сулла. Дасгалыг 3-4 удаа хийнэ.

6. Хэвтэх байдлаас хажуулдах. Зүүн хажуугаараа хэвтээд зүүн хөлөө өвдгөөр бага зэрэг нугалан үл мэдэг урагш тавьж баруун хөлөө шулуунаар нь зүүн шагай дээр тохно. Хоёр гараа тохойгоор нугалан алгаа хавсран шалан дээр тулж духаа дээр нь тавь. Энэ байдлаас нэг гэхэд зүүн гараа нугалан хэвээр нь толгой дээр өргөн босож суун баруун гараар зүүн хөлийн шагайнаас барина. Баруун гар шулуун байна. Анх эхлээд шагайндаа хүргэхгүй бол сэтгэлээр унах хэрэггүй. Дасгалыг хийх дутам бие чинь уярч төвөггүй болно. Хоёр гэхэд хажуугаараа хэвтэж толгойгоо алган дээр тавь. Дасгалаа хийх үедээ жигд амьсгална. Дасгалыг эхлээд гурван удаа дараа нь 10 хүргэ. Yүний дараа нөгөө хажуу талаараа эргэж хэвтээд дахин 3-10 удаа хий.

Бага насны хүүхдийн шүдийг хэрхэн арчлах вэ?

2011-11-19T02:46:00.001-08:00

Монголчууд бид “Шүд эрүүл бол бие эрүүл” гэж ярьцгаадаг. Бага насны хүүхдийн сүүн шүд хэдий чинээ эрүүл ургана төдий ясан шүд ургахад сайнаар нөлөөлдөг байна.

Манай эцэг эхчүүд хүүхдийн сүүн шүдийг дахин ургах юм чинь гээд нээх их ойшоодоггүй. Энэ нь үнэхээр буруу зүйл юм. Тиймээс хүүхдийн сүүн шүдийг сайтар арчилж хамгаалж байх нь чухал юм.

Хүүхэд 3 нас хүрэхэд сүүн шүд нрь шүдэлж доороо 10, дээрээ 10 шүдтэй болсон байдаг.

Яагаад сүүн шүдийг хамгаалах ёстой вэ?

• Хүүхдийн шүд хорхойтвол маш хүчтэй өвддөг

• Хорхойтсон сүүн шүдийг авахад араанууд нь урагшаагаа түрж ургах ба ясан шүд ургах зай багасах бөгөөд байнгын шүд \ясан шүд нь\ далий мурий, давхар үзэмж муутай ургадаг байна.

• Өвдөж хорхойтсон сүүн шүд нь ясан шүдний ургалтанд муугаар нөлөөлөх ба байнгын шүдийг гэтээж өвчилүүлдэг байна.

• Хорхойтсон сүүн шүд нь маш их бактеритай байдаг тул ясан шүдэнд халдварладаг байна.

• Мөн түүнчлэн шүд өвчилсний улмаас хүүхдийн шүдийг авснаас болж зарим үгийг буруу хэлэх гэх мэт хэл ярианы хөгжилд муугаар нөлөөлдөг

• Шүдний буруу гаж хөгжилөөс үүдэн хүүхдийн эрүү нүүрний хэлбэр төрх нь алдагддаг гэх мэтчилэн сөрөг үр дагаварууд гардаг байна.

Тиймээс хүүхдийн сүүн шүдийг багаас зөв зүйтэй арчлах нь чухал юм.

Сүүн шүдийг хорхойтоос хамгаалах

• Хүүхдийн сүүн шүд 6 сартайгаас эхлэн ургадаг ба энэ үед хүүхэд хөхөө хөхөж байдаг тул өдөр шөнөгүй хөхүүлэхээс зайлсхийх хэрэгтэй ба учир нь хөхний сүүнд нян үүсгэдэг кариес их хэмжээгээр агуулагддаг байна.

• Хоол хүнсийг амаараа дамжуулан өгөх нь хүүхдийн аманд кариесын нянг халдваруулдаг байна. Үүнээс үүдэн хүүхдийн шүд хорхойтох эх үүсвэрийг тавьдаг байна.

• Бага насны хүүхдэд аль болох чихэр болон чихэрлэг зүйлсийг бага өгөх хэрэгтэй. Учир нь хүүхдийн шүд цоорход нөлөөлдөг байна. Хэрвээ хүүхдэд чихэр өгөх бол хоолны дараа өгөх нь тустай байдаг. Чихэр печень зэрэг чихэрлэг болон зөөлөн хоол хүнс хүүхдэд идүүлэх нь хүүхдийн шүлсийг өтгөрүүлж шүдэнд илүү их нян бактери хуримтлагдаж үржих таатай орчинг бүрдүүлдэг байна.

• Ер нь хүүхдэд гадаад дотоодын болсон болоогүй чихэр шоколад өгч байхаар монголынхоо цагаан идээ тараг сүүг өгч байх нь хэрэгтэй ба цагаан идээг чихэргүй идүүлж сургах чухал юм.

• Хүүхдэд аль болох зажлууртай хатуу ааруул, ээзгий идүүлж эрүүний булчнинг нь сайтар хөгжүүлэх хэрэгтэй. Ингэж зажлуур ихтэй хоол хүнс хэрэглэх нь шүлсний ялгаралыг сайжруулж шүдийг сайтар цэвэрлэж чаддаг байна.

Хүүхдийн шүдийг угаах

• Хүүхдийн шүдийг 6 настай хүртэл та өөрөө угааж өгөх хэрэгтэй. 6-8 нас хүртэл түүнийг шүдээ угаахад туслах хэрэгтэй бөгөөд 9 настайгаас нь эхлээд хүүхдийн шүдийг бие угаалгаж сургах хэрэгтэй.

• Хүүхдийн шүдийг ургаж эхэлснээс хойш хүүхдэд зориулсан зөөлөн сойзоор, зориулалтын хүүхдийн оогоор угаах хэрэгтэй

• Хүүхдийн шүдийг хоол идсэний дараагаар өдөрт 2-оос доошгүй удаа угаах хэрэгтэй

• Хүүхдийн шүдийг нэг удаа угаахдаа 2-оос доошгүй минут угаах ба хүүхдийн хэлийг оогүй сойзоор нь хойноос нь урагш сойздох хэрэгтэй

• Хүүхдийн шүдний сойзыг хамгийн багадаа 3-4 сарын дотор сольж байх нь чухал

• Хүүхдийн шүдийг байнга ажиглаж байх ба 3 сард нэг удаа мэргэжилийн эмчид үзүүлж байх хэрэгтэй.

• Унтахын өмнө хүүхдийн шүдийг угаасны дараа түүнд хоол хүнс идүүлэхгүй байх хэрэгтэй.

Бага насны хүүхдийн даахь үргээх монгол уламжлал

2011-11-19T02:44:00.001-08:00

Монголчууд эрт дээр үеэс л бага насны хүүхдийнхээ онгон даахыг хүндэтгэлтэйгээр үргээдэг ёс заншилтай байсан бөгөөд одоо ч энэхүү уламжлалаа хадгалсаар ирсэн ард түмэн билээ. Эрэгтэй хүүхдийн үсийг сондгой, эмэгтэй хүүхдийн үсийг тэгш настайд нь нялхын үсийг нь авдаг байна. Үүнд сондгой тоог арга, тэгш тоог билэг гэж бэлэгддэгтэй холбоотой юм. Мөн хүүхдийн үсийг авахдаа идээ цагаа бэлдэж тэртусмаа цагаалгыг \үзэмтэй аарц, сүүтэй цагаан будаа \заавал бэлдсэн байх нь чухал бөгөөд айл хотол, хамаатан сандангаараа цугларч ирсэн бүх зочид цагаалганаас амсаж найрыг эхлүүлдэг байна. Монголчууд хүүхдийнхээ даахийг авах жил “бугын дуунаар бүстэй хүүхдийн үсийг, хөхөөн дуунаар бүсгүй хүүхдийн үсийг авна” гэж хот айлаар цугларч хотондоо сан тавиад төрөл садангаараа цугларч даахь авах зан үйл ёслол эхэлдэг ёстой байсан байна.

Мөн халх, дөрвөд, баяд, мянгад, хотгойд ястанд хүүхдийн үс авахад өвөг эцэг, эцэг нь эсвэл тухайн ёслолд оролцож буй хамгийн өндөр настай хүндтэй хүн, буриадад хүүхдийг эх барьж авсан буюу хүйг боож авсан эх нь эхэлж үсэнд хутга хайч хүргэн ёсолдог байна. Тэгэхдээ найрын ахлагч ” За одоо хүүгийнхээ /охиныхоо/ даахийг үргээе” гэж хэлэхэд баруун хойт талд сууж буй хамгийн хүндтэй хүн эхэлж хүүхдийн үсэнд модон хутгаар хүрч дараа нь хадаг зүүсэн хайчаар туг үс хяргаж аягатай сүүнээс хүүхдэд амсуулж магнайд нь мөн түрхээд ерөөл бэлгийн үг хэлдэг. Ингээд зочдын урдуур хүүхдийг нар зөв тойрон өнгөрүүлэхэд тэд хэсэг үс хайчлах ба эх нь сэвийг нь авч хадганд боодог. Мөн хүүхдийн даахь /өрөвлөг/ үргээж байх үедээ хүн бүр хүүхдэд бэлэг өгч :

Урт настай

Удаан жаргалтай

Аавдаа аятай

Ээждээ тустай

Төр улсдаа зүтгэлтэй

Түмэн олны манлай болж яваарай

гэх мэтээр хүн бүр амьдрал нь сайн сайхан байх бэлэгдэж , аав ээж төрөл төрөгсөддөө ачлал эвээлтэй сайн хүн болохыг ерөөн ерөөлийн үг хэлдэг байна.

Ийнхүү хүүхдийн үсийг авахдаа эрэгтэй хүүхдэд тэвэг, эмэгтэй хүүхдэд 2 хөхөл хэлбэрийн үс үлдээдэг нь хуучны ойлголт ёсоор төрийн хар хүн гэрийн эх хүн болохыг бэлэгдсэн заншил юм.

Халхчуудын даахь үргээх найрлах заншил нь голдуу зуны дунд сар, намарт шинийн 8,15-нд, даваа, баасан гарагт хүүхдийн даахь авах зан үйлт ёслолыг хийх хамгийн тохиромжтой гэж үздэг байна. Харин пүрэв гарагийг “хүний хишиг өдөр” хэмээн үзэж хүүхдийн үс даахь үргээхийг цээрэлдэг байжээ. цээртэй байжээ.

Мөн зарим айлууд хүүхдийнхээ үсийг авах өдрөө багахан хэмжээ наадам хийдэг байна. Айл хотол, хамаатан садаан, нутаг усаараа цугларч байгаад даага уралдуулж, бөх барилдуулах зэргээр нутаг усаараа хамтдаа баярлаж цэнгэдэг байна. Хүүхдийн найранд очсон хүн хүүхдэд гарын бэлгээ өгч хүүхдийн баярлуулдаг байна. Мөн монголчууд дээр үеэсээ хүүхдэд халуун хошуутай хэмээн бэлэгшээж хонь, малыг амалдаг байсан байна.

Хүүхдийн үсний найранд дараах байдлаар ерөөл хэлдэг байна. Үүнд:

Хүүхдийн үс даахь авах ёслолын ерөөлд зан үйлийг тусгасан хүүхдийн ирээдүйг бэлгэдсэн агуулгатай үг хэллэг олон байдаг. Жишээлбэл:

Энхрий бяцхан хүүгийнхээ

Онгон хонгор даахийг нь

Өдөж баясгаж авсны

Найр цэнгэл баяр бэлэг болгож

Намирсан их хадгаа дэлгээд

Нандин идээнийхээ дээжийг өргөөд

Найрын олны өмнө

Намайг бэлэг барь гэлээ

хэмээн ерөөлч уг найранд ерөөл хэлэх болсныхоо учрыг айлтгаад,

Ган цагаан хайш

Гавшгай цагаан тонгоргийг бэлдээд

Алтай хайчны амыг нээж

Амь насыг нь даатгаж

Мөнгөн хайчны амыг нээж

Мөнх насыг нь даатгаж

Ган хошуутай

Алтан бариултай хайчаа

Гар мутар бүрийдээ

Дамжуулан үргээж

Гарсан төрсөн нас буяныг нь

Уртасгаж өргөөд

гэх мэтээр хүүхдийн онгон даахь үсэнд хамгийн анхлан хүндэтгэлтэйгээр хүрсэн учрыг үзүүлсэн байдаг. Мөн түүнчлэн:

Баруун талын шанаанаас

Эхэлж үргээхэд

Бадамлянхуа цэцэг

Дэлгэрч байгаа мэт

Зүүн талын шанаанаас нь

Авч үргээхэд

Зүйл бүрийн эрдэм

Цацарч байгаа мэт

Орой дээрээс нь авч үргээхэд

Ой билэг нь хурцадаж

Оюун ухаан нь нэмэгдэж байгаа мэт хэмээн ерөөдөг байна.

Тухайн зан үйлийн ёслол бол хүүхдэд сайн сайхныг бэлгэдсэн зориулалттай гэсэн санааг ерөөлд тодчилон шүлэглэсэн байдаг. Үс /даахь/ авах, өрөвлөг үргээх ёслолын ерөөлийн төгсгөлд хүүхдийг урт насалж элбэг баян аз жаргалтай амьдрахыг аливаа ерөөлд түгээмэл байдаг тогтмол хэлбэрээр ерөөдөг боловч зарим ерөөлд

Эрхэм хайртай хонгор хүүгий нь

Эцэгийн билгийг ярихад

Номд мэргэн

Нойрт сэргэг

Үйлэнд уран

Үгэнд цэцэн

Хуулинд шударга

Хуримд цовоо

Дайнд баатар

Далайд усч

Галд халдаггүй

Галавт шантардаггүй

хэмээн эр хүний хамаг сайхан шинжийг эцгээсээ өвлөн авахыг бэлгэдсэн байх буюу эсвэл

Энхрий бяцхан хүүгийн

Оройн сэв нь

Онгон буурал болж

Хөхөлийн сэв нь

Цал буурал болж

гэх мэтээр урт удаан наслахыг ерөөсөн санааг үс /даахь/ авах зан үйлтэй холбогдсон уран дүрслэлээр илэрхийлсэн байдаг.

Үс авахад сайн өдрүүд Шиний тоололоор

Шинийн гурван – Эд мал баялаг төгөлдөр болно.

Шинийн дөрвөн – Бие эрхтэний хүч сайжирна.

Шинийн таван – Эд мал арвижна.

Шинийн зургаан – Өнгө зүс сайжирна.

Шиний найван – Урт насална.

Шинийн арван – Эрч хүч сайжирна.

Шинийн арван нэгэн – Ухаан хурц болно.

Шинийн арван гурван – Жаргал ирнэ.

Шинийн арван дөрвөн – Эд мал арвижна

Шинийн арван таван – Өлзийтэй сайн

Шиний арван есөн – Сайн нөхөртэй нөхөрлөнө.

Шинийн хорин хоёрон – Идээ ундаа элбэг олдоно.

Шинийн хорин гурван – Эд эдлэл олдоно.

Шинийн хорин зургаан – Жаргал үргэлжид ирнэ.

Шинийн хорин долоон – Өлзийтэй сайн

Дайх үргээхдээ өдрийн сайныг үзэхээс гадна гарагийн сайныг давхар сайтар үзэх нь чухал болно.

Хүүхдийн хүйс тодорхойлох арга

2011-11-19T02:40:00.001-08:00

Хүмүүс дээр үеэс эхлэн хүүхэд олохоосоо өмнө ямар хүүхэд төрүүлэхээ төлөвлөдөг байсан байна. Орчин үед эдгээр арга хэрэгсэл нь улам нарийсч эрдэмтэд нарийн судалсаны үр дүнд олон арга техникийг боловсруулсан байна. Ингээд залуу хосууд болон бусад бүх хосуудад зориулан дараах 2 аргыг орууллаа.

Секс

Эрдэмтдийн олон удаагийн туршилтын vр дvнгээс харахад хvvхдийн хvйс бэлгийн харилцааны идэвхээс хамаардаг байна. Охинтой болохыг хvсч байгаа бол сексийн эрчимтэй бус, бие биеэ энхрийлсэн байдал давамгайлсан байх ёстой. Харин хvvтэй болохыг хvсч байгаа бол эсрэгээр байх хэрэгтэй болно.

Хvvтэй болохыг хvсч байгаа хосууд дараах зөвлөгөөг анхаараарай.

• Өндгөн эс боловсрохоос өмнөх 5 – 6 өдрийн турш сексдэхгүй байх хэрэгтэй

•Өндгөн эс боловсрох өдөр бэлгийн харьцаанд орох нь чухал

•Эмэгтэй хүн нөхөртэйгөө зэрэг

•Хүүтэй болох сексийн хамгийн тохиромжтой байрлал бол нөхөр тань ар талд байх байрлал юм.

Хэрвээ та хоёр охинтой болохыг хүсч байвал дараах зөвлөгөөг мөрдөөрэй:

•Долоо хоногт 2-3 удаа бэлгийн харьцаанд орох

•Өндгөн эс боловсрохоос 2 хоногийн өмнөөс бэлгийн харьцаанд орохгүй байх

•Хэрвээ эмэгтэй хүн бэлгийн харьцааны үед дур тавихгүй бол

•Охинтой болох сексийн хамгийн зөв байрлал бол эмэгтэйн доороо, эрэгтэйн дээрээ байх байрлал юм.

Сарын тэмдэгийн мөчлөг

Сарын тэмдгийн мөчлөг тогтвортой байдаг эмэгтэйчvvд хvссэн хvйсийн хvvхэдтэй болох магадлал өндөр байдаг. Сайн тооцоолж чадвал хүссэн хүүхдээ олох боломжтой. Сарын тэмдэг ирэх эхний өдрөөс өмнөх 11-12 өдрийн дотор хvv олддог. Харин 13-14 хоногт охин олдох магадлал өндөр болдог байна. Маш энгийн бөгөөд хялбархан арга.

Тооцоолох бас нэг арга нь эмэгтэйчvvдийн наснаас хvvхдийн хvйс хамаарах онол юм. Энэ онолыг баримтлагчид тооцооны нарийн аргад итгэдэг. Тэгш настай эмэгтэйчvvд охин хvvхэдтэй болохын тулд тэгш сард /2, 4, 6-р сар…/ хүүхэдтэй болох хэрэгтэй бол, сондгой тооны настай эмэгтэйчvvд сондгой сарууд /1, 3, 5-р сар…/ хүүхэдтэй болох хэрэгтэй. Харин хvvтэй болъё гэвэл тэгш настай эмэгтэйчүүд сондгой сард хүүхэдтэй болох, сондгой настай эмэгтэйчүүд тэгш сард хүүхэдтэй болох нь зүйтэй. сондгой сард тэгш тооны настай эмэгтэйчvvд, тэгш сарыг сондгой насны эмэгтэйчvvд сонгох нь зvйтэй.

Хэзээ ч салдаггүй хосууд

2011-11-13T00:11:00.001-08:00

• Хэрүүл маргаан гардаг ч нээлттэй зантай. Тиймээс асуудлыг шийдэж чаддаг.

• Бие биенээсээ зөвлөгөө авах дуртай. Энэ зан чанар нь тэднийг улам ойртуулдаг.

• Мөнгөний асуудлыг хошин талаас нь харж чаддаг. Үүнийг эмгэнэл болгодоггүй

• Хэн нэгнийхээ ажил төрлийг нь сонирхдог, туслахыг хичээдэг

• Томилолтоор ч юм уу явахдаа өдөрт хэд дахин утасдаж, санаж байгаагаа илэрхийлдэг

• Ганц нэг удаа биеэ барьж чадалгүй араар тавих асуудал ч гарч болно. Гэхдээ үүндээ маш их гэмшиж жигтэйхэн нууцалдаг. Гэмээ цайруулахын тулд өмнөхөөс илүү халамжилдаг

• Бие биедээ буулт хийж маргаантай асуудлыг зохицуулдаг

• Хэрүүлийг инээд наргиан болгон хувиргаж чаддаг. Уур түргэн гардаг

• Аль нэгнийхээ сексийн чадварыг халуун дулаан үгээр магтаж чаддаг. Эцэст нь дүгнэхэд сексийн тал дээр тохирдог хосууд хэн нэгнийхээ алдаа дутагдлыг өгөөмөр сэтгэлээр уучилж чаддаг.

Bas ch ihenh huvi ni baina shuu BIDEN 2-t

Хүүхдээ хүмүүжүүлэхэд юуг анхаарах вэ?

2011-11-12T21:11:00.001-08:00

Ихэнх эцэг эхчүүдийн хувьд хүүхэд хүмүүжүүлнэ гэдэг сэтгэл зовоосон зүйлийн нэг байдаг. Хүүхэд хар аяндаа өсөн торниж, өөрийн гэсэн зан төрхтэй болж байгаа мэт санадаг ч энэ явцад эцэг эхчүүд багагүй үүрэг гүйцэтгэдэг. Заримдаа өөрсдөө ч анзааралгүй “хүмүүжүүлчихдэг”. Хүүхдийнхээ дэргэд хэрэлдэж маргана, бие биедээ худал хэлнэ, хэн нэгнийг “тохуурхан” хоорондоо ярилцана. Энэ бүгд хүүхдэдээ “чи ч бас ингэж болно шүү” хэмээн үлгэрлэж буйгаа харамсалтай нь огт мэддэггүй.

Бид энэ удаа хүүхэдтэй харьцахдаа анхаарвал зохих зарим нэг мөрдлөгийг толилуулж байна.

• Та “сул дорой” байдлаасаа болон ах дүү, үеийнхэндээ “дээрэлхүүлж” байгаа хүүхдээ битгий хамгаал. Хүүхэд өөрийн асуудлыг өөрөө шийдвэрлэж, бусадтай харилцахад суралцах хэрэгтэй шүү дээ.

• Хүүхдүүдийнхээ хоорондын маргаан, зодоонд битгий оролц. Энэ тохиолдолд “та нар надад саад болохооргүй газар очиж маргаанаа үргэлжлүүл, ванны өрөөнд ч юм уу” гэж тайван хэлж сурах хэрэгтэй.

• Эхнэр /нөхөр/-тээ хүүхдээ өөрийнхөөрөө хүмүүжүүлэхэд нь битгий саад бол. Аав нь үг хэлж байхад ээж дэргэдээс үгүйсгээд байвал хүүхэд аавыгаа хүндлэхээ больж эхэлдэг. Яваандаа өөрийн сонирхлын дагуу энэ харилцааг ашиглаж эхэлнэ.

• Битгий үглэж янш. Аль болох биеэр үзүүлэхийг хичээ. Жишээ нь хайч авч болохгүй гэхийн оронд барьж байгаа хайчийг гараас нь аваад өөр газар тавих, эсвэл чимээгүй бай гэхийн оронд анхааруулах дохио хэрэглэх нь илүү үр дүнтэй байдаг.

• Өрөвдөж байгаа мэдрэмжээ бүү илэрхийл. Өрөвдүүлдэг хүүхэд өөртөө итгэх итгэлээ алдсаар байдаг. Ямар нэгэн зүйлийг хийж чадахгүй, эсвэл эвгүй байдалд орсон хүүхдэдээ чамд үүнийг давж гарах чадвар бий гэдгийг нь ойлгуулах хэрэгтэй.

• Хүүхдийнхээ өмнө бодит бус зорилго бүү тавь. Зарим эцэг эхчүүд хүүхдэдээ хэт өндөр шаардлага тавьдаг. Бүх хичээл дээр онц сурах ёстой гэх мэтээр хүүхдэд шаардлага тавих нь ихэнх тохиолдолд зорилгодоо хүрэхээс өмнө шантруулж эхэлдэг.

• Битгий шүүмжил. Шүүмжлэлээр хэн ч сайжирдаггүй. Ялангуяа шууд загнах, өөрийн үзэл бодлыг хэт тулгах нь хүмүүжлийн хамгийн оновчгүй хэрэглүүр билээ. Шүүмжлэх олон арга байдаг. Чамайг ийм зүйл хийнэ гэж бодохоор итгэмээргүй юм, эсвэл надад их харамсалтай байна, заримдаа бүр эсрэгээр нь магтаж шүүмжлэх ч арга байдаг.

• Хүүхдэд зөвхөн үүрэг хариуцлага төдийгүй эрх байдаг гэдгийг ямагт санаж байх. Хүүхдийнхээ хувийн амьдралыг хүндэлж байх хэрэгтэй. Өөрийнх нь гэсэн юм бүхэн тэдний хувьд халдашгүй дархан бөгөөд тэдний төлөвшилд чухал нөлөө үзүүлдэг. “Би охиндоо өмсөх хувцсыг нь хүртэл зааж өгдөг” хэмээн нэгэн ээж өөрөөрөө бахархан ярьж байсныг санаж байна. Охины хувьд энэ хандлага нь сэтгэл санааны хүчирхийлэл болж байгаа шүү дээ.

• Бусад хүүхдүүдтэйгээ бүү харьцуул. Та ингэснээрээ шаардлагатай эсэх нь ч мэдэгдэхгүй өрсөлдөөн, атаархал, өөрийгөө голох мэдрэмж төрүүлж байна гэсэн үг. Заавал бүхнийг чадах албагүй, харин өөрийнхөөрөө амьдрах эрхтэй.

• Гэрийн даалгавар хийлгэж байхдаа дэргэд нь битгий суу. Та өөрөө ч анзааралгүй хариуцлагыг өөртөө үүрэх болно. Хүүхэд ч танд найдаж эхэлдэг.

• Хүүхдээ утсаар ярьж байхад нь битгий нууцаар чагна. Юу хийж явдаг бол гэж хичнээн их санаа зовсон ч гэсэн тэвчих хэрэгтэй.

• Өөрийн шаардлагыг хүүхдэдээ тодорхой байдлаар дүрсэлж ойлгуулах хэрэгтэй. Ж: Хувцас хунараа ямар замбараагүй тавьдаг юм бэ гэж үглэхийн оронд түүнд ойлгомжтой байдлаар хэлэх нь чухал. Миний хүү хувцаснуудаа эвхчихвэл өрөө чинь цэвэрхэн харагдах юм биш үү гэх мэтээр.

• Зөвшөөрөл авалгүй дэвтэр ном, цүнхийг нь бүү нэгж. Ингэж хамаагүй хандах нь хүүхдийнхээ талаар мэдээлэл олж авах оновчтой арга биш.

• Хүүхдээсээ зөвлөгөө авахдаа бүү санаа зов. Хүүхдийнхээ сургамжийг “Аавдаа адуу манахыг заана гэгчээр” гээд л эцэг эхчүүд их дургүй хүлээж авдаг. Энэ зөвлөгөө та хоёрын харилцааг улам ойр болгож байдаг билээ.

• Ямар нэг зүйлийг хүүхэддээ амласан л бол хэлсэндээ хүрч, найдвартай гэдгээ ямагт харуулж бай.

• Хүүхдийн дэргэд бусад хүүхэд, хүмүүсийг муулж өөлөхөөс зайлсхий.

• Өөртөө анхаарал халамж тавьж бай. Сайн эцэг эх байхын тулд танд урам зориг, цаг зав, эрч хүч хэрэгтэй. Хэрэв та өөртөө анхаарал халамж тавьдаг бол хүүхдэдээ анхаарал тавихад улам илүү хялбар байх болно. Уурласан, бухимдсан хүн гэм хийгээгүй хүүхдэдээ тэр араншингаа гаргадаг. Та хүүхдэдээ ч бас цаг зарцуулах хэрэгтэй. Цагийг хамтдаа хөгжилтэй өнгөрүүлж, ном уншиж бай.

• Шилжилтийн насанд тохиолддог зүйлс, насанд хүрэгсдийн хоорондын харилцаа зэрэг асуудлын талаар илэн далангүй, ярилцаж байх нь чухал.

• Аливаа зүйлийг хүүхдийнхээ үзэл бодлоор харахыг хичээгээрэй. Хүүхдийн нүдээр юу, яаж харагдахыг та төсөөлж чаддаг байвал түүнийг илүү амархан ойлгоно.

• Хүүхдийг уурлаж уцаарласан үед нь заавал дуугаа өндөрсгөх шаардлагагүй. Харин ч тайван байж чадвал нөхцөл байдлыг илүү сайн ойлгоход нь тусалдаг.

• Сонсож сурах нь чухал. Хүүхэдтэйгээ ярилцахдаа нүд рүү нь харж ярилцдаг байх хэрэгтэй. Тэдний яриаг таслахгүй байхыг хичээгээрэй.

Хүүхдийн хүмүүжилд хэдэн наснаас нь анхаарах вэ?

2011-11-11T17:42:00.001-08:00

Өлгий, живхнээс арай гэж салах гэж байгаа хүүхэд хөдөлгөөнд орж эхлэх нь эцэг эхийн хариуцлагыг багасгах бус улам нэмэгдүүлэх нь бий.

18 сар

Дэнжигнэн гүйж, түшлэгтэй сандал руу авирахыг оролдсон. Гараасаа хөтлүүлэн шатаар гарч чадна. Шүүгээ, шургуулгаа онгичих чадвартай болно. 10 орчим үгийн нөөцтэй болж, юмыг таньж нэрлэнэ. Хоолоо өөрөө муухан идэж чадна. Эдгээр нь түүний аливаа юмны арга эвийг олохыг хичээж буй анхны оролдлогууд юм.

2 нас

Чөлөөтэй гүйж, шатаар гарах, буух, бөмбөг өшиглөх, сандал руу авирах зэрэг чадвартай болно. Ярихдаа 3-5 үгтэй өгүүлбэр хэрэглэж, би чи тэр гэсэн ойлголттой болно. Хамар, ам зэрэг эрхтнүүдээ таньж үзүүлнэ. Үлгэр сонсох дуртай бөгөөд гэнэтийн дуу чимээнээс аймтгай байдаг. Ярих нь ихсэх боловч зарим үгийн төгсгөлийг гүйцэд хэлж чадахгүй.

З нас

Шатаар чөлөөтэй гарч буун, гурван дугуй унаж чадна. Нэрээ болон насаа мэдэхээс гадна 10 хүртэл тоолох, товчоо тайлах чадвартай болно. Дуу дуулах, асуулт асуух, мөн найзуудтайгаа тоглоно. Өөрийн юмаа харамлах, элдэв ааш гаргах нь нэмэгдэнэ. Амьтан болон харанхуйгаас аймтгай байдаг. Цаас хайчлах, хүний дүрсийг толгой бие нь ялгагдахаар зурах, бас шүдээ угаах зэрэг чадварыг эзэмшиж байдаг. Мөн өөрийгөө арчлах мэдрэмж нь хөгжсөн байна.

5нас

Гурвалжин дүрс зурах, эд зүйлийн хүнд хөнгөнийг ялгах, мөнгийг таних чадвартай байдаг. Дөрвөн өнгө мэдэх ба үгсийн утгыг асуух, мэддэг хэд гурван үсгээ бичиж чадна. Олуулаа айл гэр болж тоглох, мөн өөрт нь хариуцлага хүлээлгэхэд дуртай байдаг. Сургуулийн тухай ойлголттой болж, ярихдаа үгсийн дараалал нь цэгцэрч эхэлнэ. Өөрөө хувцсаа өмсөж, тайлж чадна.

Тав хүртэлх насны хүүхдийн хөгжлийн үе шатыг хамгийн чухал ач холбогдолтой гэж судлаачид үздэг. Та энэ үед хүүхэдтэйгээ уйгагүй хөдөлмөрлөж, танин мэдэхүйн явцыг залхууралгүй тайлбарлаж, зааж өгч чадвал хүүхэддээ үнэгүй, томоохон хөрөнгө оруулалт оруулсан гэсэн үг.